Phát hiện Dấu hiệu Bệnh tâm thần

Bệnh tâm thần không phải là hiếm gặp như nhiều người nghĩ. Ước tính mỗi năm có khoảng 54 triệu người Mỹ mắc bệnh tâm thần hoặc rối loạn tâm thần. Trên toàn thế giới, mỗi 4 người thì có 1 người ảnh hưởng bởi bệnh tâm thần tại một thời điểm. Nhiều trường hợp bệnh tâm thần hoàn toàn có thể được điều trị bằng thuốc hoặc tâm lý trị liệu, hoặc kết hợp cả hai. Nếu bạn nhận thấy có dấu hiệu của bệnh tâm thần, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ từ các chuyên gia ngay từ bây giờ.

Hiểu rằng bạn không phải là nguyên nhân của bệnh tâm thần. Xã hội thường có định kiến với bệnh tâm thần và những người mắc bệnh này, nhưng thực tế không phải vậy. Nếu bạn bị bệnh tâm thần, đó là hậu quả của một căn bệnh, không phải do sai lầm cá nhân. Một chuyên gia sức khỏe tâm thần không bao giờ khiến bạn cảm thấy có lỗi về việc mắc bệnh, và bạn cũng không nên tự trách mình.

Hiểu về các yếu tố sinh học gây nguy cơ mắc bệnh tâm thần. Bệnh tâm thần không chỉ có một nguyên nhân duy nhất mà có nhiều yếu tố sinh học gây ra sự thay đổi hóa học trong não và gây ra sự mất cân bằng hoóc môn.

• Cấu trúc gen. Một số bệnh tâm thần như tâm thần phân liệt, rối loạn lưỡng cực và trầm cảm, có liên quan mật thiết với gen di truyền. Nếu trong gia đình bạn có người mắc bệnh tâm thần, có thể bạn cũng dễ mắc bệnh tâm thần do cấu trúc gen của bạn.
• Tổn thương sinh lý. Các tổn thương như chấn thương đầu nghiêm trọng, nhiễm vi khuẩn, virus hoặc độc tố khi phát triển thai nhi, có thể dẫn đến bệnh tâm thần. Lạm dụng chất kích thích và/hoặc rượu cũng có thể gây ra hoặc làm trầm nặng thêm bệnh tâm thần.
• Các bệnh mãn tính. Các bệnh như ung thư và các bệnh lâu dài nghiêm trọng khác có thể làm tăng nguy cơ phát triển các bệnh tâm thần như lo âu và trầm cảm.

Hiểu về các yếu tố môi trường gây nguy cơ mắc bệnh tâm thần. Một số bệnh tâm thần như lo âu và trầm cảm có liên quan chặt chẽ đến hoàn cảnh cá nhân và cảm giác hạnh phúc của bạn. Rối loạn và thất thường cũng có thể gây ra hoặc làm trầm nặng thêm bệnh tâm thần.

• Các trải nghiệm khó khăn trong cuộc sống. Các tình huống đau đớn hoặc gây ấn tượng trong cuộc sống có thể dẫn đến bệnh tâm thần. Có thể xảy ra trong thời gian ngắn, như mất người thân, hoặc kéo dài như bị bạo hành thể chất, tinh thần hoặc tình dục. Trải nghiệm trong chiến tranh hoặc tình huống khẩn cấp cũng có thể gây bệnh tâm thần.
• Căng thẳng. Tình trạng căng thẳng có thể làm trầm nặng thêm các triệu chứng bệnh tâm thần và gây ra các bệnh như trầm cảm hoặc lo âu. Mâu thuẫn gia đình, khó khăn về tài chính và lo lắng trong công việc cũng có thể gây ra căng thẳng.
• Cô đơn. Thiếu sự hỗ trợ mạnh mẽ, ít bạn bè và mối quan hệ không lành mạnh có thể dẫn đến bệnh tâm thần hoặc làm nặng bệnh thêm.

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và triệu chứng của bệnh tâm thần. Một số bệnh tâm thần là bẩm sinh, nhưng trong một số trường hợp khác, bệnh phát triển dần dần hoặc xuất hiện đột ngột. Dưới đây là các triệu chứng có thể là dấu hiệu cảnh báo:

• Cảm thấy buồn hoặc bực tức
• Cảm thấy lạc lõng hoặc mất phương hướng
• Cảm thấy không quan tâm hoặc mất hứng thú
• Lo âu quá mức và có dấu hiệu của sự giận dữ/ghét bỏ/bạo lực
• Cảm thấy sợ hãi/hoảng sợ
• Kiểm soát cảm xúc kém
• Khoảng cách trong việc tập trung
• Khó chu toàn trách nhiệm
• Tách biệt bản thân hoặc tránh xa xã hội
• Gặp vấn đề với giấc ngủ
• Ựng, thấy hoặc tin vào điều không thật
• Có những ý tưởng kỳ lạ, lớn lao hoặc không liên quan đến thực tế
• Lạm dụng chất kích thích hoặc rượu
• Thay đổi rõ rệt trong thói quen ăn uống hoặc ham muốn tình dục
• Ý định hoặc kế hoạch tự tử

Nhận biết các dấu hiệu cảnh báo và triệu chứng về thể chất. Đôi khi, các triệu chứng thể chất có thể là dấu hiệu của bệnh tâm thần. Nếu bạn gặp các triệu chứng sau kéo dài, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ y tế. Các triệu chứng cảnh báo bao gồm:

• Mệt mỏi
• Đau lưng và/hoặc ngực
• Tim đập nhanh
• Miệng khô
• Vấn đề về tiêu hóa
• Đau đầu
• Toát mồ hôi
• Thay đổi nhiều về cân nặng
• Chóng mặt
• Thay đổi rõ rệt trong giấc ngủ

Xác định mức độ nghiêm trọng của triệu chứng. Nhiều triệu chứng trong số những triệu chứng trên có thể là do phản ứng với các sự kiện hàng ngày và không nhất thiết là dấu hiệu của bệnh tâm thần. Tuy nhiên, bạn nên lưu ý nếu triệu chứng không cải thiện và đặc biệt nếu chúng ảnh hưởng tiêu cực đến cuộc sống hàng ngày của bạn. Đừng ngần ngại tìm kiếm sự giúp đỡ y tế.

Hiểu về các nguồn hỗ trợ điều trị. Có nhiều chuyên gia trong lĩnh vực sức khỏe tâm thần, mỗi ngành có đặc điểm riêng biệt.

• Bác sĩ tâm thần: chuyên gia về tâm thần được đào tạo chuyên sâu nhất, có thể kê toa thuốc.
• Chuyên gia tâm lý học: chẩn đoán và điều trị bằng phương pháp tâm lý trị liệu.
• Điều dưỡng tâm thần: chẩn đoán và kê toa thuốc, có thể thực hiện tâm lý trị liệu.
• Nhân viên công tác xã hội: cung cấp tư vấn và hỗ trợ xã hội.
• Chuyên viên tư vấn: tư vấn về các vấn đề tâm thần cụ thể.

Đến gặp bác sĩ. Thảo luận với bác sĩ về triệu chứng và nhận hướng dẫn điều trị.

• Bác sĩ có thể giới thiệu bạn đến bác sĩ chuyên khoa tâm thần.
• Ở Mỹ, để nhận trợ cấp an sinh xã hội, bạn cần chẩn đoán chính thức về sức khỏe tâm thần.

Liên hệ với bảo hiểm y tế. Gọi cho công ty bảo hiểm để biết thông tin chi tiết về chương trình bảo hiểm và chuyên gia chấp nhận chương trình.

• Đảm bảo hiểu rõ các yêu cầu của chương trình bảo hiểm, ví dụ như cần giấy giới thiệu từ bác sĩ ban đầu.
• Nếu không có bảo hiểm, tìm trung tâm sức khỏe tâm thần cộng đồng trong vùng bạn sống.

Đặt lịch hẹn với bác sĩ. Đặt cuộc hẹn sớm và yêu cầu được tham gia danh sách chờ nếu cần.

• Nếu bạn có suy nghĩ tự tử, tìm sự giúp đỡ ngay lập tức.

Hỏi chuyên gia. Đừng ngần ngại đặt câu hỏi khi bạn cần hiểu rõ hơn về điều gì đang diễn ra và cách điều trị. Hỏi về các phương pháp điều trị và cách hỗ trợ quá trình điều trị của bạn.

Xem xét mối quan hệ với chuyên gia. Mối quan hệ giữa bạn và chuyên gia trị liệu cần mang lại cảm giác an toàn và thoải mái. Hãy luôn mở lòng khi gặp phải các câu hỏi không dễ chịu và tìm kiếm sự giúp đỡ khi cần thiết.

Tránh tự phê phán. Hãy nhớ rằng bạn không phải đối mặt với bệnh tâm thần một mình và không tự đánh giá bản thân mình. Hãy tìm kiếm sự hỗ trợ từ người thân và bạn bè.

Xây dựng mạng lưới hỗ trợ. Bắt đầu từ bạn bè và gia đình và tìm kiếm các nhóm hỗ trợ trong cộng đồng hoặc trực tuyến. Liên Minh Quốc Gia Trợ Giúp Người Mắc Bệnh Tâm Thần (NAMI) cũng là một tài nguyên hữu ích.

Thực hiện thiền hoặc chánh niệm. Thiền và chánh niệm có thể giúp kiểm soát triệu chứng của một số bệnh tâm thần. Tuy không thay thế cho sự tư vấn chuyên môn, nhưng chúng có thể giúp giảm căng thẳng và tăng sự chấp nhận.

Ghi nhật ký. Viết nhật ký có thể giúp bạn ngừng tập trung vào suy nghĩ tiêu cực và làm cho quá trình điều trị hiệu quả hơn bằng cách theo dõi các yếu tố gây ra triệu chứng.

Chăm sóc dinh dưỡng và vận động. Chế độ ăn lành mạnh và tập thể dục đều đặn có thể giúp kiểm soát triệu chứng của bệnh tâm thần và làm tăng cảm giác hạnh phúc.

Giảm uống rượu. Rượu có thể ảnh hưởng lớn đến tâm trạng của bạn, đặc biệt nếu bạn đang gặp vấn đề về tâm thần. Hãy hạn chế uống rượu và tuân thủ các hướng dẫn về lượng uống hàng ngày.

• Khi điều trị, hãy nhờ một người thân đồng hành để bạn cảm thấy được an tâm và được hỗ trợ.
• Chọn liệu pháp và lối sống dựa trên y học và bằng chứng khoa học, với sự tư vấn của chuyên gia. Một số phương pháp tự điều trị có thể không hiệu quả hoặc gây hại.
• Tránh chia sẻ với những người không chấp nhận về bệnh tâm thần. Hãy tìm những người sẵn lòng ủng hộ và quan tâm đến bạn.
• Nếu có người thân mắc bệnh tâm thần, hãy thể hiện sự quan tâm và ủng hộ thay vì phán xét hoặc yêu cầu họ “cố gắng hơn”.

• Nếu bạn có suy nghĩ tự tử, hãy tìm sự giúp đỡ ngay lập tức.
• Điều trị sớm sẽ giúp tránh được những biến chứng nghiêm trọng của bệnh tâm thần.
• Không tự điều trị mà không có sự tư vấn chuyên môn, điều này có thể gây hại cho bản thân và người khác.