Phương pháp Phòng ngừa HIV và AIDS

Thông tin về các chất dịch chứa HIV. Người mang HIV không lây truyền virus qua hắt hơi hoặc bắt tay, như trong trường hợp của bệnh cảm cúm. Để bị nhiễm HIV, tiếp xúc cần xảy ra với một trong những chất dịch sau đây:

• Máu
• Tinh dịch và dịch tiết trước khi xuất tinh
• Dịch trực tràng (dịch có trong hậu môn)
• Dịch tiết âm đạo
• Sữa mẹ
• Nước bọt (chứa ít virus, nhưng enzyme trong nước bọt có thể làm giảm virus)

Bảo vệ các bộ phận dễ bị lây nhiễm HIV. Phòng tránh HIV hiệu quả nhất là tránh tiếp xúc với các chất dịch nhiễm virus. Các bộ phận như trực tràng, âm đạo, dương vật, miệng, và những vết thương có thể dễ bị lây nhiễm hơn nếu phơi nhiễm với các chất dịch nhiễm HIV.

• Tránh tiếp xúc với những khu vực này để giảm nguy cơ lây nhiễm.

Thực hiện xét nghiệm HIV cùng đối tác. Bạn không thể biết ai đang nhiễm HIV chỉ bằng cách nhìn. Hãy thực hiện xét nghiệm HIV tại bệnh viện hoặc phòng khám để đảm bảo an toàn. Kết quả âm tính không đảm bảo 100%, vì vậy hãy thường xuyên xét nghiệm và thảo luận với đối tác về lịch sử và biện pháp phòng ngừa.

• Nhiều bệnh viện cung cấp dịch vụ xét nghiệm HIV miễn phí.
• Luôn lưu ý rằng kết quả xét nghiệm có thể không hoàn toàn chính xác ngay lần đầu, hãy thảo luận và thực hiện theo lịch trình đề xuất.

Giữ an toàn trong các hành vi tiếp xúc. Các hành động như ôm, bắt tay, và chạm vào người có HIV đều không gây ra nguy cơ lây nhiễm. Quan hệ tình dục an toàn và trò chuyện với đối tác về lịch sử HIV là cách hiệu quả để giảm rủi ro.

• Chia sẻ thông tin với đối tác và thực hiện quan hệ tình dục an toàn để bảo vệ cả hai.

Chọn quan hệ tình dục có ý thức và ít đối tác hơn. Giảm số lượng bạn tình và tập trung vào mối quan hệ với những người đáng tin cậy giúp giảm nguy cơ lây nhiễm HIV. Đồng thời, thực hiện xét nghiệm và sử dụng biện pháp phòng ngừa khi quan hệ.

Chọn hành vi tình dục an toàn nhất. Các hành vi này không gây nguy cơ lây truyền HIV, thậm chí khi một người có virus:

• Mát-xa khiêu dâm
• Thủ dâm hoặc kích thích bộ phận sinh dục bằng tay mà không tiếp xúc với dịch cơ thể
• Sử dụng đồ chơi tình dục riêng. Sử dụng bao cao su bọc đồ chơi mỗi lần và rửa sạch sau đó để đảm bảo an toàn hơn.
• Tiếp xúc âm đạo hoặc hậu môn bằng tay, sử dụng găng tay y tế và chất bôi trơn gốc nước nếu có vết thương.

Quan hệ tình dục bằng miệng an toàn. Nguy cơ lây nhiễm có thể tăng khi tiếp xúc miệng với dương vật của người có HIV. Áp dụng biện pháp phòng ngừa để giảm nguy cơ và bảo vệ bản thân khỏi các bệnh khác:

• Đeo bao cao su bên ngoài dương vật để giảm nguy cơ lây nhiễm.
• Sử dụng màng chắn miệng cho quan hệ bao gồm âm đạo hoặc hậu môn.
• Tránh đưa dương vật xuất tinh vào miệng.
• Quan hệ tình dục bằng miệng không nên trong kỳ kinh nguyệt.
• Tránh vệ sinh răng trước và sau quan hệ bằng miệng để tránh chảy máu.

Bảo vệ bản thân khi quan hệ tình dục qua đường âm đạo. Giảm nguy cơ lây nhiễm HIV bằng cách sử dụng bao cao su hoặc bao cao su nữ. Luôn sử dụng chất bôi trơn gốc nước để tránh rách bao.

• Bọc bao cao su xung quanh dương vật và âm đạo nếu là bao cao su nam.
• Không sử dụng cả hai loại bao cao su cùng một lúc.
• Các phương pháp tránh thai khác không chống lại HIV. Rút dương vật ra ngoài trước khi xuất tinh không ngăn chặn HIV.
• Nguy cơ lây nhiễm HIV có thể cao hơn đối với người chuyển giới nam thành nữ.

Thận trọng khi quan hệ tình dục qua đường hậu môn. Mô trực tràng dễ tổn thương, làm tăng nguy cơ lây nhiễm HIV cho cả hai bên. Sử dụng bao cao su và chất bôi trơn gốc nước để giảm rủi ro.

• Bao cao su nữ có thể hiệu quả, nhưng cần nhiều nghiên cứu hơn. Một số tổ chức khuyến nghị tháo vòng trong bao cao su nữ, nhưng một số khác khuyến cáo ngược lại.

Sử dụng và bảo quản bao cao su đúng cách. Đọc kỹ hướng dẫn đeo và tháo bao cao su hoặc bao cao su nữ. Luôn bóp núm trước khi đeo bao cao su nam và giữ chặt gốc bao trước khi tháo ra. Sử dụng bao cao su đúng cách:

• Không sử dụng chất bôi trơn dầu với bao cao su latex hoặc PU để tránh rách bao.
• Chỉ sử dụng bao cao su còn hạn sử dụng.
• Bảo quản bao cao su ở nhiệt độ phòng và tránh nơi có thể làm hư hại.
• Đeo bao cao su ôm vừa và dễ đeo.
• Không kéo giãn bao cao su để kiểm tra.

Tránh những hành động có nguy cơ cao. Dù là quan hệ tình dục bằng cách nào, một số hành vi có thể tăng nguy cơ lây nhiễm. Lưu ý các điều sau:

• Động tác giao hợp mạnh có thể làm hỏng bao cao su.
• Thuốc diệt tinh trùng chứa N-9 có thể kích ứng âm đạo và làm tăng nguy cơ hỏng bao cao su.
• Không nên rửa âm đạo hoặc trực tràng trước quan hệ tình dục để tránh kích ứng và loại bỏ vi khuẩn bảo vệ chống nhiễm trùng. Nếu cần làm sạch, hãy rửa nhẹ bằng nước và xà phòng.

Không sử dụng rượu bia và chất kích thích trước khi quan hệ tình dục. Những thứ này ảnh hưởng đến tâm trạng, làm bạn có thể đưa ra quyết định sai lầm, như quan hệ tình dục không an toàn. Quan hệ tình dục nên diễn ra khi bạn tỉnh táo hoặc có kế hoạch bảo vệ bản thân.

Sử dụng kim tiêm và vật phẩm sạch khi tiêm chích. Trước khi tiêm chích, đảm bảo kim tiêm được lưu trữ trong bao bì sạch và chưa từng sử dụng. Không bao giờ chia sẻ bông gòn, lọ nước hoặc bất kỳ vật dụng nào khác để tiêm chích với người khác. Kim tiêm vô trùng có sẵn tại hiệu thuốc hoặc các chương trình trao đổi kim tiêm miễn phí.

• Không có nơi nào bắt buộc bạn phải giải thích lý do mua hoặc trao đổi kim tiêm.

Tránh các cơ sở xăm hình hoặc xỏ khuyên không đáng tin cậy. Hạn chế xăm hình hoặc xỏ khuyên tại những nơi chưa được cấp phép và không đảm bảo vệ sinh. Hãy chắc chắn rằng mọi kim đều mới và bạn thấy họ mở bao bì nguyên vẹn. Sử dụng vật dụng sạch sẽ để tránh nguy cơ lây nhiễm HIV.

Tiệt trùng kim tiêm nếu không có cách khác. Không có cách tự an toàn để tiệt trùng kim tiêm. Kim đã sử dụng luôn tiềm ẩn nguy cơ lây nhiễm HIV. Chỉ sử dụng cách này khi cần và không nên kỳ vọng nó đảm bảo hoàn toàn:

• Hút nước từ nguồn nước sạch hoặc chai. Lắc hoặc đánh nhẹ bơi tiêm để khuấy động nước. Đợi 30 giây, sau đó bơm hết nước ra.
• Lặp lại bước trên nhiều lần cho đến khi không còn dấu vết máu.
• Hút thuốc tẩy nhà bếp đậm vào bơi tiêm. Lắc hoặc đánh nhẹ bơi tiêm, chờ 30 giây. Bơm thuốc tẩy ra.
• Rửa sạch bơi tiêm bằng nước.

Đối mặt với vấn đề cai nghiện ma tuý. Ma tuý có thể dẫn đến hành vi nguy hiểm. Để ngăn chặn nguy cơ lây nhiễm HIV qua tiêm chích, hãy ngừng sử dụng ma tuý. Đến trung tâm tư vấn và cai nghiện ma tuý để biết thêm thông tin và hỗ trợ.

Áp dụng biện pháp an toàn khi xử lý vật dụng nhiễm bẩn. Dù là người sử dụng ma tuý hay nhân viên y tế, hãy cẩn thận khi xử lý kim tiêm đã sử dụng. Luôn giả định rằng mọi chất lỏng đều có thể lây nhiễm và mọi vật sắc hoặc bị vỡ có thể chứa chất lây nhiễm. Đeo găng tay, khẩu trang và áo dài tay khi trong bệnh viện. Sử dụng nhíp hoặc công cụ khác để nhặt vật dụng nhiễm bẩn và bỏ vào túi rác sinh học nguy hại hoặc túi chứa rác thải. Rửa sạch da, tay và mọi vật tiếp xúc với máu.

Xem xét việc sử dụng thuốc dự phòng HIV (PrEP) để bảo vệ lâu dài. Đây là loại thuốc uống hàng ngày giảm đáng kể nguy cơ nhiễm HIV, nhưng chỉ khi được kê đơn. PrEP được khuyến cáo cho những người không có HIV thường xuyên tiếp xúc với bạn tình có HIV hoặc vật dụng nhiễm HIV.

• Thăm bác sĩ hàng 3 tháng để kiểm tra HIV và theo dõi tình trạng thận.
• Hiện nay, chưa có thông tin nào về ảnh hưởng của PrEP đối với thai nghén, nên nếu bạn mang thai trong khi dùng thuốc, hãy thảo luận với bác sĩ.
• PrEP chỉ ngăn chặn HIV, không phòng tránh các bệnh khác qua đường tình dục. Dù dùng PrEP, vẫn cần áp dụng các biện pháp phòng ngừa khi quan hệ tình dục.

Sử dụng thuốc PEP ngay sau khi phơi nhiễm HIV. Nếu bạn nghi ngờ bị phơi nhiễm HIV, hãy liên hệ với nhân viên y tế ngay lập tức. Bắt đầu uống PEP trong 72 giờ, bạn có thể chống nhiễm HIV. Uống thuốc hàng ngày trong 28 ngày hoặc theo hướng dẫn y tế.

• Phương pháp này không đảm bảo tuyệt đối, hãy xét nghiệm HIV sau liệu trình và 3 tháng sau. Thông báo bạn tình về khả năng nhiễm HIV trong thời gian chờ kết quả.
• Nếu thường xuyên phơi nhiễm, hãy sử dụng PrEP hàng ngày.

Đồng lòng với phương pháp điều trị để ngăn ngừa. Người có HIV kiểm soát được nhiễm lượng virus. Phương pháp điều trị giúp ngăn ngừa lây nhiễm cho bạn tình âm tính với HIV. Ý kiến về hiệu quả của phương pháp này có sự khác biệt, nên cần xét nghiệm thường xuyên để đánh giá nguy cơ.

Hiểu về tải lượng virus không phát hiện được. Người có HIV cần xét nghiệm thường xuyên để đo tải lượng virus. Mặc dù có khả năng tải lượng virus không phát hiện được, họ vẫn có thể lây truyền HIV. Cần nghiên cứu thêm để đánh giá nguy cơ chính xác. Một số người có tải lượng virus thấp trong máu có thể cao trong tinh dịch hoặc dịch cơ thể khác.

Xét nghiệm thường xuyên. Mọi biện pháp giảm nguy cơ không đảm bảo an toàn tuyệt đối. Hãy xét nghiệm HIV mỗi 3-6 tháng. Nếu có hành vi tăng nguy cơ nhiễm HIV, hãy tìm tư vấn sớm để xác định phương án xử lý tốt nhất.

• Chú ý đến cơ thể. Phát hiện các vết thương hoặc cắt trong miệng, ở bàn tay hoặc vùng kín và tránh tiếp xúc với các dịch nhiễm.
• Nếu quan hệ tình dục mà không sử dụng bảo vệ, hãy thường xuyên kiểm tra các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Có vắc xin cho một số bệnh như viêm gan A, viêm gan B và virus gây u nhú ở người.

• Bạn vẫn có khả năng truyền HIV và các bệnh lây truyền khác cho bạn tình, ngay cả khi hành vi của bạn nằm trong mức độ rủi ro bạn cảm thấy thoải mái. Luôn thảo luận với bạn tình về an toàn tình dục và đạt thoả thuận trước khi quan hệ hoặc tiếp xúc dịch cơ thể.
• Không có gì là hành vi tình dục an toàn tuyệt đối hoặc tiêm chích ma túy không rủi ro. Quan trọng là bạn phải đánh giá rủi ro và chọn mức rủi ro cá nhân bạn cảm thấy thoải mái.