Phân tích về Cuộc sống ở phủ của vua Trịnh

Đề bài: Phân tích Cuộc sống ở phủ của vua Trịnh theo Phạm Đình Hổ

Phân tích đoạn văn Chuyện cũ trong cung điện của chúa Trịnh

I. Cấu trúc Phân tích Chuyện cũ trong cung điện của chúa Trịnh (Chuẩn)

1. Khởi đầu

- Giới thiệu về tác phẩm 'Vũ Trung tùy bút'
- Giới thiệu một đoạn từ 'Chuyện cũ trong cung điện của chúa Trịnh'.

2. Phần cốt lõi

- Lối sống xa hoa, tham lam không giới hạn của chúa Trịnh Sâm
+ Xây dựng nhiều công trình xa hoa như đình đài, cung điện ở nhiều địa điểm như 'phủ Tây Hồ, núi Dũng Thúy, núi Trầm' chỉ để thoả mãn ham muốn vui chơi, tiêu tiền.

>> Xem chi tiết Dàn ý Phân tích Chuyện cũ trong cung điện của chúa Trịnh ở đây.
 

II. Bài văn mẫu Phân tích Chuyện cũ trong cung điện của chúa Trịnh (Chuẩn)

'Vũ Trung tùy bút' là một tập hợp của tám mươi tám mẩu chuyện nhỏ, được ghi lại một cách tự do và phóng khoáng, tả về những nghi lễ và phong tục, ... cũng như những sự kiện diễn ra trong xã hội thời kỳ đầu của triều Nguyễn do tác giả Phạm Đình Hổ sáng tác. Trong đó, 'Chuyện cũ trong phủ chúa Trịnh' là một phần nhỏ được rút ra từ tập sách chữ Hán này. Dù chỉ là một đoạn nhỏ nhưng đã ghi lại một cách chân thực, cụ thể và sinh động những thú vui xa hoa, lãng phí của vua chúa, cũng như sự hèn mọn của bọn quan lại dưới thời Lê - Trịnh. Đồng thời, thông qua đó, tác giả muốn chỉ trích, phê phán một xã hội đầy nhơ nhớt, làm cho dân chúng không thể sống yên bình.

Mở đầu của đoạn trích, thông qua bút phê của Phạm Đình Hổ, chúng ta được chứng kiến một cuộc sống thượng lưu với những thú vui xa hoa của chúa Trịnh Sâm cùng với bọn quan hầu cận. Dù là một vị vua, nhưng Trịnh Sâm không quan tâm đến việc quản lý triều chính, hắn chỉ lo lắng về việc thưởng thức cuộc sống xa hoa, tiêu tiền không kiểm soát. Chúa Trịnh cho xây dựng nhiều công trình xa hoa như đền đài, cung điện ở nhiều địa điểm như Tây Hồ để phục vụ mỗi khi muốn ra chơi. Hành động 'xây dựng đền đài', cung điện liên tục này chỉ để thỏa mãn sở thích vui chơi, tiêu khiển của chúa. Không chỉ ở Tây Hồ, chúa còn xây dựng ở nhiều nơi mà chúa thường lui tới như núi Tử Trầm, núi Dũng Thúy. Điều này càng làm tiêu tốn nhiều tiền bạc và công sức của dân nghèo.

Ở đây, Phạm Đình Hổ đặc biệt mô tả một cuộc dạo chơi của chúa ở phủ Tây Hồ. Khi chúa đến phủ Tây Hồ, chúa Trịnh Sâm thường 'cư ngự tại trong cung', binh lính thì 'xếp hàng vây quanh bốn mặt hồ', các quan lại, nội thần thì 'đều che mặt, mặc trang phục nữ giới, diện trang sức, tiêu biểu quanh hồ'. Khi thuyền chúa đến đâu, lại có những quan to lớn đến các cửa hàng này mua đồ như ở chợ. Ở 'cửa đình chùa Trấn Quốc hoặc dưới bóng cây bến đá nào đó', những người chơi nhạc phải ngồi chơi nhạc để vui vẻ. Cuộc vui chơi này thực sự là giả dối và lố lăng. Nhưng mỗi tháng, nó lại diễn ra nhiều lần. Điều này làm tiêu tốn nhiều tiền bạc!

Bằng ngòi bút trung thực và không khuất phục của mình, Phạm Đình Hổ đã cho chúng ta thấy một bức tranh về cuộc sống thượng lưu, xa hoa nhưng giả dối, lố lăng của vua chúa và quan lại thời Lê - Trịnh. Những thú vui hoang phí này không chỉ khiến người ta cảm thấy khinh bỉ mà còn làm lãng phí tiền bạc, công sức của những người lao động trong xã hội thời bấy giờ. Thông qua những mô tả cụ thể này, Phạm Đình Hổ âm thầm phê phán xã hội, vua chúa cùng tầng lớp quan lại chỉ biết thưởng thức cuộc sống xa hoa mà không quan tâm đến dân chúng cũng như các vấn đề của xã hội thời bấy giờ.

Không chỉ thú vui giả dối, lố lăng, khác thường của chúa Trịnh Sâm và quan lại, mà họ còn có sở thích chơi cây cảnh kỳ lạ. Khắp cung điện, 'những loài chim, loài thú lạ, cây cảnh quý hiếm, chậu hoa cảnh đẹp' đều có mặt, nhưng tất cả lại bị chúa 'chiếm đoạt', lấy trộm một cách trắng trợn. Phạm Đình Hổ mô tả một cách sinh động việc chúa Trịnh mang về cây đa to, rồi phải huy động hàng trăm người để trang trí cho cung điện. Cần có 'một nhóm lính mới để vận chuyển', và 'bốn người cầm kiếm, đánh đuổi con thú, xua đuổi binh lính khiêng cành cây'. Một thú vui nhỏ nhưng lại tốn kém nhiều công sức, thời gian và tiền bạc.

Ngoài ra, trong cung điện, mọi nơi đều 'trang trí bằng cây cảnh, như một khu vườn xinh đẹp', nhưng tất cả đều là những vật phẩm bị chúa Trịnh thu thập và bày bán một cách lố lăng. Chỗ này cũng là biểu hiện của sự phát bày cảm xúc, tế nhị của Phạm Đình Hổ về sở thích chơi cây cảnh trong cung điện. Ông nhận thấy rằng dù trong cung điện có nhiều loài chim, động vật lạ, cây cảnh đẹp, nhưng lại vẫn có tiếng kêu như 'sự tan vỡ', 'cơn mưa gió', tất cả đều là những điều không may. Có lẽ những tiếng kêu của chim, tiếng gọi của vượn, có thể là biểu hiện của sự bất mãn của thiên nhiên, của những sinh vật đang bị giam cầm trong nhà, là âm thanh của sự tức giận của thiên nhiên và tất cả mọi vật.

Phạm Đình Hổ không chỉ ghi chép về thói quen ăn chơi vô độ, nhố nhăng của chúa Trịnh Sâm mà còn lưu ý đến thói quen nhưng nhiễu của những người quan lại dưới trướng chúa. Đó là những kẻ tôn thờ, được tuyển dụng nhờ vào thái độ nịnh nọt, là những đối tác đắc lực trong việc hưởng lạc của vua. Sở thích ăn chơi của chúa Trịnh đã tạo ra đám tham quan với thái độ nịnh bợ, lừa lọc nhiều. Chúng sử dụng những chiêu trò để đánh cắp tài sản quý giá của dân chúng, nhưng rồi chúng lại biến điều đó thành việc 'dành tặng vua', trong khi thực chất đang lấy tiền của dân chúng để tự lợi ích. Chúng đang sử dụng việc tìm kiếm vật báu để tăng cường ảnh hưởng của mình, nhưng thực ra chúng đang lợi dụng sự ủng hộ của vua để thực hiện những hành động xấu xa hơn nữa.

Để minh chứng cho sự thật của câu chuyện, tác giả còn kể lại câu chuyện về gia đình của mình. Gia đình Phạm Đình Hổ ở Hà Khẩu, Thọ Xương có một cây lê cao hàng chục trượng, khi nở hoa, trắng toát và thơm phức. Họ còn trồng hai cây lựu một màu trắng và một màu đỏ, nhưng vì sợ những kẻ như vậy trong thời kỳ của chúa Trịnh, bà của ông đã phải sai người chặt hạ chúng đi để tránh bị chúng bắt bớ và quấy rối nhiều hơn.