
Bài 1
Bài 1 (trang 38 sách VBT Ngữ văn lớp 9, tập 1)
Đề cập đến bối cảnh lịch sử, gia đình và cuộc đời của Nguyễn Du ảnh hưởng đến việc viết Truyện Kiều.
Phương pháp giải:
Đọc lại sách giáo khoa (phần I, tr.77) sau đó tóm tắt và ghi lại vào vở những thông tin quan trọng nhất. Nhớ chỉ chọn những điều mà bạn cho là có tác động đến việc sáng tác Truyện Kiều.
Lời giải cụ thể:
- Bối cảnh thời đại: Nguyễn Du được sinh ra trong một giai đoạn lịch sử đầy biến động mạnh mẽ.
+ Xã hội phong kiến Việt Nam đang tiến vào một giai đoạn khủng hoảng sâu sắc.
+ Phong trào Tây Sơn thất bại, chế độ phong kiến triều Nguyễn được lập ra.
=> Những biến động to lớn đó đã ảnh hưởng mạnh mẽ đến tâm trạng, suy nghĩ của Nguyễn Du, thúc đẩy ông viết về hiện thực.
- Gia đình:
+ Một gia đình quý tộc, nhiều đời làm quan và có truyền thống văn chương.
+ Cuộc sống bình yên của Nguyễn Du không kéo dài lâu: ông mồ côi cha từ khi 9 tuổi và mồ côi mẹ từ khi 12 tuổi.
=> Hoàn cảnh gia đình cũng có ảnh hưởng to lớn đến cuộc sống của Nguyễn Du.
- Cuộc đời:
+ Nguyễn Du là một người hiểu biết rộng và sâu, có kiến thức về văn hóa dân tộc và văn học Trung Hoa.
+ Trong những thăng trầm lịch sử, nhà thơ đã trải qua nhiều năm phiêu lưu, trải qua nhiều khía cạnh của cuộc sống, con người, và những số phận khác nhau.
=> Tất cả những điều này đã có tác động lớn tới việc sáng tác của nhà thơ.
Bài 2
Bài 2 (trang 38 sách VBT Ngữ văn lớp 9, tập 1)
Hãy tóm tắt ngắn gọn Truyện Kiều theo ba phần chính của tác phẩm.
Phương pháp giải:
Học sinh đọc lại phần II sách giáo khoa trang 78 - 79 và tóm tắt các sự kiện theo lời văn của mình thành ba phần.
- Gặp nhau và hứa hôn.
- Sự thay đổi trong gia đình và cuộc sống lang thang.
- Hội ngộ.
Lời giải cụ thể:
- Phần đầu tiên: Gặp gỡ và hứa hôn
Thúy Kiều là một cô gái xinh đẹp, thông minh và hiền lành, là con gái lớn trong một gia đình tốt lành, sống trong bình yên “Dưới bóng dừa thấp thoáng trải chiếu” bên cạnh cha mẹ và hai em trai là Thúy Vân và Vương Quan. Trong ngày hội Đạp Thanh, gần nơi mộ Đạm Tiên - một biểu tượng của điềm báo về số phận đau buồn của cô sau này - Thúy Kiều gặp gỡ Kim Trọng. Trong một buổi đi chơi xuân, Thúy Kiều gặp Kim Trọng, một người trí thức “Tài năng sáng dạ vẻ vang”. Tình cảm đẹp đẽ giữa họ nảy nở, và sau đó họ đã trở thành vị hôn nhân đính ước.
- Phần thứ hai: Sự thay đổi trong gia đình và cuộc sống lang thang
Kim Trọng trở về quê chịu tang chú, gia đình Thúy Kiều gặp phải tai họa, và cô đã phải bán mình cho Mã Giám Sinh để giải thoát cha mình, nhờ sự giúp đỡ của Thúy Vân. Thúy Kiều bị lừa bởi Mã Giám Sinh, Tú Bà và Sở Khanh, và bị đẩy vào cuộc sống lầu xanh. Sau đó, cô được Thúc Sinh chuộc lại, nhưng hắn ta kết hôn với Hoạn Thư, người ghen tuông và tàn ác, khiến Kiều phải chịu đựng nhiều cảm xúc và thể xác. Kiều trốn đến nơi tu hành của Sư Giác Duyên. Lo sợ bị nguyền rủa, Giác Duyên giới thiệu cô cho Bạc Bà, nhưng cô không ngờ rằng Bạc Bà lại bán cô cho một chủ nhà lầu xanh. Tại đây, Kiều gặp Từ Hải, một người anh hùng “Dũng mãnh trí tuệ vượt trời, hành đạo lòng nhiệt huyết”. Từ Hải đã giúp Kiều trả thù và giải thoát. Tuy nhiên, sau khi bị mưu sát bởi Hồ Tôn Hiến, Từ Hải chết, và Kiều bị bắt ép phải kết hôn với một viên chức. Kiều buồn rầu nhảy xuống sông Tiền Đường, nhưng được sư Giác Duyên cứu lần thứ hai. Lần này, Kiều trốn đến nơi tu hành của Phật tử.
- Phần thứ ba: Sự hòa quyện
Sau nửa năm chịu tang chú, Kim Trọng trở về tìm Kiều. Khi biết Kiều đã bán mình để giải thoát cho cha, anh rất đau lòng. Theo yêu cầu của Kiều, gia đình của cô cho Thuý Vân kết duyên với Kim Trọng. Mặc dù kết duyên với Thúy Vân, nhưng Kim Trọng vẫn giữ tình cảm với Kiều, và anh đã cố gắng tìm kiếm cô và gia đình của họ. Trong một buổi họp mặt đầy vui vẻ, để bảo vệ 'danh dự' và thể hiện tình cảm tôn trọng với người yêu, Kiều và Kim Trọng đã thay đổi duyên số thành tình bạn, nhưng họ vẫn hy vọng rằng “Duyên số cũng là duyên bạn”.
