Phật chỉ dạy cách nhận biết người tốt và người xấu thông qua 5 tiêu chí cơ bản

(Mytour.com) Học từ Phật cách nhận biết người tốt và người xấu để tự răn mình, răn người tránh xa hành vi ác, và hướng tới cuộc sống lành mạnh.

Theo Kinh Tăng nhất A-hàm, tập II, phẩm Tà tư, VNCPHVN xuất bản năm 1998, tr.357, đã ghi lại cụ thể cuộc đối thoại giữa Đức Phật và các Tỳ kheo:

“Một lúc ở rừng Kỳ-đà, Thế Tôn nói với các Tỳ kheo:

- Khi có người trong nhóm là tà, họ có những đặc điểm và quan hệ gì?

Các Tỳ kheo trả lời Thế Tôn:

- Như Lai là tối cao của mọi pháp, là vị thần linh của mọi pháp. Thượng pháp! Đây là lời dạy của Thế Tôn dành cho các Tỳ kheo. Chúng tôi lắng nghe và sẽ tuân thủ.

Thế Tôn nhấn mạnh:

- Các Thầy hãy suy nghĩ sâu xa. Ta sẽ hướng dẫn các Thầy hiểu rõ hơn về điều này.

Các Tỳ kheo đáp lời:

- Xin vâng, Thế Tôn!

Các Tỳ kheo tuân theo lời dạy của Phật. Thế Tôn nói:

- Người thuộc nhóm tà sẽ được nhận biết qua năm điều. Khi nhận biết được năm điều đó, ta biết được người đó thuộc nhóm tà. Năm điều là gì? Cười nhưng không vui, lúc vui mà không vui, từ bi nhưng không tử tâm, làm ác nhưng không hối hận, nghe lời thiện nhưng không chấp nhận. Nhờ năm điều này mà nhận biết người ở nhóm tà. Nếu gặp phải người thuộc nhóm tà, hãy nhận biết qua năm điều này.

Hơn nữa, người thuộc nhóm chính có những đặc điểm và duyên nợ gì?

Các Tỳ kheo trả lời Thế Tôn:

- Như Lai là vị vua của mọi pháp, là người đứng đầu của mọi pháp. Xin Thế Tôn hãy truyền bá lời dạy này cho các Tỳ kheo. Chúng con nghe và cam kết tuân thủ.

Thế Tôn dặn dò:

- Các Thầy khéo hãy suy nghĩ! Ta sẽ giúp các Thầy hiểu rõ hơn điều này.

Các Tỳ kheo trả lời:

- Xin vâng, Thế Tôn!

Các Tỳ kheo tuân theo lời dạy của Phật. Thế Tôn nói:

- Người ở nhóm chính sẽ được nhận biết qua năm điều. Khi nhận biết được năm điều đó, ta biết được người này thuộc nhóm chính. Năm điều là gì? Cười khi cần cười, vui khi cần vui, từ bi khi cần từ bi, xấu hổ khi cần xấu hổ, chú ý khi nghe lời thiện. Nhờ năm điều này mà nhận biết người ở nhóm chính, trụ ở nhóm chính. Vậy nên, các Tỳ kheo, hãy học điều này.

Khi nghe Phật dạy, các Tỳ kheo đều vui vẻ và cam kết tuân thủ.

Bài học: Lời dạy của Phật luôn rõ ràng, dễ hiểu và lần này cũng không ngoại lệ, Phật chỉ cách phân biệt người xấu người tốt với 5 tiêu chuẩn cụ thể và quan trọng để chúng ta đánh giá một con người cũng như tự kiểm tra bản thân.

Sự thật là đến nay, đường biên giữa thiện - ác vẫn còn mơ hồ, không rõ ràng vì không ít người cho rằng họ là người tốt, sống lành mạnh nhưng thực tế không phải như vậy. Vì vậy, việc sử dụng 5 tiêu chuẩn của Thế Tôn để kiểm tra những người xung quanh hoặc tự nhìn lại bản thân là điều cần thiết để tự điều chỉnh và hoàn thiện bản thân.

Đức Thế Tôn không chỉ giúp chúng ta nhận biết người xấu, người tốt để xác định bạn bè hoặc đối tác kinh doanh mà còn giúp ta tự soi chiếu lại bản thân. Nhận xét người khác có thể dễ dàng, nhưng việc tự quan sát bản thân là không dễ dàng. Tuy nhiên, việc nhìn thấy những sai lầm của mình là cơ hội để học hỏi và tự cải thiện bản thân bằng cách áp dụng 5 tiêu chuẩn của Đức Phật để sống đạo đức và tránh xa điều ác.

Lối sống tiêu cực có sức cuốn hút đặc biệt khiến chúng ta tập trung vào những điều tiêu cực, quên mất niềm vui hiện tại. Nếu bạn sống trong quá khứ hoặc lo lắng về tương lai, bạn sẽ mất đi niềm vui ở hiện tại. Vì vậy, hãy nhớ rằng nụ cười mang lại hòa bình và năng lượng, hãy luôn mỉm cười khi có niềm vui và thả lỏng năng lượng của mình qua nụ cười - đó là cách sống lành mạnh nhất.

Trái tim của chúng ta giống như một nam châm, khi chúng ta vui vẻ, chúng ta thu hút thêm niềm vui vào cuộc sống của mình. Nhưng nếu chúng ta lạnh lùng và không quan tâm đến niềm vui của người khác, chúng ta sẽ trở nên tâm thần cô độc và vô tâm. Đối với niềm vui của người khác, chúng ta nên cảm thấy hạnh phúc và chúc phúc cho họ, không được ghen tức hoặc ghen ghét. Thay vào đó, chúng ta nên ủng hộ và tôn trọng họ.

Nếu chúng ta thấy ai đó gặp khó khăn hoặc cần sự giúp đỡ, nhưng chúng ta lạnh lùng phớt lờ hoặc không chú ý đến, điều đó là độc ác. Trong cuộc sống này, chúng ta cần nhau để tồn tại, và không thể sống cô đơn. Do đó, chúng ta luôn cần phải quan tâm và giúp đỡ nhau khi cần thiết. Không quan trọng bạn là ai, bạn cần phải thể hiện lòng từ bi và chia sẻ sự nhân ái. Sự đồng cảm là cách để chúng ta thấy được những khó khăn của người khác.

Người đáng sợ nhất là người không biết xấu hổ, họ không ngần ngại làm điều ác mà không nhận ra. Việc họ không nhận ra lỗi lầm của mình phản ánh sự thiếu hiểu biết và trí tuệ yếu đuối. Họ gây phiền toái cho người khác vì họ không biết nhìn nhận và chấp nhận sai lầm của mình. Một khi họ không thể nhận ra lỗi của mình, họ không thể sửa đổi. Tuy nhiên, điều này không có nghĩa là họ không thể thay đổi. Khi họ gặp sự chân thành và lòng tốt của người khác, họ có thể khơi gợi sự tốt đẹp bên trong họ.

Không phải ai cũng có khả năng diễn đạt ý tưởng tốt, mà những từ ngữ đẹp đều là kết quả của sự rèn luyện và trau dồi. Chúng có giá trị thực sự vì chúng được hình thành từ kinh nghiệm của những người đi trước, từ những sai lầm mà họ đã trải qua và học từ đó. Vì vậy, chúng ta nên chú ý lắng nghe, suy ngẫm và áp dụng chúng vào cuộc sống của mình. Biến những bài học từ người khác thành của mình là cách tốt nhất để tránh những sai lầm trên con đường đến thành công.

Mỗi người trong chúng ta giống như một cây cối, và mỗi kinh nghiệm mà chúng ta học được trong cuộc sống giống như những chiếc rễ của cây, cố gắng mạnh mẽ để chúng ta có thể vượt qua những thách thức. Kinh nghiệm của người khác giống như những hòn đá phía trên, giúp chúng ta giữ cho bộ rễ của mình mạnh mẽ và ổn định, giúp chúng ta đối mặt với cuộc sống mạnh mẽ hơn trong khi bộ rễ của chúng ta vẫn còn yếu ớt. Vậy nên, hãy cố gắng học hỏi thật nhiều từ nguồn kinh nghiệm của người khác để giữ cho cuộc sống của mình vững bước hơn.