Buzz
Nhiều người nghĩ chỉ có chó và mèo mới bị nhiễm sán dây. Mặc dù động vật dễ bị nhiễm sán dây hơn, nhưng người vẫn có nguy cơ bị nhiễm nếu ăn thịt bò, thịt lợn hoặc cá sống/tái. Người bị nhiễm sán dây có thể lây cho người khác khi không rửa tay sau khi đi vệ sinh và trước khi nấu ăn. Trong hầu hết các trường hợp, người bị nhiễm sán dây thường biểu hiện khá ít triệu chứng. Điều trị sán dây là cực kỳ quan trọng vì sán dây có thể dẫn đến nhiều biến chứng nghiêm trọng hơn như nhiễm nang sán trong mô và gây co giật.
Quy trình
Chẩn đoán nhiễm sán dây
Đánh giá môi trường và lịch trình du lịch gần đây của bạn. Sán dây phát triển rộng rãi trên toàn thế giới, nhưng tỷ lệ lây nhiễm khác nhau giữa các quốc gia. Hàng năm, có hơn 10 triệu người mắc bệnh, với ít hơn 1.000 trường hợp tại Hoa Kỳ. Các loài sán dây khác nhau kí sinh trên các loài động vật khác nhau.
- Sán dây lợn và bò phổ biến ở các khu vực đang phát triển như châu Phi, Trung Đông, Đông Âu, Đông Nam Á, Trung và Nam Mỹ, đặc biệt là ở nơi chăn thả lợn.
- Sán dây bò thường xuất hiện ở các vùng tiêu thụ thịt bò sống như Đông Âu, Nga, Đông Phi và Châu Mỹ Latinh.
- Sán dây cá thường gặp ở khu vực ưa chuộng ăn cá sống như Đông Âu, Scandinavia và Nhật Bản.
- Sán dải lùn có thể lây từ người này sang người khác, đặc biệt là ở trẻ em sống trong điều kiện kém vệ sinh hoặc nơi đông người.
- Sán dây chó đôi khi cũng có thể kí sinh trong cơ thể con người.
Đánh giá chế độ ăn gần đây của bạn. Nhiễm sán dây xảy ra khi bạn tiêu thụ thịt sống hoặc tái từ động vật bị nhiễm sán dây. Bạn cũng có thể lây nhiễm sán từ thịt trong quá trình chế biến. Bạn có nguy cơ nhiễm sán dây khi:
- Ăn thịt sống hoặc thịt tái.
- Ăn thực phẩm được chế biến trong điều kiện vệ sinh kém.
Kiểm tra phân. Các đoạn sán dây thường thải ra qua phân là dấu hiệu nhiễm sán dây dễ nhận biết nhất. Phân thải ra thường có các đoạn sán giống như hạt gạo trắng nhỏ. Bạn có thể nhìn thấy chúng trên giấy vệ sinh hoặc trên đồ lót.
- Các đoạn sán dây thường xuất hiện sau 2-3 tháng khi sán dây phát triển và trưởng thành trong cơ thể người.
- Xét nghiệm mẫu phân giúp dễ dàng phát hiện đoạn sán dây hơn.
Đánh giá các triệu chứng khác của nhiễm sán dây. Triệu chứng thường gặp của nhiễm sán dây bao gồm rối loạn tiêu hóa như đau bụng, suy nhược, chán ăn, giảm cân, tiêu chảy và buồn nôn. Tuy nhiên, các triệu chứng này cũng có thể là dấu hiệu của nhiều vấn đề sức khỏe khác. Nhiều trường hợp nhiễm sán dây không gây ra bất kỳ triệu chứng nào.
- Trong một số trường hợp, nhiễm sán dây có thể gây ra các triệu chứng nghiêm trọng như sốt, u hoặc u nang, phản ứng dị ứng với ấu trùng sán dây, nhiễm trùng hoặc các triệu chứng liên quan đến hệ thần kinh như co giật. Những triệu chứng này thường xảy ra khi sán dây không được điều trị. Vì vậy, việc loại bỏ sán dây là cần thiết ngay cả khi không có triệu chứng nào.
Thăm bác sĩ. Bác sĩ có thể phân tích mẫu phân để chẩn đoán nhiễm sán dây một cách chính xác. Phương pháp này giúp loại trừ hoặc xác định loại sán dây để chọn thuốc điều trị phù hợp.
- Ngoài việc giúp chẩn đoán nhiễm sán dây, phân tích mẫu phân cũng giúp xác định nhiều vấn đề tiêu hóa khác như nhiễm trùng, thiếu hụt dinh dưỡng và ung thư.
- Người bị nhiễm sán dây cũng cần xét nghiệm máu để xác định có kháng thể trong máu hay không.
Điều trị sán dây
Nhận đơn thuốc từ bác sĩ. Sau khi xác định bị nhiễm sán dây, bác sĩ sẽ kê đơn cho bạn các loại thuốc uống điều trị. Các loại thuốc thông thường bao gồm praziquantel, albendazole và nitazoxanide. Loại thuốc được chọn phụ thuộc vào loại sán dây bạn bị nhiễm.
Tuân theo chế độ điều trị được kê đơn. Ngoài việc uống thuốc đúng cách, bạn cũng cần tránh tái nhiễm và lây nhiễm sán dây cho người khác. Thuốc điều trị sán dây không ảnh hưởng đến trứng sán, do đó việc tái nhiễm có thể xảy ra nếu vệ sinh cơ thể không đảm bảo hoặc tiếp xúc với nguồn sán dây.
- Đối với trường hợp nhiễm nang sán (nhiễm sán dây nghiêm trọng), bác sĩ có thể đề xuất phương pháp điều trị dài hạn và phức tạp hơn, bao gồm sự kết hợp của thuốc kê đơn, thuốc kháng viêm, thuốc chống co giật hoặc thậm chí phẫu thuật.
Xác định sán dây đã được loại bỏ hoàn toàn chưa. Bác sĩ có thể kiểm tra lại sau một khoảng thời gian sử dụng thuốc. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng, bạn có thể cần tái khám sau 1-3 tháng điều trị.
- Hiệu quả của thuốc thường đạt từ 85-100%, tùy thuộc vào loại sán dây và vị trí nhiễm trong cơ thể.
Phòng ngừa sán dây
Tránh ăn thịt sống. Nhiều loại thịt có nguy cơ cao bị nhiễm sán dây như thịt bò, thịt lợn, cá, thịt cừu, thịt dê và thịt thỏ. Việc không ăn thịt sống hoặc thịt tái là biện pháp phòng tránh sán dây đơn giản nhất.
- Bạn cũng nên chú ý đến sán dây trong gia cầm, mặc dù không phổ biến nếu gia cầm được nuôi trong môi trường nông nghiệp hiện đại – nơi loại bỏ các loài trung gian của sán dây như giun đất hoặc bọ cánh cứng.
Nướng thực phẩm đúng cách. Đối với thịt miếng, hãy nướng chín thịt từ bên trong ra ngoài và đảm bảo nhiệt độ bên trong đạt 63°C. Đối với thịt xay, nhiệt độ bên trong thịt cần đạt 71°C.
- Đông lạnh thịt và cá ở nhiệt độ -10°C trong ít nhất 48 giờ để tiêu diệt trứng và ấu trùng sán dây.
Tiệt trùng hoa quả và rau củ khi đi du lịch ở khu vực có nguy cơ lây nhiễm sán dây. Bạn có thể dùng dung dịch hóa học để tiệt trùng hoặc đơn giản là rửa kỹ bằng nước sạch (nước đun sôi) để đảm bảo an toàn cho sức khỏe.
Rửa tay đúng cách trước khi chuẩn bị thức ăn, trước khi ăn và sau khi tiếp xúc với thịt hoặc cá sống. Rửa tay sạch sẽ giúp ngăn ngừa việc lây nhiễm trứng hoặc ấu trùng sán từ tay sang thực phẩm hoặc hệ tiêu hóa. Bạn cũng có thể bảo vệ sức khỏe của mình và người khác bằng cách tuân thủ quy trình vệ sinh tay đúng cách.
- Nên rửa tay trong ít nhất 20 giây. Bạn có thể hát một bài hát có độ dài khoảng 20 giây khi rửa tay để đảm bảo thời gian rửa tay đủ lâu.
