Phương pháp hạ sốt cho trẻ tại nhà đơn giản và hiệu quả

1. Hiểu về phản ứng sốt và tác động của nó đối với cơ thể

Khi cơ thể bị tác động bởi các yếu tố gây hại như nhiễm khuẩn do virus, nấm, hay vi khuẩn, trung tâm điều nhiệt của cơ thể bị rối loạn dẫn đến phản ứng tăng thân nhiệt, hay còn gọi là sốt.

Để chống lại các tác nhân gây hại, cơ thể phản ứng bằng cách sốt để ức chế hoạt động của vi khuẩn và tiêu diệt chúng. Đồng thời, hệ miễn dịch cũng được kích thích để sản sinh thực bào, kháng thể,... nhằm loại bỏ các yếu tố gây hại nhanh chóng. Về mặt sinh lý, sốt là một phản ứng tự nhiên có lợi cho cơ thể.

Việc hạ sốt hiệu quả cho trẻ nhỏ là vấn đề mà nhiều bậc phụ huynh quan tâm hàng đầu

Mặc dù sốt có tác dụng tiêu diệt vi khuẩn gây hại, nhưng nếu không hạ sốt kịp thời khi trẻ có dấu hiệu, nhiệt độ tăng quá mức có thể gây ra biến chứng nghiêm trọng, để lại di chứng nặng nề hoặc thậm chí đe dọa tính mạng của trẻ. Cụ thể như sau:

• Hệ thần kinh: biến chứng nghiêm trọng nhất mà trẻ nhỏ thường gặp sau những cơn sốt cao là tác động đến hệ thần kinh, dẫn đến các bệnh lý nguy hiểm như viêm não - màng não, động kinh,… có thể gây tử vong hoặc để lại di chứng suốt đời. 

• Hệ tim mạch: sốt cao ở trẻ cũng ảnh hưởng lớn đến hoạt động của tim, gây rối loạn nhịp tim, tăng huyết áp đột ngột, viêm cơ tim,… đặc biệt nguy hiểm đối với trẻ nhỏ.

• Hệ hô hấp: bệnh diễn biến nặng có thể gây ra các triệu chứng như rối loạn nhịp thở, khó thở, thở nông,…

• Rối loạn vận động: trẻ có nguy cơ mắc các di chứng ảnh hưởng đến vận động như hội chứng Tics, tăng động giảm chú ý,…

• Tâm lý: sức khỏe bị ảnh hưởng nặng nề có thể gây tổn thương tâm lý, khiến trẻ sợ hãi, tự ti, mặc cảm,…

Phụ huynh nắm vững cách hạ sốt cho trẻ và áp dụng đúng sẽ giúp bé tránh được những biến chứng nguy hiểm

2. Các phương pháp hạ sốt cho trẻ tại nhà

Để tránh những tình huống xấu nhất khi trẻ bị sốt, phụ huynh cần theo dõi sát sao và đặc biệt chú ý mọi dấu hiệu bất thường để áp dụng biện pháp chăm sóc phù hợp.

Giám sát nhiệt độ cơ thể

Trẻ bị sốt không nhất thiết phải uống thuốc hạ sốt, vì lạm dụng có thể làm giảm hiệu quả của thuốc hoặc gây ngộ độc. Theo dõi nhiệt độ cơ thể là bước quan trọng giúp cha mẹ xác định mức độ sốt của trẻ, khi nào cần dùng thuốc hạ sốt và khi nào không cần:

• Hạ thân nhiệt: dưới 36°C.

• Sốt nhẹ: 37,5°C - 38°C.

• Sốt vừa: 38°C - 39°C.

• Sốt cao: 39°C - 40°C.

• Sốt rất cao: trên 40°C.

Trên thị trường hiện nay có nhiều loại nhiệt kế khác nhau phù hợp với nhu cầu của từng người. Phụ huynh cần biết cách sử dụng đúng để đảm bảo an toàn cho trẻ và đo nhiệt độ chính xác:

Nhiệt kế thủy ngân

Hiện tại, nhiệt kế nách được sử dụng phổ biến nhất do an toàn và độ chính xác cao. Cần lau khô vùng nách cho bé, kiểm tra và vẩy nhiệt kế để vạch thủy ngân dưới 35°C. Sau đó, đặt bầu nhiệt kế vào vùng nách, phần thân hướng về phía ngực. Giữ tay trẻ ép chặt trong khoảng 10 phút rồi đọc kết quả, cộng thêm 0,5 để biết thân nhiệt của trẻ.

Nhiệt kế điện tử

Giống như nhiệt kế thủy ngân, nhiệt kế điện tử cũng có nhiều loại phù hợp với các vị trí đo khác nhau. Tuy nhiên, cách sử dụng lại đơn giản hơn, bạn chỉ cần nhấn nút khởi động, đặt nhiệt kế vào vị trí đo và đọc kết quả. Mặc dù tiện lợi, nhưng nhiệt kế điện tử dễ bị ảnh hưởng bởi nhiệt độ môi trường và cho kết quả sai, đôi khi nhanh hỏng trong điều kiện độ ẩm cao.

Để áp dụng đúng phương pháp hạ sốt cho trẻ, bạn cần theo dõi sát sao nhiệt độ cơ thể của bé

Thực hiện phương pháp hạ sốt vật lý

Với sốt nhẹ, bạn chỉ nên thực hiện các biện pháp hạ sốt vật lý để giảm nhẹ mà không cần dùng thuốc, gồm các bước ưu tiên sau:

• Nơi nghỉ ngơi cần thoáng mát, sạch sẽ.

• Quần áo nên làm từ chất liệu thoáng khí, rộng rãi. 

• Cho trẻ uống nhiều nước, nếu còn bú mẹ thì nên cho bú nhiều hơn.

• Lau người bằng nước ấm, chú ý lau vùng trán, nách và bẹn. 

Mẹo dân gian hạ sốt cho trẻ nhỏ

Nếu lo ngại về tác dụng phụ của thuốc hoặc không có thuốc sẵn, bạn có thể áp dụng một số phương pháp hạ sốt dân gian cho trẻ như sau:

• Cỏ nhọ nồi: bỏ rễ và hoa, xay hoặc cắt nhỏ, đun với nước nóng, lọc kỹ rồi cho trẻ uống.

• Rau má: theo đông y, rau má có tác dụng giải độc, thanh nhiệt, giảm đau hạ sốt. Chọn rau tươi, giã nhuyễn, nấu với nước nóng rồi cho trẻ uống.

• Giấm táo: axit trong giấm táo giúp giải nhiệt, hạ sốt. Dùng nước ấm pha giấm táo lau người trẻ, nhẹ nhàng để không làm tổn thương da.

• Diếp cá: chọn lá tươi non, rửa sạch, giã hoặc xay nhỏ, nấu với nước sôi, chắt lấy nước rồi cho trẻ uống.

Sử dụng thuốc giảm đau hạ sốt cho trẻ nhỏ

Hạ sốt cho trẻ nhỏ bằng thuốc chỉ nên khi thân nhiệt trên 38,5°C, mỗi lần dùng thuốc cách nhau từ 4 - 6 tiếng. Đối với trẻ dưới 16 tuổi, tính liều theo cân nặng, từ 10-15mg/kg/lần, tối đa không quá 60mg/kg/ngày. Nếu không rõ cách dùng thuốc, đưa bé đến cơ sở y tế để hướng dẫn cụ thể.

Dùng thuốc tây y hoặc dân gian đều có thể hạ sốt hiệu quả cho trẻ nhỏ