Con người đã đạt đến một kỷ lục đáng tiếc về việc phát thải CO2, tạo ra điều mà hàng chục triệu năm qua chưa từng xảy ra trên Trái đất.
Các nhà khoa học đã lâu đã biết rằng nồng độ carbon dioxide (CO2) trong khí quyển hiện nay đã ở mức cao nhất trong một thời gian dài. Nhưng khoảng thời gian đó là bao nhiêu? Vài trăm năm? Hàng ngàn năm? Hay hàng triệu năm?
Theo một nghiên cứu mới về thực vật hóa thạch, nồng độ CO2 trong quá khứ không đạt đến mức như hiện nay, trong ít nhất 23 triệu năm qua. Và mức độ này cũng chưa từng tăng lên nhanh đến như vậy.

Nồng độ CO2 trên Trái đất đang ở mức cao nhất trong lịch sử hàng triệu năm qua.
Một số kỷ lục về mức độ CO2 trong khí quyển được ghi nhận gần đây là vào năm 2016, Nam Cực trở thành khu vực cuối cùng trên Trái đất vượt quá mức 400 phần triệu (hoặc 400 ppm). Vào tháng 5/2019, Đài thiên văn Mauna Loa ở Hawaii ghi nhận một mức cao mới kỷ lục là 415,26 ppm. Hiện tại, nồng độ CO2 này cũng là mức cao nhất từng được ghi nhận trong lịch sử loài người.
Tuy nhiên, đây lại là loại kỷ lục mà không ai thực sự muốn phá vỡ. Mức CO2 ngày càng cao có liên quan trực tiếp đến biến đổi khí hậu và nhiều ảnh hưởng tàn phá nghiêm trọng khác. Các nghiên cứu dài hạn đã chỉ ra rằng nồng độ CO2 đã trải qua một đột biến mạnh mẽ từ đầu thế kỷ 19 trở đi - thời kỳ Cách mạng Công nghiệp bắt đầu.
Để hiểu rõ hơn về mức độ tồi tệ của tình hình này, chúng ta cần nhìn lại vào quá khứ. Các mẫu băng khoan thu thập được đã cung cấp cho chúng ta cái nhìn tổng quan về thời kỳ 2,7 triệu năm trước. Tiếc rằng, chúng tiết lộ rằng mức độ CO2 trên Trái đất vào thời điểm đó chưa tới 300 ppm.
Một nhóm nghiên cứu từ Đại học Louisiana, Mỹ, đã tiến hành một nỗ lực mới để khám phá lịch sử xa xôi hơn, trở lại khoảng 23 triệu năm trước. Để làm điều này, họ đã thẩm định dữ liệu từ các tàn tích hóa thạch của thực vật cổ đại.

Các hóa thạch thực vật có thể tiết lộ mức độ CO2 trong khí quyển khi chúng còn sống.
Khi thực vật sinh trưởng, chúng hấp thụ CO2 từ không khí và các mô của chúng sẽ giữ lại một lượng nhất định các đồng vị carbon ổn định - cụ thể là carbon-12 và carbon-13. Khi những thực vật này hóa thạch, các nhà khoa học có thể phân tích lượng của các đồng vị này để ước lượng mức độ CO2 trong thời kỳ thực vật này sinh trưởng.
Sử dụng phương pháp này, các nhà nghiên cứu đã phát hiện rằng trong suốt 23 triệu năm qua, nồng độ CO2 trong khí quyển chủ yếu dao động trong khoảng từ 230 ppm đến 350 ppm. Con số này rõ ràng ít hơn nhiều so với hiện tại. Nhóm nghiên cứu cũng không tìm thấy sự tăng đột biến trong suốt thời kỳ này, tương tự như cách mà con người đang gây ra ngày nay.
Điều đáng tiếc hơn, những thời điểm 'căng thẳng' nhất trong 23 triệu năm qua chỉ liên quan đến một sự gia tăng nhỏ về nồng độ CO2. Đó là trong Thế Miocene, từ 15 đến 17 triệu năm trước, hoặc trong Thế Pliocene, từ 3 đến 5 triệu năm trước.
Có thể nói, nghiên cứu mới cung cấp thêm bằng chứng về tầm quan trọng của những thách thức mà chúng ta đang đối mặt.
Nghiên cứu được đăng trên tạp chí Địa chất (Geology).
Tham khảo NewAtlas
