Buzz
1. Hen phế quản là gì?
Hen phế quản là tình trạng viêm nhiễm niêm mạc phế quản gây ra cơn co thắt lan tỏa ở cơ trơn phế quản do phản ứng với nhiều tác nhân kích thích. Kết quả là người bệnh trải qua tình trạng ho, nặng ngực, khó thở. Các triệu chứng này có thể tự giảm hoặc cần sử dụng thuốc giãn phế quản.
Người mắc hen phế quản cấp tính nếu không được phát hiện và cấp cứu kịp thời có thể gây nguy hiểm đến tính mạng
2. Dấu hiệu nhận diện hen phế quản cấp tính
2.1. Các dấu hiệu nhận diện sớm cơn hen phế quản cấp tính
Để nhận diện hen phế quản cấp tính, người bệnh có thể dựa vào một số dấu hiệu sau đây:
- Mức độ khó thở: người bệnh gặp khó khăn trong việc thở ngay cả khi nghỉ ngơi và phải ngồi nghiêng ra phía trước để cảm thấy dễ thở.
- Nói từng từ một: người bệnh chỉ nói được từng từ một cách chậm rãi, nói từng từ một, đôi khi không thể nói được khi cơn hen nguy kịch.
- Tình trạng ý thức: mơ màng, lơ đãng, hoặc bất tỉnh.
- Rối loạn nhịp thở: người mắc hen thường thở 30 lần/phút, trong trường hợp nguy kịch nhịp thở < 10 lần/phút, thậm chí có trường hợp ngưng thở.
- Cơ hô hấp co kéo: cơn hen nguy kịch gây ra tình trạng thở ngược không bình thường.
- Âm thanh phổi: có nhiều tiếng rít hoặc ngáy, trong cơn nguy kịch, phổi im lặng.
- Nhịp tim: thở nhanh trên 120 lần/phút, trong cơn nguy kịch có tình trạng nhịp tim chậm.
- SpO2: dưới 90%
Ngoài ra, hen phế quản cấp tính có thể được nhận biết qua các dấu hiệu báo trước: chảy nước mũi, ho, hắt hơi, ngứa mũi, ngứa họng, chảy nước mắt,… Sau đó, người bệnh sẽ gặp cơn hen khó thở, ho nhiều, nói từng từ, môi tím, lo âu, đổ mồ hôi. Trong các trường hợp nặng, người bệnh có thể mất ý thức, ngất,... hoặc tử vong.
Phát hiện hen phế quản cấp tính kịp thời để điều trị đúng cách sẽ giúp giảm bớt khó thở và giảm thiểu nguy cơ đe dọa tính mạng trước khi được cấp cứu tại bệnh viện.
Nhịp tim vượt quá 120 lần/phút có thể là dấu hiệu phát hiện hen phế quản cấp tính
2.2. Tránh nhầm lẫn giữa hen phế quản và viêm phế quản
Nhiều người nhầm lẫn viêm phế quản với hen phế quản do không nhận ra dấu hiệu của hen phế quản cấp tính. Hai căn bệnh này có những khác biệt về triệu chứng như sau:
- Viêm phế quản:
+ Có thể có sốt nhẹ hoặc sốt cao kéo dài.
+ Ho ban đầu có thể là ho khô sau đó chuyển sang ho có đờm nhầy hoặc đờm màu vàng kèm theo mủ.
+ Ở trẻ sơ sinh: ngừng bú, nôn, giảm cân, da tái nhợt, thở gắt gao,...
- Hen phế quản:
+ Ho có thể kéo dài, đờm trắng dính, khó khạc. Trừ khi hen phế quản bị nhiễm trùng, có thể có đờm màu vàng, nâu hoặc xanh.
+ Khó thở trở thành cơn, đặc biệt là khi thời tiết thay đổi và vào ban đêm. Trung bình mỗi cơn khó thở kéo dài khoảng 10 - 15 phút, có thể kéo dài vài giờ hoặc cả ngày.
3. Phương pháp xử lý khi phát hiện người bệnh gặp cơn hen phế quản cấp
3.1. Đối với trường hợp có cơn hen phế quản cấp
Bệnh nhân được chẩn đoán mắc hen phế quản cấp cần tuân thủ đúng phác đồ điều trị của bác sĩ và tránh tiếp xúc với các yếu tố làm tăng nguy cơ gây ra cơn hen cấp tính. Luôn mang theo bình thuốc cắt cơn khó thở trong mọi trường hợp.
Người ở gần người bệnh bị hen phế quản cấp cần nhớ và thực hiện đúng cách xử lý khi người bệnh gặp cơn hen:
Sự can thiệp sơ cứu kịp thời và đúng cách là yếu tố quan trọng để bảo vệ an toàn cho bệnh nhân hen suyễn cấp tính
- Bước 1: Ngay lập tức dẫn bệnh nhân ra khỏi môi trường gây kích thích cơn hen, đưa họ đến nơi có không gian thoáng đãng, tránh xa những nơi đông người.
- Bước 2: Giữ cho cơ thể bệnh nhân ấm áp, tránh xa gió lạnh và máy lạnh.
- Bước 3: Giúp bệnh nhân ngồi thẳng hoặc kê gối để họ nằm ở tư thế nghiêng trên giường. Điều này giúp cho họ cảm thấy thoải mái hơn. Không nên vỗ hoặc xoa lưng khi bệnh nhân đang trong cơn hen.
- Bước 4: Sử dụng bình xịt đặc trị hen, phun 2 nhát/lần để cắt cơn hen cho bệnh nhân. Nếu sau 20 phút mà cơn hen không giảm, phun thêm 2 nhát nữa và đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để cấp cứu. Trong trường hợp cơn hen phế quản nặng, sau khi phun 2 nhát thuốc đầu tiên, hãy ngay lập tức đưa bệnh nhân đến cơ sở y tế để cấp cứu.
- Bước 5: Nếu phát hiện người bệnh bị mất ý thức, da tái nhợt, không thể nói được, hay ra nhiều mồ hôi,... hãy gọi xe cấp cứu ngay lập tức. Trong lúc chờ đợi xe cấp cứu đến, phun 2 nhát thuốc cắt cơn hoặc nếu có thuốc giãn phế quản uống thì cho người bệnh sử dụng trước.
3.2. Đối với trường hợp nghi ngờ mắc hen phế quản cấp
Nếu đã nhận ra dấu hiệu của hen phế quản cấp và nghi ngờ có bệnh này, quan trọng nhất là đi khám bác sĩ chuyên khoa để được chẩn đoán đúng và điều trị kịp thời.
Thường, người bệnh sẽ được yêu cầu thực hiện một số kiểm tra lâm sàng như sau:
- Đo chức năng hô hấp: Đánh giá khả năng thông khí của phổi, giúp xác định và đánh giá mức độ nghiêm trọng của hen phế quản cấp.
- X-quang: phát hiện hen phế quản chính xác, tránh nhầm lẫn với các vấn đề hô hấp khác gây khó thở.
- Xét nghiệm máu: cho kết quả tăng số lượng bạch cầu.
- Đo nồng độ khí máu: đánh giá biến chứng của hen phế quản, không dùng để chẩn đoán chính xác.
- Test kích thích phế quản: đánh giá phản ứng của đường hô hấp.
- Test dị ứng: xét nghiệm IgE huyết thanh hoặc test da để kiểm tra dị ứng.
- Oxit Nitric trong hơi thở: kết quả cho thấy sự gia tăng trong trường hợp hen ái toan.
Người mắc hen phế quản cấp tính luôn cần mang theo bên mình thuốc cắt cơn, cần được chăm sóc và quan sát để nhận biết kịp thời sự xuất hiện của cơn khó thở và có biện pháp xử lý ngay lập tức.
