Buzz
Chảy máu là tình trạng mất máu từ các mạch máu ở bất kỳ bộ phận nào của cơ thể. Khi gặp tình trạng này, việc quan trọng là ngăn chặn mất máu ngay lập tức. Thông thường, cầm máu không phải là điều khó khăn. Tuy nhiên, trong các trường hợp nặng, việc máu chảy liên tục có thể gây ra sốc, rối loạn tuần hoàn máu hoặc tạo ra những tác động nghiêm trọng khác. Trong một số trường hợp, việc chảy máu không kiểm soát có thể gây tổn thương mô và các cơ quan quan trọng của cơ thể, gây ra nguy cơ tử vong. Bạn cần xác định vị trí chảy máu và mức độ nghiêm trọng, đồng thời thực hiện các biện pháp sơ cứu đúng cách. Trong trường hợp máu chảy mạnh hoặc không thể kiểm soát, hãy tìm kiếm sự giúp đỡ y tế ngay lập tức.
Các bước
Dừng chảy máu cho các vết cắt nhỏ
Rửa sạch vết cắt bằng nước. Sự chảy nước sẽ giúp làm sạch vết thương và cầm máu. Bạn có thể bật nước lạnh để làm co các mạch máu và ngăn chảy máu, hoặc bật nước nóng để làm chai vết thương và giúp máu đông. Không nên sử dụng cả hai phương pháp cùng một lúc – chỉ nên áp dụng một phương pháp để đạt được kết quả tốt nhất.
- Bạn cũng có thể sử dụng viên đá thay cho nước lạnh để làm co các mạch máu. Áp viên đá lên vết cắt trong vài giây cho đến khi vết thương khép miệng và máu ngừng chảy.
- Nếu có nhiều vết cắt nhỏ trên cơ thể, bạn có thể sử dụng vòi sen nước nóng để rửa sạch và làm chai nhiều vết thương cùng lúc.
Nén vết thương. Dùng băng gạc hoặc khăn giấy sạch nén vết thương sau khi đã rửa sạch. Giữ như vậy vài phút, sau đó kiểm tra xem máu đã ngừng chảy chưa.
- Nếu máu thấm qua băng gạc, hãy thay bằng một miếng mới, sạch và khô.
Sử dụng bút cầm máu. Ban đầu được thiết kế để chữa trị các vết trầy xước và bỏng rát do cạo râu, loại bút dạng sáp này cũng rất hiệu quả đối với các vết cắt nhỏ. Bạn có thể sử dụng bút để thoa lên da và để cho các khoáng chất làm se vết thương. Ban đầu có thể đau một chút, nhưng chỉ sau vài giây là bạn sẽ cảm thấy dễ chịu hơn và máu ngừng chảy.
Thoa kem Vaseline để kích thích quá trình đông máu. Thoa một lớp mỏng kem Vaseline lên vết thương. Với kết cấu giống như sáp, kem Vaseline có thể ngăn chảy máu ra ngoài da và giúp tạo ra cục máu đông. Cũng có thể sử dụng sáp dưỡng môi thông thường nếu không có kem Vaseline.
Sử dụng sản phẩm ngăn tiết mồ hôi. Tương tự như bút cầm máu, sản phẩm này chứa nhôm clorua, có tác dụng làm se, giúp ngăn chảy máu. Bạn có thể lấy một chút sản phẩm lên ngón tay và xoa lên vết cắt hoặc lăn trực tiếp lên vết thương.
Chấm dung dịch Listerine lên vết cắt. Sản phẩm này ban đầu được sử dụng sau khi cạo râu, có thể sát trùng vết thương và giúp ngừng máu chảy. Bạn có thể chấm trực tiếp Listerine lên vết cắt hoặc nhúng bông gòn vào Listerin và chấm lên vết thương. Bạn sẽ thấy máu chảy ít hơn sau 1-2 phút.
Sử dụng khối nhôm (alum block). Sản phẩm này có dạng giống như bánh xà phòng được làm từ các khoáng chất có tác dụng dừng máu. Hãy nhúng khối nhôm vào nước để ướt và xoa nhẹ lên vết cắt. Không cần ấn khối nhôm vào vết thương; các khoáng chất trong đó sẽ phát huy tác dụng tự nhiên của chúng.
Thoa giấm trắng để sát trùng vết thương. Các tính chất làm se của giấm sẽ giúp sát trùng và làm đông máu trên vết cắt. Thấm một ít giấm trắng vào bông gòn, chấm lên vết cắt và chờ máu ngừng chảy.
Thử dùng nước cây phỉ để dừng máu. Giống như giấm trắng, nước cây phỉ có tác dụng làm se tự nhiên rất hiệu quả trong việc làm đông máu trên vết thương. Hãy rót nước cây phỉ trực tiếp lên vết thương hoặc dùng bông gòn để thấm nước cây phỉ chấm lên.
Rắc tinh bột ngô lên vết thương. Rắc một ít tinh bột ngô lên vết cắt, nhưng hãy cẩn thận để không chà xát hoặc làm tổn thương thêm. Bạn có thể nhẹ nhàng ấn lên vết cắt để bột ngô phát huy tác dụng nhanh chóng. Sau khi vết thương đã ngừng chảy máu, hãy rửa sạch bột ngô dưới vòi nước.
Sử dụng mạng nhện trong trường hợp khẩn cấp. Đây là lựa chọn rất hữu ích khi bạn đang ở ngoại ô hoặc dã ngoại. Lấy một ít mạng nhện (đảm bảo không có nhện!) và đắp lên vết thương, quấn lại nếu cần thiết. Mạng nhện sẽ giúp dừng máu và tạo ra một lớp bảo vệ bên trong vết thương.
Áp dụng băng vết cắt sau khi máu đã kiểm soát. Sử dụng băng hoặc gạc sạch để bao phủ vết thương và ngăn chặn bụi bẩn và máu chảy thêm. Bạn có thể sử dụng băng cá nhân đơn giản hoặc một miếng gạc sạch.
Xử lý các vết thương nghiêm trọng
Nằm ngửa. Bạn có thể giảm nguy cơ sốc bằng cách nâng chân hoặc nằm ở tư thế thấp hơn đầu. Nếu bạn đang giúp đỡ người khác, hãy kiểm tra hô hấp và tuần hoàn của họ trước khi tiếp tục cứu chữa.
- Nếu bạn nghi ngờ người bị thương rơi vào tình trạng sốc, hãy gọi cấp cứu hoặc tìm kiếm sự chăm sóc y tế ngay lập tức.
Nâng cao vị trí tay hoặc chân bị thương. Tư thế này sẽ giúp giảm chảy máu mạnh mẽ từ vết thương ở tay/chân. Tuy nhiên, hãy tránh di chuyển tay chân nếu nghi ngờ về chấn thương xương.
Làm sạch vết thương từ mọi mảnh vụn. Loại bỏ đất cát và các vật thể dễ nhận biết nhưng không nên rửa vết thương quá mạnh để tránh làm tổn thương nặng hơn. Ưu tiên ở thời điểm này là ngăn chặn máu chảy nhiều hơn. Việc làm sạch vết thương có thể được thực hiện sau đó.
- Tuy nhiên, nếu có dị vật lớn (như một mảnh thủy tinh lớn, con dao hoặc các vật tương tự), hãy giữ chúng ở đó. Chúng cũng giúp ngăn máu chảy. Bạn chỉ cần ấn xung quanh chúng, nhưng cẩn thận không nên ấn sâu hơn.
Ép chặt trên vết thương cho đến khi máu ngừng chảy. Đặt miếng gạc hoặc vải sạch lên vết thương và ấn chặt. Đặt bàn tay lên miếng gạc và ép chặt. Nếu không có gì khác, bạn có thể dùng tay không để ép lên vết thương.
Dụng cụ áp lực ôn định trên vết thương. Nếu vết thương ở tay hoặc chân, bạn có thể sử dụng băng hoặc vải để quấn quanh vết thương để duy trì áp lực (một mảnh vải gấp hình tam giác đặt lên vết thương và buộc chặt là lựa chọn tốt nhất). Đối với vết thương ở các vùng khác không thể quấn băng, bạn có thể đặt miếng gạc dày lên và ép chặt bằng tay.
Chú ý nếu máu tiếp tục rỉ ra từ vết thương. Thêm gạc hoặc băng lên vết thương nếu máu thấm qua lớp gạc/băng trước đó. Tuy nhiên, đừng quấn quá nhiều lớp vải vì điều này có thể làm giảm áp lực lên vết thương. Nếu nghi ngờ băng không có tác dụng, bạn hãy tháo bỏ để kiểm tra lại. Nếu máu dừng chảy, bạn có thể tiếp tục duy trì áp lực cho đến khi chắc chắn rằng máu đã ngừng chảy hoặc đến khi nhân viên cấp cứu đến.
Sử dụng điểm áp lực nếu cần. Nếu chỉ ép chặt không đủ, bạn có thể kết hợp ép chặt trực tiếp lên vết thương với áp lực tại một trong các điểm chính. Sử dụng ngón tay để ép vào mạch máu. Các điểm áp lực phổ biến nhất bao gồm:
- Động mạch cánh tay cho vết thương ở cánh tay. Động mạch này chạy dọc theo bên trong cánh tay, từ nách đến khuỷu tay.
- Động mạch đùi cho vết thương ở đùi. Động mạch này nằm ở vùng háng, gần bẹn.
- Động mạch chân cho vết thương ở chân. Động mạch này nằm ở phía sau đầu gối.
Duy trì áp lực cho đến khi máu dừng chảy hoặc đến khi nhân viên cấp cứu có mặt. Đừng ngừng ép chặt cho đến khi bạn chắc chắn rằng máu đã ngừng chảy. Nếu không thấy máu thấm qua gạc, hãy kiểm tra đều đặn để đảm bảo máu không tái chảy.
- Không ép chặt lên mạch máu quá 5 phút sau khi máu đã dừng chảy.
- Hãy sử dụng garô nếu máu tiếp tục chảy và đe dọa tính mạng. Garô thường giúp kiểm soát máu ngay lập tức khi sử dụng đúng cách, nhưng có thể gây nguy hiểm nếu sử dụng sai.
Giữ mắt chăm chú vào hơi thở của nạn nhân. Đảm bảo băng không quá chặt. Nếu nạn nhân cảm thấy lạnh, da tái đi, hoặc ngón tay ngón chân không trở lại màu sắc ban đầu sau khi ấn xuống, hoặc nếu họ cảm thấy tê hoặc châm chích, có thể băng quá chặt.
Xử lý trường hợp chảy máu bên trong
Gọi xe cấp cứu ngay lập tức nếu bạn nghi ngờ nạn nhân đang chảy máu bên trong. Đưa nạn nhân đến bệnh viện sớm nhất có thể. Tình trạng này cần được chữa trị bởi các chuyên gia y tế, không thể tự điều trị tại nhà. Các dấu hiệu của chảy máu bên trong bao gồm:
- Tim đập nhanh
- Huyết áp giảm
- Da đổ mồ hôi lạnh
- Chóng mặt hoặc lú lẫn
- Đau và sưng tại vị trí vết thương
- Hiện tượng bầm tím trên da
Đảm bảo nạn nhân ở trong tư thế thoải mái. Không di chuyển và giữ nạn nhân nằm nghỉ nếu có thể. Nếu bạn đang giúp đỡ nạn nhân đang chảy máu bên trong, hãy trấn an họ và giữ họ ở tư thế thoải mái để tránh làm tổn thương thêm.
Kiểm tra hô hấp. Theo dõi đường thở, hơi thở và lưu thông máu. Thực hiện cầm máu nếu có chảy máu bên ngoài.
Đảm bảo nhiệt độ cơ thể ổn định. Giữ cho nạn nhân không bị quá nóng hoặc quá lạnh bằng cách đặt khăn nhúng nước lên trán.
Gợi ý
- Nếu có thể, đeo găng tay cao su hoặc latex khi tiếp xúc với máu của người khác. Trong tình huống khẩn cấp, bạn có thể sử dụng bao ni lông sạch để bảo vệ tay.
- Khi ép vết thương, không nên nhấc gạc để kiểm tra xem máu đã ngừng chảy chưa. Tiếp tục áp lực lên vết thương.
- Tránh sử dụng ô xy già hoặc dung dịch i ốt để xử lý vết thương vì chúng có thể gây tổn thương mô.
- Nếu bạn đang dùng thuốc chống đông máu, có thể cần phải áp lực mạnh hơn và nhiều thời gian hơn để cầm máu. Nếu bạn đang giúp đỡ người khác, hãy kiểm tra xem họ có đang dùng thuốc chống đông máu hay không bằng cách kiểm tra vòng cổ hoặc vòng tay y tế.
- Đối với các trường hợp chảy máu nghiêm trọng, hãy gọi cấp cứu hoặc nhờ người khác gọi cấp cứu ngay lập tức.
- Trong trường hợp chảy máu từ động mạch, cần áp lực chính xác hơn so với chảy máu từ tĩnh mạch. Bạn có thể cần áp lực trực tiếp lên điểm chảy máu từ động mạch thay vì áp lực chung lên vết thương. Điều này quan trọng vì động mạch có huyết áp cao. Hãy tìm kiếm sự chăm sóc y tế càng sớm càng tốt nếu chảy máu từ động mạch xảy ra.
- Nếu tình trạng chảy máu không quá nghiêm trọng, bạn chỉ cần rửa vết thương bằng nước và băng lại.
- Nếu nạn nhân bị thương nặng ở vùng bụng, đừng cố gắng đặt lại các cơ quan nội tạng vào bụng. Đặt gạc lên vết thương và chờ nhân viên cấp cứu đến di chuyển nạn nhân.
Cảnh báo
- Nếu bạn có vết thương sâu và không được tiêm phòng uốn ván trong vòng 5 năm qua, hãy đến gặp bác sĩ tổng quát.
- Để tránh lây nhiễm giữa bạn và nạn nhân, hãy thực hiện các biện pháp phòng ngừa sau:
- Đeo găng tay và sử dụng phương tiện cách ly khi tiếp xúc với máu. Sử dụng găng tay không chứa latex hoặc vải sạch gập lại.
- Rửa tay kỹ bằng xà phòng và nước sau khi tiếp xúc với nạn nhân bị chảy máu. Sử dụng bồn rửa tay, không dùng chậu dùng để chế biến thức ăn.
- Không chạm vào mũi/miệng/mắt trước khi rửa tay kỹ sau khi tiếp xúc với nạn nhân bị chảy máu.
- Không khuyến khích sử dụng garô. Tuy nhiên, trong trường hợp khẩn cấp, bạn có thể cần sử dụng garô để cứu mạng. Nhưng cần lưu ý rằng cách này có thể dẫn đến mất chi.
