Buzz
Tiếp nối phần trước “Các lỗi phát âm phổ biến trong tiếng Anh của người Việt Nam và cách khắc phục”, bài viết dưới đây tiếp tục phân tích sự khác biệt về ngữ điệu tiếng Việt và tiếng Anh, đồng thời đưa ra một số giải pháp giúp người học cải thiện khả năng phát âm tiếng Anh của mình.
Sự khác biệt về ngữ điệu giữa tiếng Việt và tiếng Anh
Ngữ điệu trong tiếng Việt
Ngữ điệu trong tiếng Việt được quyết định bởi 2 yếu tố: thanh điệu (tone) và cao độ (pitch).
Sự thay đổi về thanh điệu sẽ báo hiệu cho người nói biết được hàm ý, thái độ và cảm xúc của đối tượng giao tiếp. Ngữ âm miền Bắc Việt Nam được chia thành 6 thanh điệu: âm trung, âm trầm, âm bổng, tăng cao, trầm bổng, ngắt quãng lên cao và ngắt quãng trầm (Luu, 2010).
Cao độ dùng để biểu diễn các thông tin quan trọng trong câu. Người nói sẽ lên cao giọng khi cần nhấn mạnh thông tin và hạ thấp giọng với những thông tin bổ sung, không quan trọng.
Ví dụ: so sánh các câu sau:
Anh đi nhé! (lên giọng ở từ “nhé”) – từ “nhé” trong câu biểu hiện mối quan hệ thân thiết của nhân vật “anh” với đối tượng giao tiếp.
Anh đi! (xuống giọng ở từ “đi”) – câu chào tạm biệt lịch sự của nhân vật “anh”.
Thế bây giờ anh đi đây! (lên giọng ở cụm từ “thế bây giờ”) – vừa là lời chào lịch sự, vừa là câu hỏi thăm thái độ của đối tượng giao tiếp về hành động “đi” của nhân vật “anh”.
Cả 3 câu trên đều truyền tải chung một thông điệp là lời chào tạm biệt của nhân vật “anh”. Nhưng nhờ vào “ngữ điệu” được biểu diễn bởi một số từ cảm thán và sự thay đổi về cao độ trong câu làm cho 3 câu này diễn tả 3 thái độ khác nhau của nhân vật “anh”.
Ngữ điệu trong tiếng Anh
Vì tiếng Anh không có âm sắc như tiếng Việt nên khi muốn biểu thị thái độ và nhấn mạnh yêu cầu trong cầu, người bản xứ sẽ lên giọng và xuống giọng tùy theo thái độ và thông tin được truyền tải trong câu.
Ví dụ: So sánh 2 câu:
He is coming. (xuống giọng ở từ “coming”). Câu này là một câu tường thuật diễn có nghĩa là Anh ấy đang tới.
He is coming? (lên giọng ở từ “coming”). Câu này là một câu hỏi nhằm mục đích khẳng định lại thông tin về hành động của nhân vật “he”, có nghĩa là Anh ấy đang đến à?
Trong 2 câu trên, thay vì dùng các cụm từ bổ trợ như trong tiếng Việt. Tiếng Anh sử dụng sự lên và xuống của âm thanh để truyền đạt 2 ý nghĩa hoàn toàn khác nhau cho cùng một câu nói.
Người học nên chú ý về sự khác biệt giữa 2 cách biểu đạt ngữ điệu của người bản xứ và người Việt để nhấn âm, lên giọng và xuống giọng phù hợp trong bối cảnh giao tiếp.
Một số biện pháp để cải thiện phát âm và ngữ điệu cho người Việt Nam
Phương pháp thực hiện việc tra phiên âm khi học từ vựng mới
Hầu như tất cả các từ điển điện tử và từ điển giấy ngày nay đều có chú thích phần phiên âm của từ theo giọng Anh (British accent) và giọng Mỹ (American accent) bên cạnh nghĩa và loại từ của từ vựng. Người học nên sử dụng các từ điển điện tử đáng tin cậy như Cambridge Dictionary hay Oxford Dictionary vì bên cạnh đọc phiên âm, người học còn nghe đoạn ghi âm cách đọc từ vựng từ chính người bản xứ.
Kỹ thuật đuổi theo (Shadowing)
Shadowing (kỹ thuật nói đuổi – nói nhại) là một phương pháp hiệu quả không chỉ dùng để cải thiện phát âm mà còn dùng để nâng cao ngữ điệu và vốn từ vựng của người học tiếng Anh. Người học chỉ cần chọn một đoạn video, một chương trình yêu thích bằng tiếng Anh có sẵn phụ đề. Sau đó, người học sẽ bắt chước lại ngữ điệu và cách phát âm của các nhân vật có trong video đó.
Người học có thể tìm hiểu kĩ hơn về kỹ thuật Shadowing qua bài viết sau: Luyện nói tiếng Anh kỹ thuật Shadowing
Sử dụng ứng dụng, phần mềm hỗ trợ việc phát âm
Một số phần mềm hỗ trợ học phát âm, nghe – nói hiệu quả:
Các ứng dụng: Phần mềm miễn phí, cho phép người dùng truy cập vào bảng phiên âm quốc tế IPA (International Phonetic Alphabet), cung cấp cả bài tập luyện nghe và học cách đọc phiên âm cùng các bài kiểm tra lý thuyết về phát âm.
ELSA Speak: Ứng dụng giúp cải thiện kỹ năng nghe – nói – phát âm được sáng lập bởi người Việt Nam. Lộ trình học trong ELSA được cá nhân hóa dựa trên bài kiểm tra Elsa’s Assessment.
Cambly: Ứng dụng dạy tiếng Anh trực tuyến. Người học có thể dễ dàng tiếp cận và luyện tập kỹ năng giao tiếp tiếng Anh với giáo viên bản ngữ thông qua các cuộc trò chuyện video.
Kết hợp đọc sách cùng lắng nghe Audio Book
Thay vì chỉ đơn thuần đọc sách bằng tiếng Anh, trong quá trình đọc, người học nên kết hợp việc nghe Audio book (sách nói). Khi đọc tiểu thuyết hoặc truyện ngắn, người học thường không tra từ điển cho những từ họ không biết cách phát âm, điều này có thể làm gián đoạn trải nghiệm đọc. Điều này có thể dẫn đến việc học sinh tự suy diễn ra cách phát âm sai cho những từ đó. Khi đọc sách kèm theo nghe Audio book, người học sẽ biết cách phát âm chính xác của các từ và học theo ngữ điệu của người kể chuyện. Người học có thể tìm audio book tiếng Anh từ các nguồn như Scribd, Audible, Kindle-eBooks.
Luyện tập phát âm nguyên âm, phụ âm qua video hướng dẫn, chương trình giảng dạy tiếng Anh
Việc học và rèn luyện sẽ hiệu quả, chính xác và nhanh chóng hơn rất nhiều nếu người học có được hướng dẫn từ một người thầy đầy kinh nghiệm và tận tâm. Với khóa Foundation tại Mytour, người học sẽ luyện tập phát âm chuẩn 44 âm theo bảng phiên âm quốc tế IPA, thực hành với từ vựng theo chủ đề và nhận phản hồi trực tiếp từ giáo viên.
