Phong cách thưởng thức cà phê của người Sài Gòn

Nghĩ ngợi, có thể ta đưa tay qua tách cà phê 84 (8), để cảm nhận hương thơm, ấm áp vẫn còn đọng mãi…

Khám phá gu thưởng thức cà phê ở Sài Gòn

Nhỏ lớn, cầm sách trên đường Phạm Văn Chí – Phạm Đình Hổ, tôi luôn quan sát quán cà phê góc đó. Quán của ông già người Hoa, rang cà phê từ hạt tự mua, độc đáo với hương vị quen thuộc của cà phê vớ. Khách thường gọi là “có ngay, có ngay…”.

Người Sài Gòn, hay nói đúng hơn là người Chợ Lớn, buổi sáng thưởng thức bánh bao, cháo quảy kèm ly cà phê. Cà phê ở quán ăn được pha với vợt đen, tạo ra hương vị đặc trưng. Cái vợt đen chỉ giặt bằng nước lạnh, để giữ mùi và chất cà phê. Thử đặt gói cà phê cùng gói xà phòng để trải nghiệm.

Khi pha cà phê phin, người ta thường ngâm cà phê trong nước nóng, chờ từng giọt rơi vào ly. Nhưng pha bằng vợt, cà phê luôn ngâm trong siêu nước sôi, hấp thụ hương vị cho đến khi rót ra ly.

Chủ quán sử dụng siêu đất để pha cà phê vì nó giữ nhiệt và mùi thơm tuyệt vời. Cái siêu luôn nằm trên bếp, đảm bảo cà phê luôn nóng. Khi khách đặt cà phê, người phục vụ rót cà phê đen, cà phê sữa, hoặc bạc xỉu nóng từ siêu sắc thuốc vào ly xây chừng - một loại ly thủy tinh nhỏ, không quai, sau đó mang ra phục vụ. Khách thường thích đổ cà phê vào dĩa, thổi nhẹ, sau đó hít hơi mùi, thưởng thức từng giọt cà phê nóng như những tay uống rượu vang sành điệu ngày nay.

Ngày nay, thế hệ sau thường thắc mắc tại sao người ta thích húp cà phê từ dĩa. Sau những thử nghiệm, tôi tìm ra câu trả lời. Khách hàng chủ yếu là công nhân, như lái xích lô, thợ hồ, thợ mộc... những người buổi sáng ít thời gian để ngồi lâu như hiện nay...

Ngược lại, công nhân thường uống cà phê như một nguồn năng lượng cho ngày làm việc vất vả. Họ uống cà phê để tỉnh táo. Đối với họ, cà phê chỉ là chất kích thích. Họ không có thời gian chờ cà phê nguội và không thể cầm ly cà phê nóng, không quai trên tay, đưa ly lên miệng nhâm nhi từng giọt cà phê nóng.

Uống cà phê từ dĩa như một cách để làm thời gian chậm lại, như đối diện với mặt phẳng của cuộc sống đầy sóng ngầm. Cà phê từ dĩa là triết lý sống của người lao động trong cuộc sống khó khăn, thiếu thốn của một cuộc sống đầy thách thức. Nhưng trước hết, bạn phải pha cà phê bằng vợt, rót từ siêu vào ly xây chừng, chỉ như vậy bạn mới có đủ tư cách uống cà phê từ dĩa.

Thói quen uống cà phê từ dĩa đã dần biến mất vì Sài Gòn có cà phê mang đi, tiện lợi với ly giấy nhựa. Hoặc trong các quán nước, không còn dùng ly xây chừng mà thay vào đó là ly, tách có quai.

Hiện nay, Sài Gòn vẫn còn một số quán pha cà phê với vợt như cà phê Cheo Leo trên đường Nguyễn Thiện Thuật. Quán được mở từ thời khu đất hoang vu, tên Cheo Leo mang ý nghĩa của sự cô đơn. Là quán cà phê lâu đời nhất Sài Gòn, mở từ năm 1938, quán đã tròn 78 năm tuổi.

Chuyển giao giữa đời này và đời khác chẳng khác gì việc người ta chia sẻ cà phê bằng vợt với những người uống cà phê từ dĩa. Trừ quán cà phê vợt quận 11 do một chủ quán người Hoa giữ lại, đường Phan Đình Phùng, quận Phú Nhuận cũng có quán cà phê vợt, nhưng ai cũng sử dụng cách uống bình thường. Nếu bạn muốn thử cảm giác của việc uống cà phê từ dĩa, nhớ điều này: cà phê dĩa không dành cho những cuộc hẹn với người đẹp hoặc khách mời vì nó không hề tinh tế chút nào.

Trong thời học trường Petrus Ký (hiện Lê Hồng Phong), tôi ghé qua Cheo Leo và cà phê Năm Dưỡng, sau đó là những quán cà phê phin nghe nhạc Trịnh trên đường Nguyễn Hoàng (nay Trần Phú). Thời ấy, những quán cà phê phin sang trọng tại Tự Do (Đồng Khởi), Thanh Thế (Nguyễn Trung Trực) hoặc quán Kim Sơn...

Các quán cà phê ở trung tâm Sài Gòn đều dành cho khách sang, nhà báo, nghệ sĩ kiêu hãnh như cà phê Grival, Cái Chùa (La pagoda) với phòng kiếng, máy lạnh nhìn ra đời sống náo nhiệt trên đường... Khu vực Đa Kao không thể quên cà phê Hân, nơi khách chỉ muốn ngắm nhìn hai cô con gái của chủ quán qua 'làn khói trắng như dìu người vào hư ảo...'.

Sài Gòn xưa không thể đếm hết tên các quán cà phê. Mỗi người chọn cà phê theo sở thích của mình. Người sành điệu đến khu Tự Do, nghệ sĩ đến Kim Sơn, người mê các chủ quán có thể đến Gió Nam trên Phan Đình Phùng, thích nghe ca sĩ hát live đến các cafeteria... Người lao động đến các quán cà phê cóc trong hẻm. Cũng có các quán nổi tiếng như quán cà phê đầu hẻm 47 Phạm Ngọc Thạch - hẻm của nhạc sĩ Trịnh Công Sơn. Quán do mẹ nhạc sĩ mở, có cả bánh patechaux, tôi có dịp ghé cùng nhà văn Nguyễn Quang Sáng. Thời kỳ @ có những quán cà phê máy lạnh, có wifi...

Hạt cà phê được chăm sóc từ cao nguyên Ban Mê hay Đà Lạt, pha chế theo công thức riêng của mỗi quán, mỗi ly cà phê đặc biệt định danh cho quán. Tên của quán cà phê, bất kể là gì, đều mang một dấu ấn riêng với người uống, ví dụ như cà phê Tèo, cà phê Mẹ Già, cà phê Bố Trẻ, cà phê Gái Quê, cà phê Thành Thị... ít khi có quán cà phê mang số.

Khi nói về Sài Gòn ở nước ngoài, người ta thường dùng mã số 84-8. Đây không chỉ là một dãy số thông thường, mà khi kết hợp với tên một vùng đất, nó trở thành một con số có hồn, có địa lý. Con số này liên quan đến truyền thống của vùng đất và cả phong cách thưởng thức cà phê của con người về mặt ẩm thực.

Hôm nay sớm, tôi dẫn bạn đến sân bay Tân Sơn Nhất, bất ngờ nhận ra quán cà phê 84(8) tại sảnh chờ tiễn đưa, tâm hồn bỗng hứng khởi khi biết đây có thể là quán cà phê mang số hiệu của Việt Nam – TP HCM đầu tiên trong thành phố. Quán được lên kế hoạch theo lối kiến trúc cổ điển Sài Gòn, với mong muốn trở thành không gian thư giãn và tràn đầy năng lượng cho hành khách tại sân bay. Nơi đây là điểm dừng đầu tiên cho du khách khi đặt chân đến TP HCM hoặc là điểm hẹn cuối cùng trước khi khởi hành, để tạo nên một không gian tiện lợi và thoải mái cho việc đón tiễn người thân.

Mọi thứ đều thuận tiện khi khách có thể ngồi trò chuyện, thưởng thức ngụm cà phê và thậm chí là thực hiện những nụ hôn nhẹ nhàng, đậm chất hương thơm Abrica mà không cần phải đứng lóng ngóng, không biết tay nên để ở đâu. Để tình cảm trôi dạt, để bàn tay liên kết qua tách cà phê 84 (8) tạo nên cảm giác ấm áp, như hương cà phê, vẫn còn mãi mãi...

Theo Vnexpress

***

Tham khảo: Hướng dẫn du lịch Mytour.com