Phương pháp xử lý vết thương cánh tay bị gãy

Gãy tay không phải là một vấn đề lạ lẫm, nó thường xuyên xảy ra ở cả trẻ em và người già. Có thể bạn sẽ gặp phải một trong ba xương tạo nên cánh tay: xương cánh tay (humerus), xương trụ (ulna), hoặc xương quay (radius). Để điều trị vết thương cánh tay gãy, bạn cần phải nhanh chóng xử lý chỗ gãy, tìm kiếm sự chăm sóc y tế và nghỉ ngơi một thời gian để lành hẳn.

Đánh giá tình hình. Tùy vào mức độ nghiêm trọng của chỗ gãy, bạn cần phải liên hệ với cấp cứu hoặc đến bệnh viện. Một vài phút dành để đánh giá tình hình trước khi quyết định cách xử lý có thể giúp ngăn ngừa tổn thương nghiêm trọng hơn. Bạn có khả năng gặp phải tình trạng gãy tay nếu nghe thấy âm thanh 'tách' hoặc 'rắc'. Một số dấu hiệu khác có thể cho thấy bạn gặp phải tình trạng gãy tay bao gồm đau đớn cục bộ, sưng, bầm tím, biến dạng cánh tay, khó khăn khi di chuyển cánh tay. Nếu bạn nhận thấy một số dấu hiệu sau đây, hãy liên hệ ngay với cấp cứu hoặc đến bệnh viện: Nạn nhân không có phản ứng, ngừng thở hoặc không cử động; máu chảy mạnh; đau khi bị áp dụng áp lực nhẹ hoặc cử động nhẹ; tê hoặc bầm tím ở vùng bị gãy (ví dụ: ngón tay); nghi ngờ về gãy xương ở cổ, đầu hoặc lưng; nếu xương lòi ra ngoài da; hoặc cánh tay bị biến dạng.

Ngưng máu. Trong trường hợp chỗ gãy gây ra chảy máu, điều quan trọng là phải ngưng máu ngay lập tức. Sử dụng băng gạc, vải hoặc quần áo sạch để áp lực nhẹ lên chỗ chảy máu.

• Đảm bảo gọi cấp cứu hoặc đến bệnh viện nếu có dấu hiệu của chảy máu.

Không cố gắng sắp xếp lại xương. Nếu xương trồi ra ngoài hoặc bị biến dạng, không nên cố gắng sắp xếp lại xương trong bất kỳ tình huống nào. Hãy đến bác sĩ và cố định cánh tay, hai điều này có thể ngăn ngừa tổn thương tiếp tục và giảm bớt cảm giác khó chịu.

• Việc cố gắng sắp xếp lại xương có thể gây đau đớn và tổn thương hơn, đồng thời tăng nguy cơ nhiễm trùng.

Cố định vết thương. Điều quan trọng là đảm bảo rằng vết thương không di chuyển để không gây thêm tổn thương. Đặt nẹp phía trên và dưới vết thương để cố định cho đến khi bạn nhận được sự chăm sóc y tế.

• Bạn có thể sử dụng nhiều đồ vật như tờ báo hoặc khăn tắm cuộn lại để làm nẹp. Sử dụng băng dính hoặc dây để quấn xung quanh cánh tay để cố định nẹp.
• Việc đặt lớp đệm dưới nẹp có thể giúp giảm cảm giác không thoải mái.

Sử dụng túi lạnh hoặc nước đá để giảm đau và sưng. Bọc nước đá trong khăn hoặc vải và đặt lên vết thương. Điều này có thể giúp giảm đau và sưng cho đến khi bạn đến bác sĩ.

• Không đặt túi lạnh trực tiếp lên da vì có thể gây bỏng. Hãy bọc túi lạnh trong khăn hoặc vải để ngăn ngừa bỏng lạnh.
• Áp dụng túi lạnh mỗi lần 20 phút và nghỉ 20 phút trước khi áp dụng tiếp để giảm đau và sưng.

Thăm bác sĩ. Tùy vào mức độ nghiêm trọng của vết thương, bạn có thể cần phải bó bột, nẹp hoặc đệm để cố định vùng bị tổn thương. Bác sĩ sẽ quyết định phương pháp điều trị phù hợp nhất cho vết thương của bạn.

• Bác sĩ sẽ thực hiện một loạt câu hỏi trong khi kiểm tra vết thương của bạn, bao gồm các triệu chứng, mức độ nghiêm trọng của triệu chứng và mọi yếu tố khác có thể làm tăng đau.
• Bác sĩ có thể yêu cầu bạn thực hiện các xét nghiệm như X-quang hoặc MRI để xác định phương pháp điều trị phù hợp nhất.

Xử lý tái chính xác xương. Nếu xương của bạn gãy và lệch khỏi vị trí, bác sĩ có thể cần phải sắp xếp lại xương vào vị trí đúng. Quá trình này có thể gây đau nhưng bác sĩ sẽ hỗ trợ bạn vượt qua thủ thuật này.

• Bác sĩ có thể kê thuốc giãn cơ hoặc giảm đau cho bạn khi tiến hành thủ thuật sắp xếp xương.
• Bạn có thể cần được bó bột, nẹp, đệm hoặc dây đeo trong quá trình phục hồi.

Áp dụng nguyên tắc RICE. Trong các hoạt động hàng ngày, hãy nhớ nguyên tắc RICE (Rest – nghỉ ngơi, Ice – nước đá, Compression – băng ép, Elevation – nâng cao). Tuân theo nguyên tắc RICE có thể giúp bạn thoải mái hơn và dễ dàng xoay xở hơn.

Cho cánh tay thời gian nghỉ ngơi. Hãy để cánh tay được nghỉ ngơi suốt cả ngày. Trạng thái nghỉ có thể giúp cánh tay phục hồi hoàn toàn và giảm đau hoặc cảm giác khó chịu.

Sử dụng túi đá. Đặt túi đá lên cánh tay gãy có thể giúp giảm sưng và giảm đau.

• Áp dụng túi đá mỗi lần không quá 20 phút.
• Bọc túi đá trong khăn để tránh làm ướt vết thương.
• Nếu da bị cảm giác tê hoặc túi đá quá lạnh, hãy tháo ra.

Băng bó vết thương. Sử dụng băng gạc hoặc băng thun để bao quanh cánh tay. Điều này giúp giảm sưng và giảm đau.

• Sưng có thể làm mất khả năng cử động, và băng bó có thể ngăn chặn điều này xảy ra.
• Đặt băng bó cho đến khi vết thương không còn sưng hoặc theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Băng bó có thể mua ở hiệu thuốc hoặc cửa hàng y tế.

Nâng cánh tay cao hơn tim. Nâng cao cánh tay lên trên tim giúp giảm sưng và duy trì sự linh hoạt.

• Nếu không thể nâng cao cánh tay, bạn có thể đặt tay lên gối hoặc bề mặt khác.

Tránh làm ướt băng bó. Hạn chế việc bơi lội hoặc ngâm trong nước nóng. Tắm vòi sen hoặc tắm trong bồn tắm thường khó tránh khi chờ cánh tay hồi phục. Trong khi tắm vòi sen hoặc tắm bồn (có thể thử tắm lau), đảm bảo không làm ướt băng bó bên ngoài cánh tay. Điều này giúp cánh tay hồi phục và tránh bị nhiễm trùng hoặc kích ứng da.

• Để tránh ướt băng bó, bạn có thể bọc cánh tay bằng túi nilon dày, chẳng hạn túi rác hoặc màng thực phẩm. Hãy đảm bảo bọc kín băng bó.
• Bạn cũng có thể bọc thêm một lớp khăn bên ngoài băng bó để ngăn nước thấm vào. Điều này không chỉ bảo vệ băng bó mà còn ngăn ngừa kích ứng da hoặc nhiễm trùng.
• Nếu băng bó bị ướt, bạn có thể dùng máy sấy tóc để sấy khô. Điều này giữ cho băng bó không bị tổn thương. Nếu băng bó bị ướt nhiều, hãy gọi cho bác sĩ để được tư vấn xử lý.

Chọn trang phục phù hợp. Việc mặc quần áo khi bị gãy tay có thể gặp khó khăn. Hãy chọn trang phục dễ dàng mặc vào tay mà không gây cảm giác không thoải mái.

• Mặc quần áo rộng với tay rộng. Áo ngắn tay hoặc áo ba lỗ có thể dễ dàng mặc hơn.
• Khi thời tiết lạnh, bạn có thể đeo áo len qua vai có tay đau. Cánh tay được giấu trong áo len sẽ giữ ấm.
• Nếu muốn đeo găng tay nhưng không thể đưa vào tay, bạn có thể dùng tất trùm vào tay.

Sử dụng tay và cánh tay kia. Nếu tay bị gãy là tay thuận, hãy sử dụng tay kia nhiều hơn. Mặc dù có thể mất một thời gian để thích nghi, nhưng điều này sẽ giúp bạn tránh phụ thuộc.

• Bạn có thể học cách đánh răng, chải tóc hoặc sử dụng dụng cụ nhà bếp bằng tay không thuận.

Yêu cầu sự giúp đỡ. Trong khi cánh tay bị gãy, một số hoạt động có thể trở nên khó khăn khi phải tự làm một mình. Hãy nhờ đến sự trợ giúp từ bạn bè hoặc người thân trong thời gian cánh tay của bạn bị bất động.

• Nhờ bạn bè ghi chép nội dung bài giảng hoặc đánh máy tài liệu. Bạn cũng có thể hỏi giáo viên về việc ghi âm bài giảng.
• Bạn sẽ nhận ra rằng người lạ cũng có thể giúp bạn khi cần, từ việc cầm túi đến việc mở cửa. Hãy tận dụng những cơ hội như vậy để cánh tay của bạn được nghỉ ngơi.
• Hạn chế các hoạt động phức tạp. Một số hoạt động như lái xe có thể khó khăn khi chỉ dùng một cánh tay. Bạn có thể nhờ đến bạn bè hoặc người thân, hoặc sử dụng phương tiện công cộng.

Hạn chế cử động. Càng ít cử động cánh tay, quá trình phục hồi càng tốt. Dù bị bó bột hoặc đeo dây đeo, cố gắng tránh cử động hoặc va chạm vào vật cản.

• Điều này đặc biệt quan trọng khi bác sĩ cần cánh tay không sưng để bó bột.
• Có thể bạn phải chờ vài tuần trước khi có thể trở lại các hoạt động bình thường.

Uống thuốc giảm đau và giảm khó chịu. Đau khi bị gãy tay có thể từ nhẹ đến nghiêm trọng. Thuốc giảm đau có thể giúp bạn thư giãn và hạn chế cử động tay.

• Bạn có thể dùng thuốc không kê toa như aspirin, ibuprofen, naproxen sodium, hoặc acetaminophen. Ibuprofen và naproxen sodium cũng giúp giảm sưng.
• Trẻ em và vị thành niên dưới 18 tuổi không nên dùng aspirin trừ khi được bác sĩ chỉ dẫn.
• Hãy tránh dùng aspirin và các loại thuốc làm mỏng máu nếu xương gãy đâm ra ngoài da hoặc gây chảy máu.
• Nếu cần, bác sĩ có thể kê toa thuốc giảm đau mạnh hơn trong vài ngày đầu.

Thăm các cơ sở phục hồi chức năng hoặc tập vật lý. Trong nhiều trường hợp, liệu pháp phục hồi chức năng có thể bắt đầu sớm sau điều trị ban đầu. Bạn có thể bắt đầu với các bài tập đơn giản để giảm cảm giác cứng cỏi, và từ từ tiến triển đến vật lý trị liệu khi đã tháo bó bột, nẹp, hoặc dây đeo.

• Chỉ thực hiện các bài tập phục hồi chức năng dưới sự giám sát và hướng dẫn của bác sĩ.
• Phục hồi chức năng sớm có thể bao gồm các bài tập đơn giản nhằm tăng cường tuần hoàn máu và giúp cải thiện sự linh hoạt.
• Vật lý trị liệu có thể giúp bạn phục hồi sức mạnh cơ bắp, cải thiện độ linh hoạt của khớp và cơ khi đã tháo bó bột hoặc sau phẫu thuật.

Quyết định phẫu thuật khi bị gãy tay nghiêm trọng. Trong trường hợp cánh tay bị gãy phức tạp hoặc gãy rời, phẫu thuật có thể là lựa chọn. Phẫu thuật giúp đảm bảo cánh tay của bạn hồi phục đúng cách và giảm thiểu nguy cơ hậu quả từ gãy xương.

• Trong quá trình phẫu thuật, bác sĩ có thể sử dụng các dụng cụ cố định như đinh, ốc, lá kim loại và dây thép để ổn định xương. Những dụng cụ này giúp giữ vị trí của xương trong quá trình hồi phục.
• Trong quá trình phẫu thuật, bạn sẽ được gây tê tại chỗ.
• Thời gian hồi phục phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng và chăm sóc cánh tay sau phẫu thuật.
• Bạn có thể cần tập vật lý trị liệu để phục hồi sức mạnh cơ bắp, độ mềm dẻo và cử động của các khớp sau phẫu thuật.

Chế độ ăn giúp cải thiện sức khỏe của xương. Ăn đủ canxi và vitamin D giúp củng cố xương và ngăn ngừa gãy xương.

• Canxi và vitamin D kết hợp giúp tăng cường sức khỏe của xương.
• Thức ăn giàu canxi bao gồm sữa, rau xanh, đậu nành, cải bó xôi, phô mai và sữa chua.
• Bổ sung canxi nếu cần thiết, nhưng nên ưu tiên canxi từ thực phẩm tự nhiên.
• Vitamin D có thể tìm thấy trong cá hồi, cá ngừ, gan bò và lòng đỏ trứng.
• Thực phẩm bổ sung vitamin D có thể hỗ trợ chế độ ăn của bạn.
• Cân nhắc sử dụng thực phẩm bổ sung canxi và vitamin D. Nhiều loại nước ép và sản phẩm sữa được bổ sung vitamin D.

Tập luyện để củng cố xương. Tập thể dục không chỉ tốt cho cơ bắp mà còn giúp cải thiện sức khỏe của xương.

• Thực hiện các bài tập trọng lượng, đi bộ, chạy bộ, leo cầu thang, đánh tennis và khiêu vũ để củng cố xương.
• Tham khảo ý kiến của bác sĩ trước khi bắt đầu chương trình tập luyện, đặc biệt là nếu bạn có vấn đề về xương.