Buzz
Nói lắp là một vấn đề phổ biến và ước tính có đến 1% dân số toàn thế giới bị ảnh hưởng. Đây là tình trạng rối loạn khả năng diễn đạt, làm gián đoạn sự trôi chảy khi nói và có thể lặp lại một số từ hoặc âm thanh cụ thể. Không có một cách chữa nhất định cho tật nói lắp bởi mỗi người một khác, nhưng có các bài tập có thể giúp bạn cải thiện tật này. Thông qua các biện pháp giảm lo âu, xem xét kiểu cách phát âm, xác định các từ thường nói lắp và tập luyện trong thực tế, bạn sẽ tiến được những bước lớn trong việc khắc phục tật nói lắp.
Các bước
Thực hiện bài tập tại nhà
Thực hiện hơi thở sâu và kiểm soát trước khi nói. Sự căng thẳng có thể khiến chứng nói lắp trở nên tồi tệ hơn. Trước khi bắt đầu buổi tập hoặc trước khi nói chuyện với người khác, hãy thư giãn cơ thể thông qua loạt bài tập hơi thở sâu. Cách này giúp giảm căng thẳng và ngăn chặn nói lắp.
- Thực hiện các bài tập hơi thở đều đặn để giảm căng thẳng.
- Nhớ thực hiện hơi thở sâu trước các tình huống giao tiếp để thư giãn. Ngăn chặn lo âu xã hội là một cách hiệu quả để hạn chế tình trạng nói lắp.
Thực hành nói chuyện trước gương. Hãy quan sát cách bạn diễn đạt ý kiến bằng cách tự nghe mình nói. Nhớ lưu ý đến những giọng điệu hay từ ngữ nào khiến bạn cảm thấy lắp lánh.
- Tập trung nhìn thẳng vào đôi mắt của bạn trong gương. Điều này quan trọng vì giao tiếp bằng ánh nhìn có thể giúp bạn trở nên tự tin hơn khi nói chuyện.
- Thử tưởng tượng bạn đang trò chuyện với một người ở trước gương. Đây là cách hiệu quả để rèn luyện sẵn sàng trong giao tiếp hàng ngày.
- Bắt đầu bằng việc thực hành một mình, sau đó mời gia đình và bạn bè tham gia. Mời họ xem bạn nói chuyện trước gương có vẻ lạ lùng, nhưng thường người ta ít nói lắp hơn khi ở một mình, và sự hiện diện của họ có thể thúc đẩy bạn phát hiện ra những thói quen nói chuyện của mình.
Review lại đoạn video của bạn. Phương pháp này giúp bạn phân tích cách bạn diễn đạt một cách chi tiết hơn so với việc chỉ thực hành trước gương. Bật camera lên và bắt đầu nói chuyện. Lần này, sau khi thực hành một mình, mời thêm người khác vào phòng để khích lệ bạn nói chuyện tự tin hơn. Xem lại đoạn video và đánh giá cách bạn nói chuyện.
- Nên xem xét cùng gia đình và bạn bè để họ có thể phát hiện ra những điểm trong cách bạn nói mà bạn chưa chú ý và giúp bạn điều chỉnh.
Lập danh sách các yếu tố gây nói lắp và từ ngữ khích lệ. Những người nói lắp thường gặp khó khăn khi gặp những yếu tố cản trở cụ thể, bao gồm từ vựng, cụm từ hoặc âm thanh. Những yếu tố này thường làm kích thích tình trạng nói lắp. Khi xem lại video, hãy tập trung tìm những yếu tố này.
- Trước khi vượt qua được chứng nói lắp, hãy tránh sử dụng những từ ngữ kích thích khi nói trước đám đông. Hi vọng rằng qua thời gian và bài tập, bạn sẽ dần dần vượt qua những yếu tố cản trở này và có thể sử dụng chúng một cách tự tin trong giao tiếp hàng ngày.
Thực hành nói các từ khích lệ. Khi đã xác định được những yếu tố gây nói lắp, tập trung vào chúng trong các buổi luyện tập. Lặp lại những từ này để cảm thấy thoải mái khi sử dụng chúng.
- Đầu tiên, hãy tập trung nói những từ hoặc cụm từ kích thích một cách chậm rãi. Hít một hơi sâu và cố gắng diễn đạt một cách trôi chảy nhất có thể. Nếu có sự cố, hãy yên tâm vì đó chính là cơ hội để bạn rèn luyện.
- Khi đã thành thạo từng từ một, bạn có thể bắt đầu kết hợp chúng thành các câu. Thực hành nói các câu này một cách từ từ và mượt mà.
Đặt thời lượng cho âm tiết đầu tiên của từng từ. Phương pháp này giúp bạn tập trung và giảm áp lực gây nói lắp. Hãy nói liền mạch và điều chỉnh giọng điệu để phát âm rõ từng âm tiết.
- Tập trung vào những từ gây nói lắp. Việc chia nhỏ từng từ sẽ giúp bạn vượt qua những yếu tố cản trở.
- Đừng lo lắng nếu bạn gặp khó khăn khi thực hành kỹ thuật này. Mục tiêu không phải là nói hoàn hảo mà là giữ bình tĩnh trong quá trình nói chuyện.
Luyện nói theo nhịp âm nhạc. Rất ít khi bạn gặp tình trạng nói lắp khi hát, vì âm nhạc giúp não bộ dự đoán và tránh những khó khăn với từ ngữ khi diễn đạt.
- Hãy thử nói theo giai điệu của một bài hát bạn yêu thích. Không chỉ giúp bạn giảm nói lắp, mà còn khiến buổi luyện tập trở nên thú vị hơn.
Đọc lên thành tiếng. Bài tập này sẽ giúp bạn làm quen với cách phát âm các từ. Hãy tập trung vào âm tiết từng từ. Bắt đầu với đoạn văn quen thuộc để làm quen với việc đọc thành tiếng, sau đó thử đọc đoạn văn mới để đối mặt với những từ mới.
- Đừng lo nếu bạn gặp khó khăn khi đọc. Hãy tiếp tục luyện tập.
- Kết hợp đọc theo nhịp âm nhạc. Lựa chọn giai điệu từ một bài hát hoặc tạo nhịp khi bạn đang đọc.
- Bạn cũng có thể áp dụng kỹ thuật kéo dài khi đọc. Tập trung nói chậm và bình tĩnh hết mức có thể.
Nói chuyện qua điện thoại. Nếu bạn muốn thực hành nhưng chưa sẵn sàng đối mặt trực tiếp, thì nói chuyện qua điện thoại là một bài tập tốt. Hãy gọi điện thay vì nhắn tin, nói chuyện với gia đình và bạn bè. Sử dụng kỹ thuật kéo dài khi nói để giảm nói lắp.
- Cả những cuộc gọi đến dịch vụ khách hàng cũng hữu ích. Thay vì trả lời bằng email, hãy gọi điện để thực hành thêm.
Nói trước công chúng
Thừa nhận chứng nói lắp khi nói chuyện với mọi người. Những người gặp tình trạng nói lắp thường cảm thấy ngần ngại và muốn giấu đi. Tuy nhiên, việc che đậy thường khiến bạn căng thẳng hơn và gây ra tình trạng tồi tệ hơn. Hãy đương đầu với nó bằng cách can đảm nói với mọi người rằng bạn có vấn đề này. Điều này sẽ giúp bạn vượt qua nỗi sợ và khôi phục lại sự tự tin.
- Chỉ cần nói một câu đơn giản như “Xin mọi người thông cảm nếu tôi nói chậm, vì tôi có tình trạng nói lắp” là đủ. Hầu hết mọi người sẽ chấp nhận một cách vui vẻ.
Tưởng tượng và lên kế hoạch cho các tình huống giao tiếp. Trong hành trình vượt qua tật nói lắp, hãy chuẩn bị kế hoạch cho các tình huống giao tiếp. Điều này giúp bạn tự tin hơn khi đối mặt với đám đông và cho phép bạn thực hành từ ngữ trước khi diễn đạt.
- Ví dụ, nếu bạn có cuộc họp vào ngày mai, hãy xem xét chương trình trước. Dự đoán câu hỏi và suy nghĩ về cách bạn sẽ đáp. Nghiên cứu trước câu trả lời. Việc này giúp bạn giảm áp lực bằng việc chuẩn bị sẵn câu trả lời và chủ đề trò chuyện.
- Luôn nhớ rằng không phải lúc nào bạn cũng có thể dự đoán được tất cả các tình huống giao tiếp, và đôi khi cuộc trò chuyện có thể chuyển hướng không dự kiến. Trong tình huống này, hãy nói chậm và hình dung trước từ ngữ để giữ bình tĩnh.
- Khi gặp yếu tố cản trở và bắt đầu nói lắp, hãy thẻo lưỡi và thừa nhận tình trạng của mình, sau đó xin phép nghỉ để tập trung trở lại.
Tránh những từ ngữ và yếu tố khiến nói lắp. Trong quá trình luyện tập, bạn có thể đã xác định được những từ và yếu tố nào khiến bạn nói lắp. Với thời gian, bạn sẽ có khả năng sử dụng chúng mà không gặp khó khăn. Tuy nhiên, hãy cố gắng tránh những từ này khi giao tiếp để giảm nói lắp.
- Ghi lại các từ đồng nghĩa của những từ khiến nói lắp. Có những từ có nghĩa tương đương mà bạn có thể sử dụng thay vì những từ gây khó khăn. Sử dụng từ điển để tìm từ đồng nghĩa và tránh nói lắp mà vẫn truyền đạt ý.
Mắt luôn duy trì liên lạc khi nói chuyện. Khi gặp tình trạng nói lắp, nhiều người thường tránh nhìn thẳng vào mắt đối tác. Điều này xuất phát từ sự lo ngại về tình trạng nói lắp khi phải nói trước đám đông. Hãy cố gắng giữ liên lạc mắt ngay cả khi bạn bắt đầu nói lắp. Hành động này giúp bạn trông tự tin hơn, và sự tự tin sẽ giúp bạn giảm nói lắp dần dần.
- Nếu liên lạc mắt bị gián đoạn, hãy tiếp tục nối lại trong khi giữ bình tĩnh và chậm lại khi nói lắp.
Sử dụng động tác của tay để hỗ trợ. Nói lắp đôi khi là kết quả của năng lượng tiêu cực mà cơ thể không biết cách xử lý. Động tác của tay là cách chuyển hướng năng lượng này. Vì vậy, hãy sử dụng động tác của tay để làm trật tự tư duy và giảm nói lắp.
- Kỹ thuật này đặc biệt hiệu quả khi bạn thuyết trình trước đám đông. Trong quá trình chuẩn bị bài thuyết trình, hãy lên kế hoạch cho động tác của tay để giảm nói lắp. Ghi rõ những nơi bạn sẽ sử dụng động tác này.
Bắt chuyện với người lạ một cách ngẫu nhiên. Đây là một thử nghiệm tốt để đánh giá hiệu suất của bài tập. Những cuộc trò chuyện ngẫu nhiên thường không thể dự đoán được, vì vậy áp dụng tất cả các bài tập và nói một cách mượt mà nhất có thể.
- Bắt đầu cuộc trò chuyện bằng cách tự giới thiệu và nói “Tôi có tật nói lắp và đang cố gắng cải thiện”. Nhiều người sẽ sẵn lòng hỗ trợ bạn.
- Hỏi đường là một bài tập nhanh chóng và hiệu quả. Ngay cả khi bạn biết đường, hãy thử hỏi để tương tác mà không cần đưa người khác vào cuộc trò chuyện.
Tìm sự giúp đỡ từ chuyên gia chuyên nghiệp
Tham khảo ý kiến của chuyên gia ngôn ngữ trị liệu nếu bạn gặp khó khăn trong việc vượt qua tật nói lắp. Nếu sau vài tháng nỗ lực mà tình trạng của bạn không cải thiện, hãy tìm đến sự hỗ trợ của chuyên gia ngôn ngữ trị liệu. Họ sẽ phân tích vấn đề của bạn và đề xuất phương pháp điều trị.
- Nếu bạn cần tìm chuyên gia ngôn ngữ trị liệu tại Mỹ, hãy kiểm tra danh sách từ Hiệp hội Ngôn ngữ và Thính học Hoa Kỳ (ASHA). Thông tin chi tiết có thể truy cập tại https://www.asha.org/public/Help-Finding-a-Professional/.
- Liên hệ với đường dây nóng ASHA theo số 800-638-8255 nếu cần thêm hỗ trợ.
Tuân theo hướng dẫn của chuyên gia trị liệu. Quá trình điều trị ngôn ngữ đòi hỏi sự nỗ lực không chỉ trong phòng khám mà còn ở nhà. Chuyên gia sẽ đề xuất các bài tập để bạn thực hành. Hãy thực hiện đúng những gì chuyên gia khuyến khích.
- Hãy nhớ rằng trị liệu ngôn ngữ là một hành trình dài. Có thể bạn sẽ làm việc với chuyên gia trong vài tháng. Hãy kiên nhẫn và tin tưởng trong quá trình này.
Kết nối với nhóm hỗ trợ dành cho những người nói lắp. Đôi khi bạn có thể cảm thấy cô đơn khi phải đối mặt với tật nói lắp. Thực sự, bạn không phải một mình. Khoảng 3 triệu người Mỹ và 70 triệu người trên thế giới cũng gặp phải tình trạng này. Cộng đồng những người nói lắp đang hỗ trợ lẫn nhau, và việc tham gia có thể giúp bạn tạo lòng tự tin để vượt qua tật nói lắp.
- Nếu bạn ở Mỹ, Hiệp hội Quốc gia về Tật nói lắp có các nhóm hỗ trợ cộng đồng. Để tìm nhóm ở khu vực bạn, truy cập https://westutter.org/chapters/.
- Ở Anh, Hiệp hội những người nói lắp cũng tổ chức các nhóm hỗ trợ. Để biết thông tin, bạn có thể ghé trang https://stamma.org/connect/local-groups.
- Nếu ở quốc gia khác, bạn có thể tìm kiếm trực tuyến để tham gia nhóm hỗ trợ địa phương và không ngần ngại xin giúp đỡ.
