Buzz
Tính hẹp hòi thường có nguyên nhân sâu xa là những vấn đề tình cảm. Vì vậy để tháo gỡ tính hẹp hòi bạn phải xử lý nguồn gốc gây ra cảm xúc tiêu cực này, cũng là cách để bạn có một cuộc sống hạnh phúc hơn. Bên cạnh đó, học cách truyền đạt suy nghĩ và thấu hiểu người khác cũng giúp hạn chế nảy sinh tình huống khiến bạn trở nên hẹp hòi. Bạn có thể thay đổi suy nghĩ, cảm xúc và hành động để trở thành một người tốt bụng hơn.
Các bước
Thấu hiểu cảm xúc của bạn
Hiểu lí do khiến bạn hành động ích kỷ. Nhiều người ích kỷ với người khác để bản thân cảm thấy thỏa mãn hơn. Tuy nhiên phương pháp này không thật sự hiệu quả nếu bạn muốn mình là người tốt trong mắt người khác. Chắc chắn khi chỉ trích một người, bạn thấy hả hê ngay lúc đó, nhưng rồi cảm thấy thật tồi tệ vì có hành động như vậy. Những lý do khác khiến người ta trở nên hẹp hòi là:
- Không thể vượt qua cảm xúc tiêu cực của bản thân nên xả cơn tức vào người khác.
- Cảm thấy bị đe dọa nên sử dụng tính hẹp hòi để phòng vệ.
- Ghen tức với cuộc sống và thành tựu của người khác nên muốn làm họ tổn thương.
- Hướng tình cảm buồn bực của cá nhân vào người khác.
- Cố gắng khiến mình trở nên đặc biệt và khác với số đông bằng cách làm nổi bật sự khác nhau giữa bạn và họ theo cách ích kỷ.
Thừa nhận mối liên kết giữa tư duy, cảm xúc và hành động. Bạn thường khó phân biệt được tư duy và cảm xúc vì chúng có mối quan hệ chặt chẽ: tư duy ảnh hưởng đến cảm xúc. Ngược lại, cảm xúc cũng ảnh hưởng đến hành động. Vì vậy, nếu muốn thay đổi hành động hoặc lời nói, bạn phải thay đổi tư duy trước tiên.
- Ví dụ, nếu bạn nghĩ “hắn là một thằng ngốc!”, bạn sẽ cảm thấy tức giận khi giao tiếp với hắn và suy nghĩ đó sẽ phản ánh trong hành động và lời nói của bạn. Tuy nhiên, nếu bạn nghĩ rằng “anh ta cần tìm hiểu kỹ hơn về chủ đề”, bạn sẽ có xu hướng chỉ bảo hắn một cách kiên nhẫn hơn.
- Dù không thể kiểm soát tư duy hay cảm xúc, bạn vẫn có quyền lựa chọn cách hành động. Mỗi khi nói chuyện hay hành động, hãy lựa chọn từ ngữ và hành động phù hợp.
Chế ngự cảm xúc trước khi phát ngôn. Nếu thấy mình sắp trở nên hẹp hòi khi nói chuyện, hãy cố gắng hoãn lại phản ứng. Hành động và lời nói của bạn sẽ tích cực hơn và không còn hẹp hòi nếu bạn ưu tiên sử dụng lý trí.
- Tạm dừng nếu bạn đang tức giận, bực mình, tổn thương hay thất vọng, vì những cảm xúc đó sẽ làm gián đoạn giao tiếp tích cực và tăng nguy cơ bạn trở nên nóng giận với người khác.
Ghi chép “hành vi tốt” hàng ngày. Ghi chép về cách bạn tương tác với mọi người trong suốt ngày. Nếu có lúc bạn cư xử hẹp hòi, hãy nhớ lại cẩn thận về người đó, lý do khiến bạn cảm thấy hẹp hòi, những gì bạn đã nói và sự kiện nào dẫn đến tình huống đó. Nếu bạn thấy mình ứng xử tốt với người khác, đặc biệt là ở những tình huống mà thường bạn sẽ hành xử hẹp hòi, hãy tự thưởng cho mình vì hành vi tích cực này.
- Tổng hợp những hành vi hẹp hòi giúp bạn nhận ra ai, sự kiện gì và tình huống nào dường như là yếu tố “kích thích” hành vi như vậy. Nhận ra yếu tố kích thích là cơ hội để bạn cải thiện bản thân ở những tình huống tương tự trong tương lai.
Phát triển thói quen vui vẻ. Luôn giữ vui vẻ với mọi người (không cười chê) để sự hài hước chiếm ưu thế và khắc phục xu hướng cư xử ích kỷ. Nếu bạn thấy mình sắp trở nên không kiên nhẫn và chuẩn bị cư xử ích kỷ, hãy tìm điểm hài hước trong tình huống đó để cùng nhau tạo tiếng cười. Điều này giúp làm dịu không khí và thúc đẩy cơ thể bạn tiết ra hoá chất làm vui vẻ thay vì cảm xúc tiêu cực hay tức giận.
Ngủ đủ giấc mỗi đêm. Cần phải ngủ đủ giấc (ít nhất 7-8 giờ) mỗi đêm để cơ thể khỏe mạnh. Thiếu ngủ là nguyên nhân góp phần gây ra nhiều vấn đề về sức khỏe, bao gồm mất khả năng kiểm soát cảm xúc. Ngủ đủ giấc giúp bạn kiên nhẫn hơn và dễ thông cảm với người khác, bất kể tâm trạng như thế nào.
- Nếu bạn gặp khó khăn trong việc ngủ đủ giấc, hãy tìm sự tư vấn từ bác sĩ hoặc dược sĩ để hỗ trợ giấc ngủ. Thay đổi thói quen ăn uống cũng có thể giúp cải thiện giấc ngủ, ví dụ như giảm caffein và đường, hoặc hạn chế thời gian sử dụng màn hình vào buổi tối.
Meditation trước các tình huống gây căng thẳng. Thiền giúp bạn kiểm soát cảm xúc và hành động một cách nhẹ nhàng hơn. Khi cảm thấy tức giận, mất kiên nhẫn và sắp nổi giận, hãy dành thời gian để thiền trong yên bình và riêng tư. Thực hiện các bước sau:
- Hít thở sâu và chậm. Thở sâu giúp làm dịu tim mạch và giúp bạn trở nên bình tĩnh hơn. Hơi thở cần đủ sâu để bụng căng ra mỗi khi hít vào.
- Hình dung một luồng ánh sáng trắng vàng hút vào cơ thể khi bạn hít thở vào, và ánh sáng đó giúp thả lỏng tâm trí của bạn. Khi thở ra, hãy tưởng tượng ánh sáng tối mịt rời khỏi cơ thể.
- Thiền giúp bạn giữ bình tĩnh để có thể giao tiếp với mọi người một cách tử tế hơn.
Đối xử tốt với người khác
Ích kỷ có nguồn gốc từ bên trong. Người ta thường cư xử ích kỷ khi họ cảm thấy bị đe dọa, bị xem thường hoặc bị áp đặt. Bạn sẽ nhận ra liệu lời nói và hành động ích kỷ của mình có phù hợp hay không khi nhận ra rằng vấn đề ích kỷ đó nằm trong bạn, không phải ai khác.
Phát triển sự đồng cảm. Người biết đồng cảm luôn đặt việc đối xử tốt với người khác lên hàng đầu. Sự đồng cảm có thể hiện qua việc hiểu quan điểm của người khác, cảm thông với những khó khăn họ đang gặp phải và tạo liên kết với cảm xúc của họ. Dù biểu hiện như thế nào, bạn cũng cần tập trung vào việc hiểu và kết nối với người bạn đang nói chuyện.
Tưởng tượng một mô hình. Tìm một người có lời nói và hành động làm bạn cảm thấy được truyền cảm hứng, và hình dung cách họ nói chuyện hoặc hành động trong một tình huống cụ thể. Sau đó, cố gắng mô phỏng cách giao tiếp của họ.
Mỉm cười với mọi người. Mỉm cười có thể biến bạn trở thành người tốt bụng. Người thường có xu hướng phản ứng với một nụ cười, hoặc mối quan hệ của bạn với họ sẽ dễ dàng phát triển hơn. Mỉm cười cũng là loại thuốc tinh thần để làm cho cuộc sống trở nên hạnh phúc hơn. Nụ cười kết hợp với cử chỉ thân thiện thực sự có thể cải thiện tâm trạng, vì suy nghĩ và cảm xúc thường phản ứng phù hợp với việc bạn mỉm cười.
Sử dụng ngôn ngữ cơ thể tích cực. Giao tiếp không chỉ là lời nói. Đôi khi, dù lời nói rất lịch sự, nhưng hành động và ngôn ngữ cơ thể lại phản ánh cảm xúc tiêu cực, người nghe có thể cảm nhận được điều này và hiểu rằng bạn đang không thoải mái.
- Để có ngôn ngữ cơ thể tích cực hơn, hãy sử dụng kỹ thuật thư giãn động, tức là căng và giãn ra tất cả các cơ trong cơ thể. Kỹ thuật này giúp loại bỏ căng thẳng khỏi cơ thể và tâm trí của bạn.
Biểu lộ cảm xúc một cách rõ ràng khi cần thiết. Thay vì ẩn giấu cảm xúc (tức giận nhưng không nói gì) hoặc biểu hiện cực đoan (phản ứng quá lên với tình huống), bạn nên giao tiếp một cách rõ ràng và quyết đoán. Để làm điều này, bạn nên tận dụng tình hình cụ thể (không để cảm xúc làm ảnh hưởng) để truyền đạt ý muốn (không phải là yêu cầu) đến người khác một cách lịch sự. Truyền đạt rõ ràng và biểu đạt cảm xúc hiệu quả để đáp ứng nhu cầu của cả hai bên.
- Ví dụ, thay vì thường xuyên mắng vợ hoặc chồng về việc không gấp gọn quần áo sau khi giặt, bạn có thể biểu hiện rõ ràng ý muốn của mình. Bạn có thể nói, “Anh rất thích em giúp anh giặt quần áo, nhưng anh cảm thấy khó chịu khi em không gấp gọn quần áo trước khi bỏ vào tủ. Anh cảm thấy không thoải mái khi phải mặc quần áo nhăn nhúm, nên lần sau em có thể gấp quần áo trước khi bỏ vào tủ không?”
Cải thiện tâm trạng chung
Làm những điều mình yêu thích. Dành thời gian cho những hoạt động mình yêu thích là cách chăm sóc bản thân giúp bạn có tâm trạng vui vẻ để giao tiếp tử tế với mọi người, và quên đi những điều không vui. Nếu kiểm soát được tâm trạng của mình, bạn có thể ra quyết định sáng suốt (không dựa trên cảm xúc) về cách giao tiếp với người khác.
Dành thời gian ở một mình. Nếu bạn là người thích sự tĩnh lặng, đôi khi bạn cần thời gian một mình để thư giãn và cảm thấy thoải mái. Điều này đặc biệt hữu ích khi bạn cảm thấy căng thẳng với những người thân yêu; sau một thời gian tạm xa họ, bạn sẽ hiểu cách ứng xử phù hợp hơn.
Đọc sách hoặc xem phim yêu thích. Nghiên cứu đã chỉ ra rằng việc trải nghiệm gián tiếp thông qua việc đọc sách hoặc xem phim yêu thích có thể mang lại cảm giác hạnh phúc cho người tham gia. Người xem cũng có thể trải qua các cảm xúc phấn khích hoặc hồi hộp khi cùng với nhân vật ảo trải qua câu chuyện của họ. Bộc lộ cảm xúc trong một môi trường kiểm soát như vậy giúp bạn kiểm soát cảm xúc trong cuộc sống thực.
Tập thể dục. Tập thể dục ảnh hưởng đến tâm trạng của bạn. Khi tập thể dục ở mức độ vừa phải, tâm trạng của bạn thường ổn định hơn. Điều này làm cho cuộc sống trở nên vui vẻ hơn và tác động tích cực đến cách bạn tương tác với mọi người.
- Tập yoga. Yoga kết hợp cả vận động cơ thể và tinh thần, mang lại lợi ích tương tự như tập thể dục và thiền. Nếu bạn không thể đến lớp yoga, hãy tải ứng dụng hoặc video hướng dẫn yoga để tập tại nhà.
- Khi tâm trạng không ổn định, bạn có thể thử nhảy múa để cải thiện sức khỏe và kích thích trung tâm kiểm soát cảm xúc trong não bộ.
- Tập thể dục hàng ngày là cách để tái tạo năng lượng, giúp bạn tư duy sáng suốt và kiên nhẫn với người khác, tránh bị tức giận.
Chế độ ăn lành mạnh. Đói bụng có thể làm bạn dễ cáu giận với người khác, vì vậy hãy ăn đủ thực phẩm chứa đầy đủ chất dinh dưỡng để duy trì sức khỏe tốt và tâm trạng vui vẻ.
- Chế độ ăn nên bao gồm ngũ cốc nguyên hạt, hoa quả, rau cải và protein. Thực phẩm giàu chất béo lành mạnh cũng giúp bạn cảm thấy no lâu hơn.
- Tránh thực phẩm chế biến quá nhiều và thức ăn nhanh. Chúng thường thiếu chất dinh dưỡng, khiến bạn cảm thấy không thoải mái.
- Thực phẩm chống viêm và thực phẩm giàu axít béo omega-3 đặc biệt có lợi cho tâm trạng. Một số thực phẩm trong nhóm này bao gồm rau lá, bơ, măng tây, hạt óc chó, sô cô la đen và trà xanh.
Gặp gỡ bạn bè. Đôi khi, việc chia sẻ cảm xúc với bạn bè giúp bạn giải tỏa stress và cảm giác cô lập. Hãy dành thời gian gặp gỡ bạn bè để cải thiện tâm trạng khi bạn cảm thấy mất kết nối với thế giới xung quanh. Ví dụ, hãy đến sớm hoặc ở lại muộn khi đi ăn trưa để có thời gian trò chuyện, hoặc hãy đi dạo trong công viên và trò chuyện cùng nhau.
- Nếu không thể gặp mặt trực tiếp, hãy nói chuyện qua điện thoại với một người bạn vui vẻ. Điều này cũng giúp cải thiện tâm trạng rất tốt.
Khuyến nghị
- Tránh đánh giá người khác. Phê phán tạo ra suy nghĩ tiêu cực về họ và có thể ảnh hưởng đến cách bạn tương tác với họ.
- Không bao giờ để ai đó đe dọa bạn.
- Nếu bạn phải đối mặt với người có hành vi hẹp hòi, hãy tự vệ mình một cách tôn trọng. Hãy nói chuyện với họ một cách lịch sự.
- Luôn luôn chân thành. Đừng giả vờ là người tốt chỉ để thu hút sự chú ý. Điều quan trọng là sống đúng với giá trị của bản thân.
- Biết lắng nghe. Hãy chú ý đến những gì người khác muốn nói với bạn.
- Tự tin rằng bạn là người tốt. Niềm tin này sẽ ảnh hưởng đến hành vi của bạn. Hãy luôn nhìn nhận mọi tình huống một cách lạc quan.
- Thể hiện sự nhẹ nhàng, kiên nhẫn, quan sát, thông cảm và lạc quan. Tránh tiêu cực và luôn tìm kiếm điểm sáng trong mọi tình huống.
- Thói quen hẹp hòi có thể khó thay đổi nhưng không phải là không thể. Nếu kiên nhẫn, bạn có thể thay đổi được thói quen tiêu cực này.
- Trước khi nói hoặc làm bất cứ điều gì, hãy tự hỏi: 'Hành động này có làm thế giới tốt đẹp hơn không, cho bản thân tôi hoặc người khác?'. Nếu không, hãy tránh nó để không gây hậu quả không mong muốn.
- Hãy suy nghĩ trước khi nói. Đừng nói ngay lập tức mà hãy suy nghĩ kỹ trước khi phát biểu.
- Luôn sẵn lòng giúp đỡ và hành xử tử tế, nhưng đôi khi bạn cần phải thể hiện rõ thái độ của mình.
