Buzz
Mề đay, hay còn được biết đến với tên gọi phong ngứa, là hiện tượng mụn đỏ nổi lên trên da cùng với cảm giác ngứa ngáy khó chịu. Những vết đỏ nhỏ này có đường kính khoảng 0.5 cm trở lên. Đa số sẽ biến mất trong một ngày nếu có phương pháp điều trị tại nhà phù hợp. Nếu tình trạng kéo dài hơn vài ngày, bạn nên thăm bác sĩ ngay để được kiểm tra.
Bước Xử Lý
Loại Bỏ Nguyên Nhân Gây Mề Đay
Loại bỏ những thứ có thể là nguyên nhân khiến bạn mắc bệnh nổi mề đay khỏi chế độ ăn uống của mình. Việc ghi chép về những thức ăn bạn tiêu thụ trước và sau khi bắt đầu kế hoạch thay đổi là cực kỳ quan trọng. Điều này sẽ giúp bạn xác định được thực phẩm nào đang tác động. Nhiều loại thức ăn có thể làm kích thích cơ thể sản xuất histamine, đồng thời gây ngứa như:
- Thức ăn chứa amin hoạt mạch. Chất này có thể kích thích cơ thể tạo ra histamin, gây ngứa. Những thực phẩm này bao gồm động vật có vỏ, cá, cà chua, dứa, dâu tây và sô cô la.
- Thực phẩm có chứa salicylat. Đây là hợp chất tương tự như aspirin, thường xuất hiện trong cà chua, mâm xôi, nước cam, gia vị và trà.
- Những thực phẩm gây dị ứng khác bao gồm đậu phộng, hạt cây, trứng, phô mai và sữa. Một số người cũng phát hiện rằng caffeine và cồn cũng có thể là nguyên nhân của tình trạng nổi mề đay.
Xem xét khả năng dị ứng với môi trường xung quanh. Nếu có, hãy giảm tiếp xúc với những tác nhân gây nổi mề đay. Một số người thường trải qua ngứa do tiếp xúc với các chất sau:
- Phấn hoa. Nếu đây là nguyên nhân, bạn thường gặp ngứa mề đay trong thời kỳ phấn hoa. Hạn chế ra ngoài trong thời kỳ này và đóng cửa sổ trong nhà.
- Mạt bụi và vảy da động vật. Nếu bạn dị ứng với mạt bụi, giữ môi trường sạch sẽ và hạn chế bụi bẩn. Hút bụi, quét nhà và lau nhà thường xuyên. Thay ga trải giường để tránh bụi và vảy da động vật.
- Cao su latex. Nếu bạn nghi ngờ cao su làm bạn dị ứng, đeo găng tay không làm bằng cao su để kiểm tra tình trạng nổi mề đay có giảm không.
Giảm thiểu tiếp xúc với côn trùng đốt hoặc chích. Một số người thường bị ngứa vì chất côn trùng khi bị đốt hoặc chích. Họ có thể dị ứng và cần tiêm epinephrine nếu bị chích. Nếu làm việc ngoài trời, hạn chế bị chích bằng cách:
- Tránh tổ ong và ong bắp cày. Không làm phiền chúng mà nên rời xa và đợi chúng bay đi.
- Sử dụng thuốc chống côn trùng trên quần áo hoặc da không che phủ. Chọn sản phẩm chứa DEET vì nó hiệu quả.
Bảo vệ làn da khỏi yếu tố môi trường. Bảo vệ da trước thay đổi nhiệt độ và sử dụng kem chống nắng. Da nhạy cảm thường bị mề đay khi tiếp xúc với môi trường như:
- Nóng
- Lạnh
- Ánh nắng mặt trời
- Nước
- Áp lực đối với da
Thảo luận với bác sĩ về loại thuốc bạn đang sử dụng. Một số loại thuốc có thể gây mề đay. Nếu nghi ngờ thuốc làm bạn dị ứng, không ngừng sử dụng mà không tham khảo ý kiến bác sĩ. Bác sĩ có thể đề xuất loại thuốc khác giúp điều trị bệnh mà không gây mề đay, ví dụ như:
- Kháng sinh Penicillin
- Thuốc hạ huyết áp
- Aspirin
- Naproxen (Aleve)
- Ibuprofen (Advil, Motrin IB, và các thành phần khác)
Kiểm tra tình trạng sức khỏe tổng thể. Thăm bác sĩ để xác định xem tình trạng mề đay có phải là triệu chứng của bệnh khác hay không. Nhiều yếu tố có thể dẫn đến mề đay, như:
- Nhiễm trùng từ vi khuẩn
- Ký sinh trùng đường ruột
- Nhiễm virut, bao gồm viêm gan, Cytomegalovirus, Epstein-Barr và HIV
- Vấn đề về tuyến giáp
- Bệnh lupus ban đỏ
- Ung thư hạch bạch huyết
- Phản ứng truyền máu
- Rối loạn gen di truyền ảnh hưởng đến hệ thống miễn dịch và protein trong máu
Thực hiện Phương pháp Điều trị Tự nhiên
Làm dịu da ngứa với ổ lạnh. Cách này giúp giảm ngứa và ngăn chặn việc gãi. Bạn có thể:
- Chạm khăn ẩm vào da. Giữ cho da mát mẻ cho đến khi ngứa giảm đi.
- Sử dụng túi đá. Nếu không có đá, hãy bọc đá trong khăn để tránh làm tổn thương da. Không đặt đá lạnh trực tiếp lên da để tránh bỏng lạnh. Nếu không có đá, hãy thử túi đá đóng lạnh và đặt lên da trong khoảng 10 phút trước khi làm ấm da.
Tắm bồn lạnh với liệu pháp tự nhiên không kích thích ngứa ngáy. Đây là phương pháp truyền thống giúp đối phó với ngứa khó chịu. Đổ nước lạnh vào bồn tắm và thêm một trong những thành phần sau, theo hướng dẫn trên bao bì. Ngâm trong vài phút cho đến khi cảm giác ngứa giảm đi. Thành phần bao gồm:
- Baking soda
- Bột yến mạch nguyên chất
- Bột yến mạch keo (như bột tắm yến mạch Aveeno hoặc loại khác)
Mặc trang phục mềm mại và rộng rãi để giữ da mát mẻ và khô ráo. Nổi mề đay có thể do da bị kích thích và ngứa ngáy do mặc quần áo chật và giữ nhiều mồ hôi. Trang phục rộng giúp da thoải mái và tránh gãi nhiều hơn.
- Chọn vải không làm kích thích, đặc biệt là len. Nếu muốn mặc áo len, hãy chú ý và tránh tiếp xúc trực tiếp với da. Ví dụ, nếu chọn áo len tay dài, hãy mặc áo sơ mi mỏng bên trong.
- Tránh tắm nước nóng, vì cũng có thể kích thích nổi mề đay, như mồ hôi có thể gây ra. Thay vào đó, chọn tắm nước ấm hơn.
Giảm căng thẳng. Một số người bắt đầu nổi mề đay khi căng thẳng. Hãy xem xét xem bạn có trải qua sự kiện áp lực gì không, chẳng hạn như nghỉ việc, mất người thân, tâm trạng buồn bã, hoặc rắc rối trong mối quan hệ. Nếu có, học cách quản lý stress có thể giúp giảm tình trạng nổi mề đay. Bạn có thể:
- Tập thiền. Thiền giúp tâm trí trở nên trống rỗng. Tìm khoảnh khắc yên tĩnh để đóng mắt, thư giãn và giải phóng căng thẳng. Một số người thường lặp lại một từ nào đó trong đầu khi thiền.
- Thực hành thở sâu. Tập trung vào việc đẩy sâu không khí vào phổi. Hành động này sẽ giúp bạn thư giãn và tránh tình trạng thở nhanh hoặc sâu quá. Thở sâu cũng hỗ trợ tâm trạng và giữ tâm trí trống rỗng.
- Hình dung những hình ảnh yên bình. Cố gắng tưởng tượng một nơi thật bình yên, có thể là thực tế hoặc trong tưởng tượng. Hãy bước chân vào cảnh đó và trải nghiệm mọi chi tiết, mùi hương và âm thanh.
- Tập thể dục. Luyện tập thể dục thường xuyên giúp bạn giải toả stress, cải thiện tâm trạng và sức khỏe tổng thể. Cơ quan Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ khuyến cáo mọi người dành ít nhất 75 phút mỗi tuần cho hoạt động thể chất. Đi bộ, chạy bộ hoặc tham gia các hoạt động thể thao là những cách tốt. Nên bài tập cơ bản cũng cần thiết để tăng sức mạnh cơ, chẳng hạn như tập tạ khoảng 2 lần mỗi tuần.
Tìm kiếm sự Hỗ trợ Y tế
Liên hệ với đội Người phản ứng khẩn cấp nếu bạn gặp khó khăn trong việc thở. Đôi khi, mọi người có thể trải qua vấn đề về hơi thở hoặc cảm giác cổ họng bị bí lại khi mắc bệnh nổi mề đay. Trong trường hợp này, đây là tình huống khẩn cấp, hãy gọi xe cấp cứu ngay lập tức.
- Trong tình huống này, người phản ứng khẩn cấp sẽ tiêm cho bạn một liều epinephrine. Đây cũng là một loại adrenaline giúp giảm sưng nhanh chóng.
Thử nghiệm thuốc kháng histamine (antihistamines). Những loại thuốc này rất phổ biến trong cả quầy thuốc và theo đơn. Chúng được biết đến như là phương pháp điều trị nổi mề đầu tiên và hiệu quả trong việc giảm ngứa và sưng.
- Thuốc kháng histamine thường được sử dụng như Cetirizine, Fexofenadine, và Loratadine. Benadryl (Diphenhydramine) cũng là một lựa chọn phổ biến khác.
- Thuốc kháng histamine có thể làm bạn buồn ngủ, nên hãy thảo luận với bác sĩ về an toàn khi lái xe. Không kết hợp với rượu khi sử dụng thuốc này. Hãy đọc kỹ hướng dẫn của nhà sản xuất và theo dõi lời khuyên của bác sĩ.
- Bạn cũng cần thông báo cho bác sĩ nếu bạn đang mang thai. Thuốc kháng histamine có thể không an toàn cho phụ nữ mang thai.
Thảo luận với bác sĩ về corticosteroid. Loại thuốc này thường được kê đơn trong trường hợp antihistamines không có tác dụng. Chúng giúp giảm nổi mề đay bằng cách làm yếu hệ thống miễn dịch. Prednisolone là một lựa chọn thông thường trong khoảng 3 đến 5 ngày.
- Trước khi sử dụng corticosteroids, hãy thông báo bác sĩ nếu bạn có bất kỳ vấn đề nào sau đây để đảm bảo rằng thuốc phù hợp với cơ thể, như huyết áp cao, viêm nước mắt, đục thủy tinh thể, hoặc tiểu đường. Hãy thảo luận nếu bạn nghĩ mình mang thai hoặc đang cho con bú.
- Các phản ứng phụ bao gồm tăng cân, thay đổi tâm trạng không bình thường, và mất ngủ.
Nếu tình trạng nổi mề đay không giảm, hãy thử một số loại thuốc bổ sung khác. Nếu ngứa từ ban đầu có dấu hiệu kháng lại điều trị, bác sĩ có thể đề xuất tìm kiếm sự tư vấn từ chuyên gia da liễu. Lúc này, bạn có nhiều lựa chọn trong việc thử các loại thuốc bổ sung.
- Kem bôi ngoài da chứa dầu bạc hà (Menthol cream). Loại kem này có thể được áp dụng trực tiếp lên da để giảm ngứa.
- Thuốc kháng histamine H2 (H2 antihistamines). Loại thuốc này khác biệt so với thuốc kháng histamine thông thường và giúp thu hẹp mạch máu, từ đó giảm sưng và đỏ da. Phản ứng phụ có thể bao gồm đau đầu, tiêu chảy và chói lòa mắt.
- Thuốc uống chống thụ thể leukotriene (Leukotriene receptor antagonists). Loại thuốc này có thể được kê thay thế corticosteroids vì ít phổ biến tác dụng phụ. Nếu có, phản ứng phụ thường chỉ là đau đầu và buồn nôn.
- Cyclosporin. Thuốc này giảm hệ thống miễn dịch. Phản ứng phụ khi sử dụng bao gồm huyết áp cao, đau đầu, vấn đề thận, cholesterol máu tăng, rùng mình và dễ nhiễm trùng. Chỉ sử dụng trong vài tháng.
Thảo luận với bác sĩ về việc áp dụng phương pháp điều trị bằng ánh sáng. Một số trường hợp nổi mề đay có thể phản ứng tích cực với phương pháp chụp ánh sáng tia cực tím B băng tần hẹp (narrowband ultraviolet B phototherapy). Để thực hiện liệu pháp này, bạn sẽ phải đứng trong một phòng nhỏ trong vài phút trước khi tiếp xúc với ánh sáng.
- Phương pháp này không đem lại hiệu quả ngay lập tức. Bạn cần thực hiện từ 2 đến 5 buổi điều trị mỗi tuần và có thể mất khoảng 20 buổi trước khi thấy kết quả rõ rệt.
- Quá trình điều trị có thể làm cho da trở nên tối màu và tăng nguy cơ mắc bệnh ung thư da.
Cảnh báo
- Tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc nào nếu bạn đang mang thai, đang cho con bú, hoặc đang chăm sóc trẻ. Điều này bao gồm cả thuốc bán ngoại hiệu quả thuốc, liệu pháp thảo dược và chất bổ sung.
- Hãy báo cáo cho bác sĩ về tất cả các loại thuốc, phương pháp thảo dược và chất bổ sung mà bạn đang sử dụng. Điều này quan trọng vì chúng có thể tương tác với các loại thuốc khác.
- Đọc kỹ và tuân thủ hướng dẫn của nhà sản xuất cũng như lời khuyên của bác sĩ.
