Buzz
Những “bồn vệ sinh công cộng” như trong hình đã từng là một phong cảnh phổ biến trên các con đường của Paris. Các bồn vệ sinh này được gọi là pissoir hoặc vespasienne, đều là những đóng góp đáng chú ý của Pháp trong lịch sử văn minh châu Âu. Mục tiêu của chúng là giúp nam giới giải quyết nhu cầu, thay vì làm vấy bẩn các công trình công cộng khác như toà nhà, vỉa hè. Có thể bạn sẽ ngạc nhiên khi biết rằng, những công trình như vậy đã giúp Paris trở thành thành phố hiện đại nhất trên thế giới vào thời điểm những năm 1800. Trong thời kỳ đó, việc bắt gặp ai đó “giải quyết vấn đề” ở nơi công cộng là điều rất phổ biến.
Thậm chí ở Anh, hành vi vi phạm này có thể bị phạt bằng tiền, nhưng điều đó cũng không có tác dụng trong việc ngăn cản mọi người thực hiện. Ở Pháp, Paris đã có lệnh cấm việc đi tiểu bậy ở nơi công cộng từ những năm 1700, tuy nhiên, Paris vẫn giữ danh tiếng là một trong những thành phố bẩn nhất trong thời kỳ đó. Tình hình trở nên tồi tệ hơn khi người ta vẫn tiếp tục buôn bán và sinh hoạt trên những con đường rác, đầy phân ngựa và hôi thối.
Pissvoir có thiết kế tinh xảo và đẹp mắt
Pissvoir về bản chất là một loại nhà vệ sinh công cộng, được phát minh bởi Claude-Philibert Barthelot vào năm 1834. Tuy nhiên, ý tưởng này không được phổ biến cho đến khi Haussmann bắt đầu lắp đặt chúng trên các tuyến đường của Paris. Pissoir có cấu trúc chủ yếu là các cột kim loại, mặc dù không cung cấp sự riêng tư hoàn hảo, nhưng vẫn che giấu được những phần nhạy cảm.
Tên vespasiennes được lấy cảm hứng từ tên của hoàng đế La Mã thời kỳ đầu - Titus Flavius Vespasianus. Ông này đã thu thuế trên nước tiểu trong quá trình cai trị. Vespasiennes là một thuật ngữ khá phổ biến trong dân Pháp, trong khi pissvoir thường chỉ được sử dụng bởi người ở các quốc gia khác.
Tuy vậy, mặc dù pissoir chỉ đơn giản là một bồn chứa nước tiểu, nhưng vẫn chưa thể loại bỏ hoàn toàn vấn đề mùi hôi. Tuy nhiên, ít nhất chúng đã giúp mùi khai khóe tập trung ở các khu vực cụ thể thay vì lan rộng khắp thành phố như trước đây.
Với khoảng 1200 điểm phân bố trên khắp Paris, những năm 1930 được xem là thời kỳ hoàng kim của pissoir. Nhiều thiết kế đa dạng đã xuất hiện, từ 2 đến 8 ngăn phục vụ đa dạng nhu cầu. Tuy nhiên, đến năm 1966, Paris đã bắt đầu loại bỏ pissoir, giảm số lượng xuống chỉ còn 329 chiếc.
Nhiều nguyên nhân đã dẫn đến sự suy giảm này. Người đồng tính nam cảm thấy bị phân biệt đối xử khi sử dụng pissoir. Họ bắt đầu sử dụng những nơi này để quan hệ tình dục. Đáp lại, những người khác bắt đầu phản đối và cho rằng pissoir đang làm tổn hại đến danh tiếng cũng như hình ảnh của thành phố. Cảnh sát bắt đầu tổ chức kiểm soát bên ngoài các pissoir, hy vọng có thể bắt giữ những hành vi phạm tội.
Để bảo vệ thông tin quân sự khỏi kẻ thù, các quốc gia đã phải sáng tạo trong việc tìm ra phương thức liên lạc trong Thế chiến II. Trong khi người Anh sử dụng chim bồ câu để truyền tin, người Đức sử dụng máy Enigma, còn người Pháp lại tận dụng pissoir. Pissoir đã trở thành điểm hẹn lý tưởng cho lực lượng kháng chiến Pháp. Họ thường sử dụng địa điểm này để trao đổi thông tin về cuộc chiến một cách bí mật. Với hơn 1000 pissoir trên khắp đất nước, đây là một nơi hoàn hảo để giấu đi những thông tin quan trọng.
Từ năm 1980, pissoir đã bị thay thế bằng một hệ thống tiên tiến hơn, nơi có thể làm sạch dễ dàng và kín đáo, tiền thân cho những bồn vệ sinh công cộng hiện đại ngày nay. Đến năm 2006, Paris chỉ còn lại một chiếc pissoir duy nhất ở Đại lộ Arago. Mặc dù không còn được sử dụng, nhiều người dân địa phương vẫn tự hào và coi đây là một biểu tượng của một thời đại hoàng kim.
Cách đây vài năm, Paris đã có kế hoạch phục hồi pissoir nhằm mục đích giữ cho vỉa hè thành phố sạch sẽ hơn. Tuy nhiên, các bồn tiểu kiểu đứng này chỉ phù hợp cho nam giới. Trong thời đại hiện nay, điều này đã gây ra nhiều tranh cãi, với nhiều người cho rằng chúng gây ra phân biệt đối xử giới tính.
Có nhiều người cho rằng, những bức tường này đã làm tăng sự phổ biến của việc nam giới thể hiện bản thân ở các nơi công cộng, trong khi phụ nữ vẫn bị lên án vì hành động tương tự. Ví dụ như việc cho con bú ngoài chợ.
Theo (1), (2), (3)
