Buzz
Trong bài viết gần đây, nhiều người đã thể hiện sự bất mãn về giá xăng tại Việt Nam và nghĩ rằng tôi có những ý định rõ ràng. Thực tế, tôi chỉ so sánh giá xăng và mọi sự đánh giá về mắc hay rẻ phụ thuộc vào nhu cầu, tần suất sử dụng và thu nhập cá nhân. Dưới đây là phân tích cơ cấu giá xăng của Mỹ, Châu Âu và Việt Nam để mọi người hiểu rõ hơn về sự khác biệt trong chính sách giá xăng ở ba quốc gia này.Cấu trúc giá xăng ở Mỹ
Mỹ có tới 50 tiểu bang, mỗi tiểu bang lại thực hiện chính sách giá và thuế theo cách riêng biệt, và các chi phí kinh doanh cũng đa dạng. Vì vậy, chúng ta sẽ lấy số liệu về cơ cấu giá xăng từ Cơ quan Quản lý Năng lượng Mỹ (EIA). Đây là dữ liệu trung bình cho toàn bộ nước Mỹ, giúp so sánh một cách công bằng hơn thay vì lấy dữ liệu từ một tiểu bang cụ thể nào đó.
Cấu trúc giá xăng trung bình tại Mỹ, theo EIA, có dạng như sau:
- Dầu Thô (53%) là giá nhập khẩu dầu thô để sản xuất xăng
- Lọc Dầu (12%) là chi phí lọc dầu thô thành xăng thành phẩm
- Vận Chuyển & Bán Lẻ (18%) bao gồm chi phí vận chuyển, truyền thông, quảng cáo, bán hàng...
- Thuế Tiêu Thụ (17%) là tổng hợp các loại thuế áp dụng cho xăng thành phẩm
Biểu đồ thể hiện mức thuế áp vào giá xăng ở Mỹ theo từng bang (cents/gallon)Đối với giá xăng bán lẻ trung bình, mình sẽ sử dụng dữ liệu từ GPP, một nguồn thống kê đáng tin cậy. Hiện tại con số mới nhất là $0.66/L (tương đương 15.342 đồng/lít), được báo cáo gần đây nhất vào ngày 23/03/2020. Vì EIA chỉ công bố số liệu về xăng Regular, trong khi mình lại sử dụng giá xăng RON 95-IV ở Việt Nam để so sánh, nên giá xăng ở Mỹ phải lấy giá của dòng xăng Mid-range (tương đương RON 95) để so sánh, giá xăng loại này có hơi cao hơn loại xăng Regular thông thường. Bạn ở Texas hay Alaska, đừng nói mình đưa giá xăng sai nữa nhé! Đây là giá trung bình của cả nước Mỹ và là loại Mid-range chứ không phải là giá xăng Regular ở bang bạn đang sống. 😁
Cơ cấu giá xăng ở Châu Âu
Cấu trúc giá xăng tại Châu Âu tỏ ra phức tạp hơn so với mọi nơi khác, do khu vực này bao gồm nhiều quốc gia với nhiều chính sách thuế và đồng tiền khác nhau. Mặc dù họ sử dụng đồng Euro chung, nhưng một số quốc gia vẫn duy trì đồng tiền riêng cho thị trường nội địa. Trước khi chúng ta tìm hiểu cách so sánh, hãy cùng theo dõi video dưới đây để hiểu rõ hơn về cấu trúc giá xăng cơ bản ở các quốc gia Châu Âu và sự khác biệt của chúng so với Mỹ.
Từ nội dung của video, có thể thấy rằng cấu trúc giá xăng của các quốc gia Châu Âu khác biệt đáng kể so với Mỹ. Phần 'Crude Oil' chiếm ít phần trong cấu trúc giá xăng, trong khi phần thuế chiếm tỷ lệ lớn, lên đến khoảng 2/3 giá bán lẻ. Phần còn lại, chi phí lọc dầu, vận chuyển và bán hàng, chỉ chiếm một phần rất nhỏ.
Cụ thể, cấu trúc giá xăng của các quốc gia Châu Âu, như được trình bày trong video, là như sau:
- Crude Oil - Dầu thô - 24%
- Refining - Chi phí lọc dầu - 7%
- Distribution - Chi phí vận chuyển, bán hàng - 7%
- Excise Taxes - Các loại thuế - 62%
Ủy ban Châu Âu
Nhìn vào biểu đồ, có thể thấy giá xăng (chất lượng RON 95) ở các nước này dao động từ €912 đến €1.548 cho mỗi 1.000L. Giá xăng trung bình là khoảng €1.2/L (tương đương 31.154 đồng/lít). Nếu ở thành phố nào giá xăng cao/thấp hơn số trung bình này, đừng nghĩ là có lỗi! Đây là dữ liệu được báo cáo vào ngày 23/03/2020, thời điểm gần đây nhất nha mọi người.
Về mảng thuế, mình đã lấy dữ liệu từ EC để đảm bảo sự thống nhất. Ở Châu Âu, họ áp dụng 2 loại thuế cho giá xăng: VAT (thuế GTGT) và Indirect Taxes (các loại thuế gián tiếp áp lên xăng dầu, bên bán xăng thu từ người mua, sau đó nộp lại chính phủ). Dữ liệu thô từ EC cho thấy thuế VAT trung bình, thuế gián tiếp và tổng thuế trung bình áp lên xăng RON 95 của các nước Châu Âu lần lượt là 21%, 46% và 67%. (Mọi người có thể xem biểu đồ bên trên để tham khảo)
Do đó, với tổng thuế 67%, tỷ lệ cho phần dầu thô là 100 - 67 - 7 - 7 = 19% (giả sử chi phí lọc dầu và phân phối không thay đổi). Tóm lại, dữ liệu chính thức từ EC công bố vào ngày 23/03/2020 cho thấy cấu trúc giá xăng với chất lượng RON 95 tại Châu Âu như sau:
- Crude Oil - dầu thô - 19%
- Refining - chi phí lọc dầu - 7%
- Distribution - chi phí vận chuyển, bán hàng - 7%
- Excise Taxes - các loại thuế - 67%
Cấu trúc giá xăng tại Việt Nam
17.240 VNĐ
Như mọi người đã biết, cấu trúc giá xăng tại Việt Nam bao gồm các yếu tố sau:
- Giá xăng CIF (bao gồm phí bảo hiểm và vận chuyển)
- Thuế nhập khẩu - 10%
- Thuế giá trị gia tăng - 10%
- Thuế tiêu thụ đặc biệt - 10%
- Thuế bảo vệ môi trường - 4.000 đồng/lít
- Chi phí kinh doanh - 1.050 đồng/lít (vận chuyển, quảng cáo, và các chi phí khác)
- Lợi nhuận - 300 đồng/lít
- Quỹ bình ổn giá xăng dầu - 300 đồng/lít
Phân tích cấu trúc giá xăng
Hoạt động ở Mỹ
Tỉ lệ thuế trên giá xăng ở Mỹ chỉ khoảng 17% - thấp nhất trong G7. Điều này làm cho giá xăng Mỹ thuộc hàng thấp nhất trên thế giới trong nhóm G7. Để sản xuất xăng, Mỹ chi tiêu khoảng 65% tổng giá bán lẻ xăng (53% cho dầu thô + 12% cho lọc dầu). Tỉ lệ này cao, chưa tính phí vận chuyển và phân phối. Để giữ giá xăng thấp, Mỹ đánh thuế thấp cho ngành này, hỗ trợ doanh nghiệp giảm chi phí sản xuất.
Châu Âu
Với tỷ lệ thuế cao và tỷ lệ dầu thô thấp trong cấu trúc giá, Châu Âu giữ được ổn định trước biến động giá dầu thế giới và kiểm soát việc sử dụng xe cá nhân. Tuy nhiên, chính sách này tăng chi phí sản xuất cho doanh nghiệp, làm tăng giá các hàng hoá sản xuất tại Châu Âu.
Việt Nam
- Phần 1: Chi phí sản xuất xăng. Bao gồm giá mua dầu thô và chi phí lọc dầu (đối với Mỹ và Châu Âu). Ở Việt Nam, phần này là giá xăng CIF đã được nêu trước đó.
- Phần 2: Tất cả các loại thuế và phí khác, nằm ngoài chi phí sản xuất xăng.
- Mỹ:
- Giá bán lẻ tương đương 15.342 đồng/lít
- 65% xăng thành phẩm (9.972 đồng/lít)
- 35% thuế & phí (5.370 đồng/lít)
- Châu Âu:
- Giá bán lẻ tương đương 31.154 đồng/lít
- 26% xăng thành phẩm (8.100 đồng/lít)
- 74% thuế & phí (23.054 đồng/lít)
- Việt Nam:
- Giá bán lẻ 17.240 đồng/lít
- 37% xăng thành phẩm (6.418 đồng/lít)
- 63% thuế & phí (10.822 đồng/lít)
Nhìn vào cấu trúc giá trên, ta có thể kết luận:
- Giá xăng thành phẩm chưa thuế ở Việt Nam rẻ nhất (dù chất lượng tương đương RON 95)
- Thuế & phí ở Việt Nam, dù tỷ lệ % thấp hơn Châu Âu 11% (63% so với 74%), nhưng giá trị chỉ bằng 1/2 so với Châu Âu (10.822 đồng so với 23.054 đồng)
- Giá xăng thành phẩm chưa thuế ở Châu Âu chỉ thấp hơn Mỹ 1.800 đồng/lít mặc dù tỷ lệ % thấp hơn nhiều (26% so với 65%)
- Thuế & phí ở Châu Âu, dù tỷ lệ % cao hơn 2 lần so với Mỹ, nhưng giá trị cao hơn đến 4.3 lần
Tổng Kết
Mỹ dựa nhiều vào giá dầu thô để sản xuất xăng, với thuế áp vào xăng khá thấp. Điều này khiến cho doanh nghiệp Mỹ có chi phí xăng dầu thấp, nhưng đồng thời giá xăng ở Mỹ cũng rất nhạy cảm với biến động giá dầu thô thế giới. Châu Âu đánh thuế cao vào giá xăng bán lẻ, tăng chi phí sản xuất và giảm khả năng cạnh tranh. Việt Nam, mặc dù không có giá xăng rẻ như Mỹ, vẫn giữ lợi thế cạnh tranh nhờ chi phí xăng dầu và tỷ lệ thuế & phí thấp hơn Châu Âu, làm cho doanh nghiệp xuất khẩu từ Việt Nam vẫn có độ hấp dẫn. Đối với người tiêu dùng, giá xăng ở Việt Nam có sự cân nhắc hợp lý và chi phí sản xuất tương đối ổn định, giúp bình ổn giá dầu thô. Anh em có ý kiến gì nữa không? 😃
