'Phương pháp giáo dục tại Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975: Từ sứ mệnh khai hóa đến ngoại giao văn hóa

Mục tiêu của cuốn sách này là mô tả và phân tích hệ thống giáo dục Pháp tại miền Bắc và miền Nam Việt Nam sau năm 1945 ở các khía cạnh chính sách, tổ chức và cách thức hoạt động. Ba chương trong sách sẽ chỉ ra, dưới áp lực của những đánh đấm chính trị quốc tế cũng như sức ép từ phía các gia đình Việt đến trường Pháp, nước Pháp đã thay đổi một cách tinh tế như thế nào để biến hệ thống giáo dục thuộc địa, một khi được xem là công cụ của sứ mệnh khai hóa, trở thành một công cụ phục vụ cho ngoại giao văn hóa. Đây là một loại ngoại giao mới mà các chính phủ muốn sử dụng, với mục tiêu ngoại giao, để truyền bá những sản phẩm mang tính biểu tượng của một nền văn hóa như nghệ thuật, văn chương, hoặc truyền bá tri thức thông qua giáo dục. 

Tác phẩm tóm tắt những đặc điểm cơ bản của giáo dục thuộc địa ở Đông Dương, giúp người đọc khám phá quá trình ít nhiều bị ép buộc để biến “sứ mệnh khai hóa” thành một loại “Phái bộ văn hóa” linh hoạt hơn với điều kiện chính trị và cuộc chiến từ năm 1945 đến năm 1954. Đồng thời phân tích sự phát triển của hệ thống trường Pháp tại miền Nam từ năm 1954 đến năm 1975 trong bộ “áo choàng ngoại giao” mới dưới thời chính quyền Việt Nam Cộng hòa được hậu thuẫn bởi Mỹ. 

Sử dụng phương pháp đa ngành lịch sử và xã hội học, qua góc nhìn cá nhân, tác phẩm không chỉ làm rõ nhiều sự kiện lịch sử mà còn tái hiện lại kí ức của nhiều thế hệ học sinh để chia sẻ với độc giả một câu chuyện dường như đã bị lãng quên. Ở đây, tác giả Thụy Phương cũng kèm rất nhiều bằng chứng được thu thập ở Pháp và Việt Nam giúp chúng ta thâm nhập sâu hơn vào thế giới của trường học, khám phá ra những bí ẩn, ngôn ngữ, những ước mơ và lo lắng của nó. Bằng chứng cũng kể về mối quan hệ giữa các học sinh, giữa học sinh và giáo viên. Nó tái tạo lại mạng lưới, hệ giá trị, sự thay đổi tư duy, những niềm vui giải trí, thậm chí cả những bộ phim mà học sinh thời đó yêu thích xem. Ngoài các cuộc phỏng vấn trực tiếp và bảng khảo sát, tác giả còn tham khảo các tạp chí và ấn phẩm định kỳ cùng với các nguồn lưu trữ địa phương và quốc tế. Do đó, các phân tích lịch sử, với góc nhìn đa dạng, có lúc văn hóa, có lúc thống kê, thực sự làm ấn tượng với người đọc.

“Trường Pháp tại Việt Nam từ năm 1945 đến năm 1975: Từ sứ mệnh khai hóa đến ngoại giao văn hóa” rất phù hợp với những ai quan tâm đến nghiên cứu lịch sử Việt Nam thời Pháp, sinh viên ngành lịch sử, văn hóa và những người đọc muốn tìm hiểu về lịch sử giáo dục của Việt Nam thời Pháp,… Cuốn sách này đã nhận được hai giải thưởng quý giá của Pháp là Giải thưởng Lịch sử Giáo dục Robert Mallet 2015; Giải thưởng Louis Cros, Viện Hàn lâm Khoa học Đạo đức và Chính trị, Pháp Viện 2018. Cuốn sách thuộc Tủ sách hiểu Việt Nam qua tư liệu Pháp ngữ của Omega Plus. 

VỀ TÁC GIẢ Nguyễn Thụy Phương 

- Tiến sĩ Giáo dục (Đại học Paris Descartes, 2013) chuyên về lịch sử giải thực dân văn hóa, giáo dục thuộc địa và hậu thuộc địa.

- Phó giám đốc Mạng lưới Giáo dục (EduNet), giám đốc Vietnam Education Symposium, thuộc Tổ chức Khoa học và Chuyên gia Việt Nam Toàn cầu (AVSE Global).

- Chuyên gia tư vấn, đánh giá và hợp tác trong các dự án giáo dục và đào tạo tại Pháp.