Buzz
Mỗi người khi sinh ra đều được trang bị tính sáng tạo. Sáng tạo là việc sử dụng trí tưởng tượng, tính độc đáo, năng suất và khả năng giải quyết vấn đề để tiếp cận các tình huống. Nhiều người xem sáng tạo không phải là bản năng mà là một kỹ năng có thể phát triển. Điều quan trọng là bạn càng quan tâm đến việc phát triển năng lực sáng tạo cho con, con bạn càng phát triển sáng tạo! Mặc dù nghệ thuật là một cách phổ biến để truyền cảm hứng sáng tạo cho trẻ em, nhưng còn rất nhiều cách khác để nuôi dưỡng năng lực sáng tạo cho trẻ!
Bước tiếp theo
Đóng góp vào Năng lực Sáng tạo của Con bạn
Trở thành gương mẫu. Hãy suy nghĩ mở cửa và tìm ra nhiều giải pháp cho các vấn đề. Hãy cho con thấy bạn là người linh hoạt và sẵn lòng thử nghiệm những điều mới mẻ. Khi gặp khó khăn, hãy thể hiện cho con thấy bạn có thể tiếp cận vấn đề theo nhiều cách khác nhau mà vẫn ổn.
- Nếu con bạn đặt câu hỏi, hãy sáng tạo trong cách bạn trả lời. Bạn có thể cùng con nghĩ ra nhiều lời giải trước khi trả lời câu hỏi. Ví dụ, con của bạn có thể hỏi: “Mẹ/Bố ơi, mưa từ đâu tới vậy ạ?” Bạn có thể cùng con suy nghĩ: “Ah… mưa đến từ bầu trời… còn cái gì khác cũng đến từ bầu trời không nhỉ? Liệu chúng có thể đến từ bầu trời không?”
- Nếu con bạn hỏi cách vẽ trái tim, hãy chỉ cho con nhiều cách vẽ khác nhau (như dùng đường thẳng, dùng dấu chấm, hoặc vẽ hoa theo hình trái tim), kể cả theo cách có tổ chức, hãy hỏi con bạn nghĩ ra một số cách vẽ.
Khích lệ trẻ chơi mà không kế hoạch. Hãy để con bạn tự do chơi mà không cần quyết định, hướng dẫn hoặc gợi ý. Chọn đồ chơi mà không có mục tiêu cụ thể để con bạn tự phát triển các hoạt động chơi khác nhau.
- Khuyến khích các hoạt động như tô màu, vẽ và xây dựng.
- Tránh hoặc giảm thiểu các đồ chơi theo kiểu nguyên nhân-hậu quả, như hộp hình nộm hoặc đồ chơi pop-up.
- Đừng can thiệp khi con chơi trừ khi có xung đột rõ ràng.
- Khi con nói: “Con mệt rồi”, hãy sắp xếp một số đồ chơi để con hoàn thiện câu chuyện. Ví dụ, bạn có thể xếp một số con búp bê và kể rằng chúng đang đi du lịch khắp nơi trên thế giới. Điểm đến đầu tiên là Praha, điểm tiếp theo sẽ là đâu? Chúng muốn thăm nơi nào? Chúng sẽ đi bao lâu và đến bao nhiêu quốc gia?
Tạo ra không gian. Cung cấp không gian riêng biệt cho các hoạt động, đặc biệt là các hoạt động tạo ra sự lộn xộn. Tạo ra không gian nghệ thuật để trẻ em có thể vẽ và sáng tạo mà không làm ảnh hưởng đến toàn bộ nhà cửa, hoặc khu vực để thay quần áo mà trẻ em có thể tự mình bày đồ. Khi tặng quà vào dịp Giáng sinh hoặc sinh nhật, hãy gợi ý với đồ chơi tạo hình, dụng cụ âm nhạc, đồ chơi xây dựng và quần áo.
- Xem xét lại mục đích của mọi vật dụng trong nhà: khăn giấy hoặc ống giấy vệ sinh có thể trở thành gươm hoặc thuyền buồm.
- Thách thức trẻ em tạo ra những thứ mới bằng cách sử dụng vật liệu thông thường trong nhà như giấy, hộp giấy và ống giấy bọc.
Khuyến khích ý tưởng. Dành thời gian suy nghĩ để tìm ra các ý tưởng giải quyết vấn đề, sáng tạo các hoạt động mới hoặc tạo ra những sản phẩm mới. Đừng chỉ trích, đánh giá hoặc nói về điều gì là hợp lý mà hãy khuyến khích sự sáng tạo. Đừng chọn ra ý tưởng “tốt nhất”. Tập trung vào quá trình suy nghĩ thay vì kết quả hoặc đánh giá.
- Khi cần một thứ gì đó (như cần một cái gì đó nhưng không có thang), hãy khuyến khích con bạn nghĩ ra cách giải quyết vấn đề.
- Khi đọc một câu chuyện đến đoạn căng thẳng, hãy dừng lại và hỏi con bạn điều gì sẽ xảy ra tiếp theo và họ sẽ giải quyết vấn đề như thế nào.
Khích lệ việc phạm lỗi và thất bại. Trẻ em sợ thất bại hoặc phạm lỗi có thể tạo ra rào cản cho bản thân trong quá trình sáng tạo. Cũng có thể trẻ sợ bị đánh giá về công việc của mình hoặc bị người khác đánh giá. Hãy chia sẻ với con về những thất bại của bạn và nhấn mạnh rằng đó là điều bình thường và con có thể học từ những thất bại.
- Hãy thử tô màu ngoài vườn cùng con, bôi màu xanh hoặc tím lên da, hoặc làm những việc lạ lùng để con thấy làm những việc khác thường là điều bình thường.
- Nếu con bạn buồn vì phạm lỗi, hãy tìm giải pháp sáng tạo khác để sửa chữa. Nếu con bạn làm rách một tờ giấy trong quyển sách tô màu, hãy dùng băng dính để gắn lại, hoặc vẽ xung quanh vết rách để phù hợp với hình trong sách.
Đặt những câu hỏi mở. Một số phụ huynh thấy mình thường rơi vào vòng lặp của câu hỏi đóng, như: “Đó là bông hoa đẹp phải không con?” hoặc “Con sẽ vui chứ?”. Thay vì đặt những câu hỏi như vậy, hãy sử dụng câu hỏi mở để tạo cơ hội cho sự sáng tạo. Hãy để con trả lời một cách sáng tạo.
- Bạn có thể hỏi: “Con thích bông hoa nào nhất và tại sao?” hoặc “Con nghĩ điều gì sẽ làm con vui vẻ nhất?”
Hạn chế thời gian trước màn hình. Hãy hạn chế việc xem TV hoặc sử dụng điện thoại, máy tính hoặc máy tính bảng vì việc xem quá nhiều có thể gây béo phì, mất tập trung, rối loạn cảm xúc và khó ngủ. Thay vào đó, khuyến khích các hoạt động như đọc sách, nghe nhạc, vẽ hoặc tập kịch.
- Hẹn giờ cho trẻ xem TV hoặc sử dụng điện thoại hoặc máy tính bảng để họ biết khi chuông báo hết giờ là hết giờ xem.
Tập trung vào quá trình thay vì kết quả cuối cùng. Khích lệ hoặc ép buộc quá nhiều có thể ảnh hưởng đến tính sáng tạo, khiến trẻ phải cố đoán xem họ cần gì thay vì tự khám phá.
- Thay vì khen ngợi như “con làm tốt lắm!” hay “bức tranh của con đẹp quá!”, hãy khen ngợi sự cố gắng của con. Bạn có thể nói: “Bố/mẹ thấy con đã làm việc chăm chỉ.” hoặc “Con đã sử dụng rất nhiều màu sắc trong bức tranh này. Trông nó rất đẹp!”
Nuôi dưỡng Sự Sáng tạo của Con bạn
Giải quyết vấn đề bằng cách khác nhau. Đặt vấn đề cho con và yêu cầu chúng giải quyết. Sau đó, yêu cầu con giải quyết bằng cách khác. Tập trung vào quá trình thay vì kết quả cuối cùng. Khích lệ nhiều phương pháp giải cho cùng một vấn đề và nhiều đường dẫn đến một giải pháp.
- Thử yêu cầu con xây một ngôi nhà nhưng không nói rõ và cho họ biết họ có thể tạo bất cứ thứ gì mà họ muốn. Nếu con không thể làm được, hãy gợi ý cho con biết họ có thể vẽ một ngôi nhà, xây nhà từ que kem hoặc hộp carton. Khuyến khích con xây ngôi nhà theo nhiều cách khác nhau, kể cả việc xây chuồng cho chó hoặc nhà cho búp bê hoặc một ngôi nhà cho một chú quỷ thân thiện.
Cho trẻ tự do khám phá sở thích của mình. Bạn có thể muốn con học đàn piano hoặc nhảy ba lê nhưng hãy để con chọn hoạt động mà họ thích. Khi trẻ được tự do khám phá các hoạt động, suy nghĩ của họ trở nên linh hoạt hơn.
- Con bạn sẽ tự nhiên hấp dẫn vào những hoạt động mà chúng thấy thú vị. Hãy khuyến khích chúng khám phá những hoạt động đó.
- Những hoạt động có thể thúc đẩy sự sáng tạo bao gồm: âm nhạc, múa, vẽ, điêu khắc và tô màu.
Thúc đẩy sự tham gia của con vào các hoạt động sáng tạo. Đăng ký con tham gia các lớp vẽ, múa, điêu khắc hoặc làm gốm. Nghệ thuật không chỉ giúp phát triển mà còn thể hiện cá tính đặc biệt của trẻ. Chọn những hoạt động giúp trẻ học kỹ năng cơ bản và thúc đẩy tính sáng tạo.
- Tìm các lớp học tại trung tâm cộng đồng, khu giải trí hoặc từ các giáo viên tư nhân.
- Cho phép con tự do sáng tạo và hợp tác với các bạn nhỏ khác.
Kết nối con một cách sáng tạo với bạn bè. Học cùng với các bạn có thể rất thú vị và giáo dục. Tìm câu lạc bộ hoặc hoạt động ngoại khóa cho trẻ em để chúng cùng nhau chơi và sáng tạo. Trẻ có thể tạo ra những ý tưởng mới và học hỏi từ những bạn nhỏ khác.
- Trẻ có thể sáng tạo ra những điệu nhảy, bài hát hoặc dự án khoa học, thậm chí cả những con thuyền có thể hoạt động.
Khuyến khích học tập đa giác quan. Sử dụng nhiều giác quan trong các hoạt động học tập. Kích thích sự di chuyển, âm thanh, kết cấu, hương vị và thông tin trực quan. Bạn cũng có thể phát nhạc làm nền. Một cách học đa giác quan là hát có kèm theo cử động hoặc múa, hoặc tự tạo ra các cử động.
- Chơi với đất sét. Bạn có thể chọn loại đất sét nhiều màu sắc và kết cấu khác nhau. Đặc biệt, thực hành nhận biết âm thanh do đất sét tạo ra khi nổ và cảm nhận mùi của chúng.
- Nếu trẻ tham gia vào hoạt động ít giác quan, hãy tưởng tượng ra các giác quan khác. Bạn có thể đặt câu hỏi về các giác quan, như: “Theo con, âm thanh nào sẽ được tạo ra?”
Không sai lệch giả thuyết của trẻ trừ khi cần thiết. Nếu con bạn cho rằng gió là do cây tạo ra, hãy cho họ biết rằng điều đó có thể đúng, và hỏi họ tại sao họ nghĩ như vậy. Bằng cách này, trẻ có thể phát triển giả thuyết của mình và khám phá sự sáng tạo! Tuy nhiên, hãy cẩn thận và không khiến trẻ tin rằng giả thuyết kỳ lạ (và không chính xác) của họ là sự thật; hãy chỉ ra rằng điều đó có khả năng xảy ra.
Khích lệ mọi ý kiến và bình luận một cách tích cực. Phản hồi tích cực và quan trọng nhất là khuyến khích con bạn sáng tạo. Nếu bạn nghĩ rằng: “Điều đó không bao giờ xảy ra” hoặc “ý tưởng đó không bao giờ thành công”, hãy giữ những suy nghĩ đó cho riêng bạn và khen ngợi con vì đã nghĩ ra những ý tưởng sáng tạo.
- Nếu con bạn muốn tạo ra một chiếc tàu vũ trụ để đi đến mặt trăng, hãy khích lệ dự án đó và đừng nói rằng: “Điều đó không thể”. Hãy giúp con chọn vật liệu để làm tàu và khuyến khích con nghĩ ra các phương pháp khác để đến mặt trăng.
- Nếu bạn cảm thấy khó khăn trong việc đánh giá ý tưởng của con, hãy nói: “Đó là cách tiếp cận thú vị” hoặc “Bố/mẹ chưa từng nghĩ đến điều đó”.
Khích lệ Kỹ năng Ra Quyết định cho con
Tạo ra các sự lựa chọn hấp dẫn cho con. Kỹ năng ra quyết định tốt cũng có thể truyền cảm hứng sáng tạo cho con. Khi con cần phải quyết định, hãy đề xuất một số lựa chọn thú vị và yêu cầu con so sánh ưu điểm và nhược điểm của từng lựa chọn.
- Ví dụ, nếu con muốn được thưởng một điều gì đó ở cửa hàng, hãy khuyến khích con chọn trong ba lựa chọn lành mạnh như một thanh bánh yến mạch, một túi hoa quả sấy và một hộp sữa chua phủ hạt dẻ.
- Việc đưa ra các ý tưởng hấp dẫn để lựa chọn sẽ giúp con có quyết định tốt mà vẫn kích thích trí tưởng tượng. Quá trình này có thể thúc đẩy tính sáng tạo cho con.
Hướng dẫn con khi đối mặt với các quyết định khó khăn. Khích lệ con nhìn nhận vấn đề từ nhiều góc độ khác nhau cũng giúp phát triển tính sáng tạo. Nếu con phải đưa ra quyết định khó khăn, hãy ngồi cùng con và thảo luận về vấn đề đó. Khuyến khích con xem xét từng lựa chọn, đánh giá ưu và nhược điểm của chúng.
- Đừng ra quyết định thay cho con, chỉ hỗ trợ con đưa ra quyết định tốt nhất bằng cách thảo luận về các lựa chọn và đặt câu hỏi để khuyến khích con suy nghĩ. Ví dụ, bạn có thể hỏi: 'Con nghĩ kết quả của quyết định này sẽ như thế nào?' Và, 'Lựa chọn này có lợi ích gì so với các lựa chọn khác?'
- Có thể bạn muốn thảo luận lại với con sau khi đã đưa ra quyết định và thảo luận về việc liệu quyết định đó đã đúng như con nghĩ hay không. Ví dụ, bạn có thể hỏi: 'Bây giờ con đã biết, con có còn muốn quyết định như vậy không? Tại sao hoặc tại sao không?'
Sử dụng các ví dụ giả định. Đưa con vào các tình huống giả định khó xử có thể giúp con phát triển kỹ năng ra quyết định và khơi dậy tính sáng tạo. Bạn có thể khuyến khích con xem xét các quyết định khác nhau có thể xảy ra, cân nhắc các kết quả tiềm năng và quyết định sẽ là gì.
- Ví dụ, bạn có thể hỏi con nếu bạn của con gian lận trong bài kiểm tra thì con sẽ làm gì. Con có nên báo cáo cho giáo viên không? Đối diện với bạn về hành động của họ? Hay giữ im lặng?
- Khích lệ con xem xét các mặt tích cực và tiêu cực của từng lựa chọn giả định. Ví dụ, nếu con báo cáo thì điểm tích cực là gì? Điểm tiêu cực là gì?
Cho con học hỏi từ những quyết định sai lầm. Mỗi khi con gặp hoặc chuẩn bị mắc sai lầm, bạn có thể muốn can thiệp ngay lập tức, nhưng con sẽ không học hỏi được gì nếu bạn làm như vậy. Thay vào đó, hãy kiên nhẫn và để con học từ sai lầm của mình. Những gì con học được từ kinh nghiệm sẽ mang lại những bài học quý giá về quyết định, đồng thời kích thích sự sáng tạo cho con.
- Ví dụ, nếu con quyết định dành thời gian rảnh sau giờ học để chơi game thay vì làm bài tập, đừng can thiệp. Hãy để con tự học từ hậu quả của quyết định đó.
Đề xuất hữu ích
- Luôn nhắc nhở trẻ rằng mọi thách thức đều có cách giải quyết.
- Nhớ rằng: 'Có khó mới có khôn'; hãy ghi nhớ điều này khi bạn gặp phải những trở ngại nhỏ nhặt như thiếu một nguyên liệu khi nấu bánh hay mất một chi tiết trong việc sáng tạo nghệ thuật.'
