Bài viết được thảo luận với chuyên gia Vũ Thị Mai - Chuyên gia Hô hấp và Miễn dịch lâm sàng - Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Mytour Times City

Mề đay dị ứng là sự phản ứng của mao mạch dưới da trước các nguyên nhân gây dị ứng, dẫn đến tình trạng phù và ngứa. Có nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra mề đay dị ứng như dị nguyên trong không khí, thức ăn, côn trùng, vi khuẩn, ký sinh trùng,... Mề đay dị ứng nhẹ có thể tự điều trị tại nhà, nhưng cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ khi sử dụng thuốc.

Mề đay dị ứng là một trong những tình trạng dị ứng phổ biến, là hiện tượng mao mạch dưới da phản ứng với các tác nhân mới, tạo ra cảm giác đau đỏ, phù nề và ngứa. Triệu chứng thường xuất hiện và biến mất nhiều lần với nhiều hình dạng khác nhau, có thể lan rộng và gây cảm giác ngứa khó chịu. Có nhiều nguyên nhân gây ra mề đay dị ứng bao gồm:

• Do dị nguyên: Là nguyên nhân chính gây mề đay dị ứng. Các tác nhân phổ biến bao gồm: thuốc, thực phẩm, lông vật nuôi, hóa – mỹ phẩm, phấn hoa, nấm mốc... Khi tiếp xúc, cơ thể phản ứng với những tác nhân này bằng cách hiện mẩn ngứa, phù nề da...
• Do côn trùng: Côn trùng như ong, kiến, sâu róm... có thể tạo nọc độc khi cắn, làm da sưng phù và ngứa ngáy.
• Do vi khuẩn và ký sinh trùng: Một số loại virus, vi khuẩn, giun sán khi xâm nhập vào cơ thể cũng có thể gây mề đay khó chịu.
• Yếu tố bệnh lý: Mề đay dị ứng cũng có thể xuất hiện ở những bệnh nhân mắc lupus ban đỏ, cryoglobulinemia, bệnh tự miễn...
• Yếu tố di truyền: Nếu có người thân trong gia đình từng mắc mề đay, người đó cũng dễ bị bệnh hơn so với người bình thường.

Tránh những yếu tố kích thích

Đầu tiên, hãy xác định và loại bỏ dị nguyên gây ra bệnh, tránh tiếp xúc với chúng. Đây là biện pháp hiệu quả nhất để phòng và điều trị mề đay dị ứng. Nếu khó khăn trong việc xác định dị nguyên, hãy tuân thủ các nguyên tắc sau:

• Thận trọng với thức ăn mới
• Tránh tự y áp dụng thuốc
• Hạn chế sử dụng mỹ phẩm
• Tránh tiếp xúc với phấn hoa, lông thú, khói bụi,...

Chăm sóc bản thân tại nhà

Cách chữa trị dị ứng nổi mề đay tại nhà cần tuân thủ các bước sau:

• Dừng sử dụng tất cả thuốc và thực phẩm có thể gây dị ứng
• Hạn chế gãi và không chà xát nhiều vào vùng da bị sưng
• Sử dụng lạnh cho vùng da sưng nóng, trừ trường hợp mề đay do lạnh
• Bổ sung nước và thức ăn giàu vitamin C, dinh dưỡng dễ tiêu hóa để chống táo bón.

Có một số loại thuốc chữa dị ứng có thể được sử dụng trong quá trình điều trị nổi mề đay dị ứng. Tuy nhiên, không nên tự ý mua thuốc mà không có sự hướng dẫn của bác sĩ. Khi xuất hiện dấu hiệu của mề đay dị ứng hoặc mề đay dị ứng theo thời tiết, hãy đến bệnh viện để được thăm khám, xác định nguyên nhân và nhận định liệu pháp điều trị phù hợp. Dưới đây là một số loại thuốc có thể sử dụng trong quá trình điều trị mề đay dị ứng:

Thuốc bôi ngoại da

Việc sử dụng thuốc ngoại da cần tuân thủ theo hướng dẫn của bác sĩ. Không nên sử dụng thuốc mỡ chống histamin một cách tự ý vì có thể gây viêm da dị ứng. Thuốc mỡ corticoid hiệu quả ít hơn và có thể gây ra một số tác dụng phụ nếu sử dụng quá nhiều hoặc trên diện tích lớn.

Sử dụng thuốc chống histamin

Đối với những người bị mề đay dị ứng, bác sĩ da liễu có thể kê đơn thuốc chống histamin uống để điều trị, đây là cách trị bệnh mề đay dị ứng phổ biến và hiệu quả. Ngoài ra, thuốc corticoid (uống hoặc tiêm) được sử dụng trong trường hợp mề đay dị ứng cấp tính, kèm theo tình trạng phù thanh quản. Đối với những tình trạng mề đay do viêm mạch hoặc mề đay do chèn ép, khi không thể sử dụng thuốc chống histamin như thường lệ. Tuy nhiên, thuốc không được sử dụng để điều trị mề đay mạn tính tự phát.

Sử dụng sản phẩm thảo dược chứa thành phần từ quả nhàu

Nghiên cứu chỉ ra rằng quả nhàu chứa nhiều thành phần hóa học như vitamin, khoáng chất, tinh dầu và axit hữu cơ. Trong y học cổ truyền, quả nhàu có hương vị chát, tính mát, được coi là có lợi cho sức khỏe. Cách sử dụng quả nhàu để điều trị dị ứng nổi mề đay bao gồm: Uống nước ép quả nhàu, ngâm quả nhàu trong rượu và áp dụng rượu quả nhàu lên vùng da bị bệnh. Ngoài cao nhàu, cao gan cũng là một liệu pháp Đông y hỗ trợ điều trị mề đay từ gốc nguyên nhân, ngăn chặn tái phát.

Hiện nay, việc kết hợp cao nhàu, cao gan và L - Carnitine fumarate đã trở thành xu hướng phổ biến để cải thiện tình trạng mề đay, mẩn ngứa và dị ứng. Người bệnh nên lựa chọn các sản phẩm như vậy vì chúng an toàn, hiệu quả khi sử dụng lâu dài, được kiểm chứng tại Bệnh viện Da liễu TW, Bệnh viện Da liễu TP. HCM và Đại học Y Hà Nội. Các nghiên cứu cho thấy:

• Sau 4 tuần sử dụng, 87% người dùng cho biết có cải thiện đáng kể về mẩn ngứa và phù nề da do mề đay.
• Khi sử dụng liên tục 2-3 tháng, 96,7% trường hợp không gặp lại triệu chứng mề đay.
• Không có báo cáo về tác dụng phụ khi sử dụng sản phẩm.

Tóm lại, mề đay là sự phản ứng của mao mạch dưới da trước những yếu tố gây phù cấp tính hoặc mãn tính ở tầng trung bì. Có nhiều nguyên nhân gây ra mề đay như dị nguyên, côn trùng, vi khuẩn, ký sinh trùng,... Mề đay có thể tự điều trị tại nhà bằng thuốc, thảo dược và phương pháp chườm lạnh. Tuy nhiên, người bệnh không nên tự ý mua thuốc nếu không có sự chỉ định của bác sĩ. Do đó, khi xuất hiện dấu hiệu mề đay dị ứng hoặc mề đay do thời tiết, hãy đến cơ sở y tế để được thăm khám, xác định nguyên nhân và nhận định liệu pháp điều trị phù hợp.