Buzz
Học cách xác định nấm độc là một phần không thể thiếu trong kỹ năng hái nấm. Amanita là một chi nấm phổ biến, và một số loài nấm độc nhất thuộc chi này. Hãy kiểm tra các đặc điểm bên ngoài của nấm và phân biệt chúng. Ngoài ra còn có các loại nấm ăn được nhưng lại có hình dáng giống nấm độc. Hãy học cách xác định nấm độc một cách hiệu quả thông qua sách hướng dẫn hoặc tham gia nhóm nghiên cứu nấm.
Các bước
Xác định đặc điểm của chi nấm Amanita
Nhìn vào màu sắc. Đa phần nấm Amanita có màu đỏ, cam, vàng, trắng, hoặc xám. Một số Amanita cũng có vết ố đỏ khi bị đập hoặc vỡ.
- Vì một số loại nấm có màu giống nấm Amanita, bạn không thể nhận diện nấm độc Amanita chỉ qua màu sắc. Hãy kiểm tra thêm các đặc điểm khác như hình dạng mũ, sự hiện diện của vẩy và u nhọt để phân biệt loại nấm.
Kiểm tra hình dạng mũ nấm. Nấm Amanita thường có mũ hình chữ “U” ngược rộng, gọi là hình dạng chiếc ô.
Chạm vào mũ nấm để kiểm tra độ ẩm. Tất cả các loại nấm trong chi Amanita đều có mũ khô, không nhầy nhớt như các loại khác. Chạm vào mũ nấm để cảm nhận xem chúng khô hay ẩm.
- Nếu trời vừa mới mưa và bạn không chắc chắn liệu mũ nấm có nhớt thật sự hay chỉ là do mưa, hãy để mẫu nấm đó và kiểm tra sau 1-2 ngày, để xem mũ nấm đã khô hay chưa.
Kiểm tra mũ nấm có vảy hay mụn không. Nhiều loài nấm Amanita có các vùng màu nhạt trên mũ, làm cho chúng nổi bật. Chúng cũng có thể có vảy nâu hoặc mụn nhọt trắng trên mũ nấm màu đỏ.
- Mụn nhọt thường có hình dạng giống như các chấm nổi nhỏ.
- Những vùng màu trên nấm là những phần còn lại của màng bao khi nấm còn nhỏ.
Đào nấm lên để xem hình dạng gốc nấm. Sử dụng dao, nhẹ nhàng đào nấm khỏi đất để xem củ nấm. Phần gốc dưới cùng của thân nấm sẽ có hình dạng rất tròn trịa.
- Không phải loại nấm nào cũng có củ tròn, đây là điểm đặc biệt giúp phân biệt các loại nấm Amanita.
- Phần này của nấm cũng là một phần của màng bao khi nấm còn nhỏ.
- Khi đào nấm, hãy cắt sâu xung quanh để tránh cắt nhầm vào gốc. Phần chân nấm hình cốc này rất mỏng manh và dễ rách.
Quan sát vòng nấm, ngay bên dưới mũ nấm. Nhiều loài nấm Amanita có vòng xung quanh thân. Nó có màu trùng với thân nấm nhưng vẫn dễ nhận biết.
- Bạn có thể nhìn thấy vòng nấm từ thân nấm trên mặt đất hoặc khi đào lên.
- Vòng nấm được gọi là màng nấm hoặc khuyên anulus, là một phần của thân nấm khi chúng cao lên và màng bao bị xé ra.
Kiểm tra màu sắc dưới mũ nấm. Đặt nấm úp ngược và kiểm tra màu sắc dưới mũ. Nấm Amanita thường có mang trắng hoặc rất nhạt, giúp phân biệt chúng dễ dàng với nấm ăn được.
Lấy phôi nấm và kiểm tra màu sắc. Sử dụng dao để cắt mũ nấm ra khỏi thân. Nhẹ nhàng ấn mũ nấm lên tờ giấy tối màu. Để qua đêm, và kiểm tra xem bào tử trên giấy có màu trắng không.
- Có một số ít nấm Amanita không có mang trắng hoặc nhạt, tuy nhiên, những loài này lại cho ra bào tử màu trắng. Điều này giúp bạn chắc chắn hơn trong việc phân biệt các loại nấm.
Phân biệt các loại nấm giống nhau
Phân biệt nấm morel thật và giả. Nấm morel thật có mũ hoàn toàn gắn vào thân, trong khi nấm morel giả có mũ treo trên thân. Cắt mũ nấm theo chiều dọc và kiểm tra bên trong. Nấm morel thật sẽ rỗng từ đầu đến cuối mũ, trong khi nấm morel giả có mặt trong lồi lõm, như bông gòn và xơ.
- Các cây nấm morel thật thường có mũ đồng đều và dài hơn thân, trong khi nấm morel giả có mũ không đều, bẹp dúm và ngắn hơn thân.
Lấy phôi nấm để phân biệt nấm ô tán phiến xanh và shaggy parasol. Cả hai loại này trông giống như nấm mỡ bán ngoài siêu thị. Nấm ô tán phiến xanh độc hại, trong khi shaggy parasol ăn được. Phôi bào tử của ô tán phiến xanh sẽ có màu xanh hoặc xám, còn của shaggy parasol sẽ màu kem.
- Ở Bắc Mỹ, ô tán phiến xanh là một trong những loại nấm độc bị ăn nhầm nhiều nhất, thường mọc sau mưa lớn vào mùa hè và thu.
Phân biệt nấm mồng gà và nấm đèn ma qua mang. Nấm mồng gà có mang giả, không thể tách mũ nấm ra mà không làm rách mang. Ngược lại, nấm đèn ma có mang thật, chẻ nhánh như lưỡi dao, dễ dàng tách ra mà không làm rách mũ nấm.
- Nấm mồng gà trông như đang tan chảy vào thân nấm.
- Phân bố cũng nói lên tên loài nấm. Nấm mồng gà mọc gần cây và không mọc theo nhóm lớn. Nấm đèn ma mọc dày và có thể mọc ở nơi không có cây, như giữa đồng.
- Nấm mồng gà ăn được, nấm đèn ma rất độc.
Phân biệt nấm mật ong và loài nấm Galerina độc qua phôi bào tử. Nấm mật ong ăn được cho ra phôi bào tử trắng, trong khi nấm Galerina có bào tử màu nâu gỉ. Màng bao của nấm mật ong cũng lớn hơn.
- Những loài này rất giống nhau và thường mọc ở những vị trí tương tự, như dọc theo cùng một gốc cây. Cần kiểm tra từng cây nấm một để tránh hái nhầm.
Tự giáo dục về các loài nấm
Tham gia nhóm nghiên cứu nấm để học cách phân biệt các loại. Tìm nhóm nghiên cứu nấm gần bạn và tham gia các buổi gặp mặt để hái nấm với các chuyên gia, học cách phân biệt nấm ăn được và nấm độc.
- Nhóm nghiên cứu địa phương sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về các loại nấm trong vùng. Biết được loại nấm nào an toàn để hái là rất quan trọng.
Mua sách hướng dẫn về các loài nấm trong vùng. Tìm sách hướng dẫn ở nhà sách hoặc trên mạng, chọn sách phù hợp với khu vực bạn sống. Thư viện cũng là một nguồn tài nguyên tốt để tìm sách về nấm.
- Nếu tham gia nhóm nghiên cứu nấm, họ sẽ giúp bạn chọn sách phù hợp nhất.
Phân loại nấm sau khi hái thành 2 nhóm. Một nhóm chứa nấm đã nhận diện được là an toàn, và một nhóm chưa biết chắc chắn. Mang theo 2 giỏ khi đi hái nấm, đặt nấm an toàn vào một giỏ và nấm chưa biết vào giỏ kia. Đưa nấm chưa biết cho chuyên gia để kiểm tra.
- Chạm vào nấm độc không gây hại. Nguy hiểm chỉ xảy ra khi nấm được nấu và ăn.
- Một số loại nấm dễ bể thành từng mảnh nhỏ. Phân chia nấm thành 2 nhóm là rất quan trọng để tránh nhầm lẫn giữa nấm độc và nấm ăn được.
Lời khuyên
- Do có nhiều loại nấm độc, không có nguyên tắc rõ ràng trong việc phân biệt. Tuân thủ hướng dẫn về đặc điểm của chi nấm Amanita là cách tốt để phân biệt, bởi nó chứa danh sách các loại nấm độc và ăn được, có đặc điểm tương tự.
Cảnh báo
- Các loại nấm thường giống nhau. Điều này khiến việc phân biệt giữa nấm độc và nấm ăn được trở nên khó khăn. Đó là lý do tại sao xác định đúng là rất quan trọng.
- Gọi ngay cấp cứu nếu bạn nghi ngờ đã ăn phải nấm độc hoặc có các triệu chứng như nôn mửa, tiêu chảy, hoặc khó thở sau khi ăn nấm dại.
- Không nên ăn nấm dại trừ khi được một chuyên gia xác nhận là an toàn. Ăn nấm dại mà không xác định đúng có thể gây nguy hiểm và thậm chí là tử vong.
- Các loại nấm có hình dáng khác nhau dựa theo môi trường sống. Vậy nên, biết một loài nấm ở một nơi không có nghĩa là bạn biết nấm đó khi nó mọc ở nơi khác.
