Phương pháp cứu vớt nhân loại từ trạm không gian 'tử thần' của Liên Xô rơi xuống Trái đất

Vào tháng 6 năm 1985, các phi hành gia Liên Xô đã thành công trong việc gắn kết tàu vũ trụ với trạm không gian Salyut 7 'tử thần' bằng cách thủ công.

Theo thông tin từ trang Russia Beyond, đây vẫn được xem là một trong những sứ mệnh khó khăn và nguy hiểm nhất trong lịch sử hàng không vũ trụ.

Mất liên lạc

Vào lúc 9:23 sáng ngày 11/2/1985, Trung tâm Điều khiển Sứ mệnh RKA của Liên Xô đã liên tục gửi tín hiệu đến trạm Salyut 7 để kiểm tra tình trạng hoạt động của trạm. Trạm không gian này đã không có người ở trong nửa năm do các chuyến thám hiểm không gian tạm dừng kéo dài và Salyut 7 đang hoạt động tự động. Tuy nhiên, lần này, không có phản hồi nào từ Salyut 7. Chắc chắn đã có chuyện gì đó xảy ra; tuy nhiên, không ai trên Trái đất có thể đưa ra lý do khiến trạm bị mất liên lạc đột ngột.

Nếu không có điều chỉnh quỹ đạo, Salyut 7 sẽ trở thành một 'hành tinh di động' nặng 19 tấn, đe dọa Trái đất với nguy cơ rơi mảnh vụn vào các thành phố.

Tuy nhiên, TsUP và lãnh đạo Liên Xô không thuyết phục với kịch bản này. Họ lo sợ một nỗ lực giải cứu có thể gây tổn thất không lời giải cho danh tiếng của ngành hàng không vũ trụ Liên Xô.

Đào tạo khẩn cấp

Chuẩn bị cho sứ mệnh giải cứu bắt đầu ngay khi Salyut 7 mất liên lạc. Trong tháng 3/1985, phi hành gia cho sứ mệnh đã được chọn và đào tạo, với Vladimir Dzhanibekov là chỉ huy phi hành đoàn và Viktor Savinykh là kỹ sư bay.

Quá trình đào tạo kéo dài 4 tháng, trong đó Dzhanibekov phải thực hiện nhiều tình huống giả lập để 'bắt' trạm không gian khi đang bay. Mỗi sai lầm có thể đe dọa mạng sống của họ cũng như mạng sống của mọi người trên Trái đất.

Với nguyên nhân mất liên lạc của Salyut 7 vẫn là một bí ẩn, Savinykh đã phải nghiên cứu tất cả tài liệu có sẵn về trạm không gian. Anh cũng đã học cách di chuyển xung quanh mô hình trạm không gian trong điều kiện tối tăm mà không có nguồn điện.

Tàu vũ trụ cứu hộ Soyuz T-13 đã được sửa đổi thiết kế. Một khoang đã được dành để lưu trữ thực phẩm, không biết phi hành gia sẽ mất bao lâu để cứu hộ Salyut 7 'tử thần' và thực phẩm dự trữ trong hầm hàng có thể đã bị hỏng do không gian lạnh.

Cuộc 'đuổi bắt' trong vũ trụ

Vào sáng ngày 6/6/1985, Dzhanibekov và Savinykh bắt đầu sứ mệnh giải cứu từ Sân bay vũ trụ Baikonur ở Kazakhstan. Đội cứu hộ chỉ có một cơ hội thành công ở độ cao 300km so với bề mặt Trái đất.

Trong ngày thứ hai của chuyến bay, Dzhanibekov và Savinykh đã tiếp cận Salyut 7. Tàu vũ trụ Soyuz chỉ cách mục tiêu 10km theo tính toán của họ. Một ngôi sao nhỏ đã bắt đầu lấp lánh ngoài cửa sổ, dần trở nên sáng sủa hơn.

Đội cứu hộ chuẩn bị thực hiện thao tác khó nhất trong lịch sử du hành vũ trụ. Trong chế độ tiếp cận tự động, Dzhanibekov giảm khoảng cách xuống còn 2,5km và bắt đầu ghép nối với Salyut 7. Tuy nhiên, khi tiến gần, họ nhận ra rằng họ đã phạm sai lầm...

Cổng ghép nối của Salyut 7 không hoạt động. Họ chỉ có hai lựa chọn: quay trở lại Trái đất hoặc cố gắng bay vòng quanh trạm không gian để ghép nối từ phía bên kia. Tuy nhiên, hành động sau có thể đòi mạng sống của họ. Dzhanibekov đã xin phép TsUP. Sự im lặng kéo dài, nhưng sau vài phút, họ nhận được phản hồi: họ phải thử.

Việc bay quanh trạm không gian đã thành công nhờ kinh nghiệm và sự đào tạo dài hạn của Dzhanibekov. Bây giờ, anh ta đang quan sát cổng ghép nối của Salyut 7 qua cửa sổ. Họ chỉ còn phải hoàn thành thao tác ghép nối bằng tay.

Nhiệm vụ là hoàn toàn khả thi.

Mặc dù vậy, sứ mệnh giải cứu chưa kết thúc. Họ phải làm cho trạm không gian hoạt động lại. Dzhanibekov và Savinykh sẽ chuẩn bị bước vào trạm Salyut 7.

Họ mở van nhỏ để dẫn không khí từ Soyuz vào Salyut 7. Khi áp suất đã cân bằng, họ tiến vào trạm.

Họ xác nhận rằng không có điện trên trạm không gian. Tất cả hệ thống đều tắt và thiết bị tiếp xúc với nhiệt độ thấp; không biết liệu chúng có thể hoạt động lại hay không.

Chỉ có một phương pháp: khởi động Salyut 7 trực tiếp từ tấm pin mặt trời. Với sức mạnh của Soyuz, họ đã điều chỉnh hướng trạm để ánh sáng mặt trời chiếu vào tấm pin. Và thiết bị trạm bắt đầu hoạt động. Một ngày sau, Savinykh quyết định kết nối pin với hệ thống năng lượng của trạm và Salyut 7 lại hoạt động.

Tổng cộng, phi hành gia đã ở trên Salyut 7 hơn 100 ngày. Trong thời gian này, họ không chỉ sửa chữa trạm mà còn nâng cấp nhiều thiết bị điện tử trên đó. Trong quá trình sửa chữa, họ đã phát hiện ra nguyên nhân sự cố: một cảm biến trên pin bị hỏng gửi tín hiệu sai rằng pin đã sạc đầy. Máy tính trên trạm đã ngắt tấm pin mặt trời, dẫn đến việc Salyut 7 mất đi năng lượng và dừng hoạt động.

Ngày 21/11/1985, tàu vũ trụ Soyuz trở về Trái Đất, trong khi Salyut 7 tiếp tục hoạt động ở chế độ tự động trên quỹ đạo.

Vào năm 1990, Salyut 7 đã đạt hạn sử dụng và bắt đầu rơi với tốc độ 6 - 8 km/ngày. Trong đêm từ ngày 6 đến ngày 7/2/1991, Salyut 7 bắt đầu rơi vào bầu khí quyển với tốc độ 30.000 km/h, hầu như bị thiêu rụi hoàn toàn.

Các mảnh vụn của Salyut 7 được xác định rơi xuống Argentina, với một số mảnh thiết bị bị hỏng được phát hiện ở thị trấn Capitan Bermudez nhưng không gây thương vong.