Phật giáo theo lối Nam truyền

Phật giáo Nam truyền hay Phật giáo Nam tông, Truyền thống Phật giáo Nguyên thủy, là thuật ngữ học thuật dùng để chỉ một trong ba trường phái lớn của Phật giáo trên thế giới, được phân loại theo địa lý. Theo đó, Phật giáo Nam truyền là truyền thống chủ yếu được truyền bá từ Ấn Độ thông qua Sri Lanka, lan rộng ở Đông Nam Á và khu vực Vân Nam (Trung Quốc). Trong khi đó, Phật giáo Bắc truyền cũng được truyền bá từ Ấn Độ, nhưng đi qua Trung Á, phổ biến ở Trung Quốc và lan rộng ở khu vực Đông Bắc Á và một phần của Đông Nam Á.

Tổng quan

Phật giáo Nam truyền lan rộng từ Ấn Độ đến Sri Lanka và các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á như Myanmar, Thái Lan, Lào, Campuchia và Nam Bộ Việt Nam. Đặc điểm chung của Phật giáo Nam truyền là sử dụng kinh điển Pali làm chuẩn trong tu tập. Theo truyền thống này, kinh văn Pali ghi lại nguyên vẹn những lời dạy của Đức Phật suốt đời truyền bá giáo pháp. Do suy tàn của Phật giáo Ấn Độ, kinh văn Pali chủ yếu được bảo tồn ở Sri Lanka và lan truyền lại các vùng lãnh thổ khác.

Mặc dù có nhiều nguồn gốc khác nhau, hệ phái Thượng tọa bộ (Theravāda) hiện nay đại diện cho Phật giáo Nam truyền. Theo các nhà nghiên cứu, trước thế kỷ XIII, cả hai nhánh Phật giáo Bắc truyền và Nam truyền đều lan truyền ở Đông Nam Á, điều này được chứng minh bởi sự hiện diện của các tư tưởng Đại thừa trong Phật giáo Đông Nam Á (như thờ cúng Quán Thế Âm). Sự tiếp xúc liên tục giữa Đông Nam Á và Ấn Độ cũng mang đến yếu tố Đại thừa và Kim cương thừa, cũng như các bộ phái khác vào Đông Nam Á. Sau khi Phật giáo Ấn Độ suy tàn, hệ phái Thượng tọa bộ trở thành nhân vật chủ chốt trong Phật giáo Nam truyền.

Trong lịch sử, nhiều học giả Đại thừa đã sử dụng thuật ngữ Tiểu thừa (zh. 小乘, sa. hīnayāna, bo. theg dman) để chỉ Phật giáo Nam truyền. Trong một thời gian dài, thuật ngữ này đã bị hiểu sai như là một định danh của Phật giáo Nam truyền, đặc biệt là hệ phái Thượng tọa bộ. Ngày nay, thuật ngữ này đã không còn phổ biến nữa.

Phật giáo Nam truyền từng có sự ảnh hưởng đáng kể trong lịch sử Phật giáo Trung Quốc, nhất là qua sự tồn tại của hệ kinh văn A-hàm Hán ngữ. Tuy nhiên, với sự phát triển của Đại thừa tại Trung Quốc, ảnh hưởng của Phật giáo Nam truyền đã bị thu hẹp, chỉ giới hạn ở Vân Nam. Ngày nay, Việt Nam là một ví dụ rõ ràng về sự giao thoa giữa hai trường phái Phật giáo Bắc truyền và Nam truyền.

• Phật giáo Bắc truyền

Chú thích

• Cantwell & Kawanami. Đạo Phật trong thế giới hiện đại. Woodhead. ISBN 978-0-415-85881-6
• Cantwell, Cathy; Kawanami, Hiroko. 'Phật giáo'. Trong Woodhead, Linda; Partridge, Christopher; Kawanami, Hiroko. Đạo tôn giáo trong thế giới hiện đại. Routledge. ISBN 9780415858809
• Lopez Jr., Donald S., Giới thiệu về Phật giáo trong thực hành, Donald S. Lopez Jr., Ed., Nhà xuất bản Đại học Princeton, Princeton, NJ, 1995. ISBN 0-691-04441-4
• 阿含經在线 南北传經藏对读