Phân tích văn Huyện đường

Đề bài: Phân tích văn Huyện đường

Phân tích bài văn Huyện đường
 

A. Phân tích đoạn trích Huyện đường:

I. Mở bài: Giới thiệu vở tuồng 'Nghêu, Sò, Ốc, Hến', trích đoạn.
II. Thân bài:
1. Phân tích đoạn trích 'Huyện đường':
1.1. Về nội dung:
a. Nội dung chính:
- Đoạn trích kể lại cảnh làm việc nơi huyện đường, tại thời điểm diễn ra cuộc kiện tụng giữa các nhân vật liên quan đến vụ trộm.
b. Chủ đề: tố cáo, phê phán bọn tham quan, ô lại trong thời kì xã hội phong kiến. Chủ đề của truyện được thể hiện qua các nhân vật:
* Tri huyện:
- Lời giới thiệu:
+ Người đứng đầu nha môn.
+ Hưởng lợi lộc từ chức vụ.
+ Có tính trăng hoa, trai gái.
+ Cậy quyền lực để lấy của cải của nhân dân.
+ Làm quan nhờ lỗ miệng.
+ Phân xử bừa bãi, không nghiêm chỉnh. Người đi kiện thắng thua là nhờ vào đồng tiền.
+ Người dân nếu không nể sợ thì sẽ bỏ vào nhà tù giam kĩ.
=> Lời tự giới thiệu (qua hình thức nói lối) của nhân vật tri huyện đã giúp người xem, người đọc hiểu được bản chất tham lam, mưu mô, toan tính của tên quan huyện. Ông ta cậy quyền thế tự tung tự tác làm hại nhân dân.
- Cách xử án:
+ Không giải quyết dứt khoát, trì hoãn để moi móc tiền của nhân dân: 'Tôi thì tôi nghĩ cứ để đu đưa như vậy đã. Thằng Sò này giàu lắm, chúng mình có thể 'ấy' được.'.
+ Hả hê, sung sướng khi tự 'thưởng thức' những mưu mô, toan tính của mình: cười khoái trá; 'nắm đứa có tai ai nắm tóc kẻ trọc đầu'.
+ Xử án không công bằng, làm việc thiếu nghiêm minh: 'Thị Hến thì cũng có thể cho về nhưng chưa nên xử vội, vì xử Hến thì phải xử Sò. Thầy hiểu chứ?'.
=> Mục đích là để moi móc thêm tiền của Trùm Sò.
* Đề lại: lời nói nịnh nọt, bản chất tham lam:
- 'Vâng ta cứ bảo để tra cứu đã. Thưa còn thằng Ốc, thằng Nghêu, lí trưởng, Thị Hến thì liệu xử cho xong, bọn này toàn đầu trọc cả.'
- 'Vâng ạ, quan xử hay lắm.'
* Lính lệ: tay sai, thực hiện thủ đoạn:
- Dẫn lí trưởng, Trùm Sò, Thị Hến vào, ra hiệu để ba người đứng lại nói nhỏ.
- Tỏ vẻ giúp đỡ: 'Nhắc lại ông Trùm, anh xã và chị Hến biết rằng hôm nay quan bận lắm, tôi bẩm mãi mới chịu xử vụ này đấy.'.
1.2. Về nghệ thuật:
- Giàu yếu tố gây cười.
- Ngôn từ gần gũi với lời ăn tiếng nói hàng ngày của người dân.
2. Đánh giá:
2.2. Nội dung:
- Qua đoạn trích, tác giả dân gian thể hiện:
+ Thái độ châm biếm, mỉa mai của người xưa.
+ Cách nhìn nhận: Chốn 'cửa quan' là nơi chứa đựng bọn quan lại ô hợp, mưu mô để vơ vét của cải của người dân và làm hại những người 'thấp cổ bé họng'.
2.3. Nghệ thuật:
- Nghệ thuật mang tính tổng hợp, là sự kết hợp hài hòa, nhuần nhuyễn giữa văn học, ca nhạc và vũ đạo.
3. Kết bài:
- Khẳng định giá trị của đoạn trích.

Bài văn mẫu Phân tích đoạn trích Huyện đường
 

B. Dàn ý phân tích văn Huyện đường:

Tuồng là một dạng nghệ thuật truyền thống của dân tộc, phát triển mạnh mẽ trong thời kỳ nhà Nguyễn ở vùng Nam Trung Bộ. Ngoài các vở tuồng nổi tiếng như 'Lục Vân Tiên', 'Bên cầu dệt lụa', 'Kiếp nào có yêu nhau', vở 'Nghêu, Sò, Ốc, Hến' cũng được xem là tác phẩm vĩ đại của thể loại này. 'Huyện đường' là một trong những trích đoạn đặc sắc của vở 'Nghêu, Sò, Ốc, Hến', phản ánh quan điểm của dân xưa đối với hệ thống cai trị trong thời kỳ phong kiến.

Đoạn 'Huyện đường' tường thuật về các âm mưu của tri huyện, đề lại, và lính lệ tại huyện đường trong cuộc kiện tụng liên quan đến một vụ trộm. Tác giả dân gian qua trích đoạn này đã lên án, chỉ trích sự tham nhũng, bất công của các quan lại trong xã hội phong kiến.

Chủ đề của trích đoạn chủ yếu được thể hiện qua các nhân vật như tri huyện, đề lại, và lính lệ. Trong đoạn lối nói, tri huyện tự giới thiệu về bản thân như sau:

'Quyền trọng trấn nha môn
Bản chức xưng tri huyện
Đỉnh chung đà đủ miếng
Hoa nguyệt cũng quen mùi
[...] Vào ra cũng phải chuyên cần'

Theo lời tự giới thiệu của tri huyện, ta biết rằng hắn đảm nhận vị trí quan trọng tại cửa quan. Hắn lợi dụng chức vụ để lấy của cải của nhân dân và không công bằng trong việc phán xử. Hành vi này phản ánh bản chất tham lam, mưu mô của hắn.

Cách xử án của tri huyện tiết lộ bản chất xấu xa của hắn, khi hắn trì hoãn giải quyết vụ kiện để lấy tiền từ nhân dân. Hành động này phản ánh sự tham lam và bất công của hắn. Hắn còn tự 'thưởng thức' những mưu mô của mình và chỉ phán xét dựa trên tiền bạc.

Lời nói của tri huyện được tương xứng với tên đề lại, cả hai đều thể hiện sự tham lam và nịnh nọt. Tên đề lại khen ngợi tri huyện với tấm lòng nhịn nhục.

Trong đoạn trích, mấy tên lính lệ đóng vai trò tay sai, giúp tri huyện và đề lại thực hiện mưu mô. Họ tỏ ra giúp đỡ nhưng thực ra lại làm theo lệnh chỉ của quan lại.

Những nhân vật trong đoạn trích đã làm nổi bật chủ đề của văn bản. Ngôn từ gần gũi và các tình huống gây cười thể hiện tư tưởng của văn bản. 'Huyện đường' kết hợp hài hòa giữa văn học, ca nhạc và vũ đạo.

Tác giả dân gian bày tỏ thái độ châm biếm, mỉa mai qua đoạn trích. Chốn 'cửa quan' là nơi mưu mô để vơ vét và làm hại những người dân 'thấp cổ bé họng'.

'Huyện đường' và 'Nghêu, Sò, Ốc Hến' lên án thót tật trong xã hội và lật tẩy bộ mặt xấu xa của kẻ thuộc bộ máy cai trị thời xưa. Các vở tuồng vẫn có vị trí quan trọng trong đời sống tinh thần của người dân Việt Nam.

- - - - - - - - - - - - - - - - - - - HẾT - - - - - - - - - - - - - - - - - - -

Đoạn trích Huyện đường thể hiện cách nhìn của tác giả về những quan ô lại trong xã hội xưa và lên án sự thối nát trong quan trường phong kiến.

Chúc các em học tốt môn Ngữ văn 10!