Buzz
Proteus, cái được tạp chí danh tiếng Forbes mô tả như 'trạm ISS dưới lòng biển', thực chất là một trung tâm nghiên cứu dưới nước mà con người có thể sinh sống như trên đất liền.
Sau một quá trình dài thai nghén, kêu gọi tài trợ, hiện thực hóa ý tưởng… thì đến nay Fabien Cousteau đã chính thức tạo dựng lên được hình hài khả thi của một công trình đầu tiên trên thế giới mô phỏng khả năng con người sống dưới đáy biển. Tạp chí lừng danh Forbes ví von trạm nghiên cứu của Fabien Cousteau là “trạm vũ trụ ISS dưới biển sâu”.
Nhưng thứ quý giá nhất, là giá trị cốt lõi, “linh hồn” của đại công trình Proteus lại không phải những vẻ hào nhoáng bên ngoài, với vẻ đẹp lộng lẫy của các bản vẽ, thiết kế. Mà 'linh hồn' của Proteus chính là truyền thống gia đình của Fabien Cousteau. Fabien chính là cháu trai của nhà thám hiểm dưới biển nổi tiếng thế giới người Pháp, Jacques-Yves Cousteau.
Vậy nên, nếu hỏi rằng động lực nào khiến Fabien Cousteau và cộng sự làm nên điều “điên rồ” này, thì câu trả lời rất đơn giản: Chỉ là ông đang “phát dương quang đại” di sản của gia đình mình.
Nhà thám hiểm dưới biển nổi tiếng người Pháp Jacques-Yves Cousteau (phải) và cháu trai Fabien Cousteau.
Để bạn đọc dễ hình dung, trạm ISS quốc tế ngoài mục tiêu nghiên cứu khoa học còn có vai trò chính trị quan trọng trong việc kết thúc Chiến tranh lạnh. Sau khi Xô viết tan rã, Nga không thể đáp ứng đủ nguồn tài chính, tài nguyên, các phương tiện kỹ thuật và nhân công để duy trì chương trình trạm vũ trụ riêng của mình mang tên Hòa Bình hay Mir. Điều này khiến Nga buộc phải bắt tay với Mỹ để thực hiện nhiệm vụ trong chương trình Mir. Sau đó các đối tác vũ trụ toàn cầu (Mỹ, châu Âu,..) chính thức đảm bảo cho Nga tham gia chương trình ISS. Thiết lập quan hệ mới giữa Nga và các nước khác. ISS không chỉ đơn thuần mang sứ mệnh không gian.
Vai trò chính trị và ngoại giao của dự án cũng không kém phần quan trọng so với mục tiêu khoa học của nó. Valerie Neal, một nhà sử học tại Bảo tàng Không gian Quốc gia ở Washington, đã từng nói: 'Đây là biểu tượng của sức mạnh mà các quốc gia có công nghệ tiên tiến và tham vọng có thể đạt được'.
Trong khi đó, việc xây dựng Proteus chỉ là sự tiếp nối truyền thống nghiên cứu biển của gia đình Cousteau. Tiếp nối 3 trạm thế hệ đầu Conshelf 1, 2, 3, sau hợp tác giữa Jacques Couteau và một công ty dầu lớn của Pháp để nghiên cứu về cuộc sống dưới nước, Fabien Cousteau tin rằng đến lúc phải thành lập một trung tâm nghiên cứu biển hiện đại và toàn diện hơn để khám phá mọi khía cạnh của biển.
Sylvia Earle, một nhà hải dương học hàng đầu về cuộc sống dưới nước, đồng tình với tầm nhìn của Fabien: “Proteus là bước tiến quan trọng trong việc bảo vệ đại dương. Viễn cảnh sống trên các rạn san hô đã trở thành hiện thực, chúng ta không còn là khách mà là cư dân của biển cả”.
Dự án được đặt tên theo Proteus, vị thần biển nguyên thủy trong thần thoại Hy Lạp, người gìn giữ và chia sẻ mọi kiến thức về đại dương; ông có khả năng biến đổi thành nhiều hình dạng khác nhau. Ông là nguồn cảm hứng cho dự án vì hầu hết các khu vực biển vẫn còn bí ẩn và chưa được khám phá.
Có thể nói ISS là công trình của quá khứ và hiện tại còn Proteus là dự án của tương lai.
Trạm vũ trụ quốc tế ISS là một tổ hợp nghiên cứu không gian quốc tế được lắp ráp trên quỹ đạo thấp của Trái Đất với sự hợp tác của 05 cơ quan không gian: NASA (Mỹ), RKA (Nga), JAXA (Nhật), CSA (Canada) và 10/17 nước châu Âu. Trạm được phóng vào năm 1998 và dự kiến sẽ hoạt động đến 2028.
Proteus, mặc dù là một dự án quốc tế, nhưng lại không vì lợi ích cá nhân, được triển khai và tài trợ bởi hai nhà lãnh đạo xuất sắc là Fabien Cousteau và Yves Béhar. Nếu họ có được sự ủng hộ, dự án sẽ hoàn thành vào năm 2020 và trạm sẽ hoạt động vào năm 2023.
Hiện nay, trung tâm nghiên cứu san hô Aquarius, có nhiều điểm tương đồng với Proteus, vẫn hoạt động ổn định từ năm 1986, cho thấy rằng Proteus có khả năng thực hiện sứ mệnh của mình trong ít nhất 35 năm.
ISS là một Skylab.
Trên ISS, nghiên cứu chủ yếu xoay quanh không gian như vật lý, hóa học, và các lĩnh vực liên quan như y học, sinh học. Các nhà nghiên cứu muốn hiểu sâu hơn về chất lỏng trong không gian, từ đó phát triển mô hình chính xác và tìm hiểu về các trạng thái mới của vật chất, đặc biệt là trong hiện tượng siêu dẫn.
Về y học, nhà khoa học quan tâm đến tác động của không trọng lực lên cơ thể con người và phát triển phương pháp mới trong điều trị bệnh. Họ cũng nghiên cứu cách sản xuất vật chất hiệu quả hơn, như tinh thể protein đặc biệt có thể được tạo ra trong không gian.
Các nhà khoa học cũng mong muốn nghiên cứu sự cháy trong không trọng lực để cải thiện quá trình sản xuất năng lượng, một vấn đề quan trọng đối với kinh tế và môi trường. Họ cũng lên kế hoạch sử dụng ISS để nghiên cứu bầu khí quyển của Trái Đất và các yếu tố vũ trụ khác.
Proteus là một Sealab.
Ngược lại, Proteus chuyên nghiên cứu về đại dương từ hóa học, sinh học đến dược phẩm và biến đổi khí hậu. Dự án đặc biệt quan tâm đến nghiên cứu dược phẩm và khám phá thuốc để đối phó với các vấn đề môi trường và sức khỏe.
Sức mạnh của việc lấy mẫu và tiếp cận với đa dạng sinh vật biển là rất quan trọng để phát hiện ra các hợp chất tiềm năng giải quyết các mối đe dọa trong tương lai. Các nhà sinh học và hóa học cần có các công cụ và phương tiện nghiên cứu cần thiết để khám phá và áp dụng các giải pháp mới.
Theo GS. Alejandro Mayer của Đại học Midwestern ở Illinois, FDA đã chấp thuận 12 loại thuốc từ nguồn gốc biển từ năm 1969, bao gồm các hợp chất điều trị ung thư, đau và mụn từ nhiều loại sinh vật biển khác nhau. Hiện đang có thêm 20 loại dược phẩm từ biển đang được phát triển lâm sàng.
Trong giai đoạn đầu của nghiên cứu dược phẩm sinh học, việc thu thập và kiểm tra hàng nghìn mẫu từ đại dương là thách thức lớn đối với các nhà khoa học. Một trong những vấn đề lớn nhất là các mẫu sinh vật có thể phản ứng mạnh, thay đổi chất lượng hoặc chết khi rời khỏi môi trường đại dương.
GS. Brian Helmuth của Đại học Northeastern, một cộng tác viên khoa học trong dự án, nói rằng Proteus sẽ cung cấp cơ hội cho các nhà nghiên cứu thiết lập môi trường nghiên cứu độc đáo, giúp họ quan sát các cộng đồng sinh vật một cách tự nhiên, không bị ảnh hưởng bởi áp suất.
GS. William Fenical của Viện Hải dương học Scripps ở California cho biết môi trường sống trong Proteus là một phần quan trọng trong việc khám phá thuốc từ đại dương. Tuy nhiên, ông nhấn mạnh rằng tự do di chuyển vào và ra khỏi môi trường nước mới là yếu tố then chốt, giúp phát hiện ra các loại thuốc mới.
Proteus cũng là một trung tâm đào tạo truyền cảm hứng.
Ngoài nghiên cứu, Proteus còn tập trung vào việc đào tạo và truyền cảm hứng. Dự án sẽ bao gồm một cơ sở sản xuất video có khả năng phát sóng trực tiếp từ đại dương ở độ phân giải 16K. Hy vọng rằng đây sẽ là phiên bản hiện đại của chương trình truyền hình đặc biệt mà gia đình anh đã tiên phong, truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ nhà thám hiểm biển.
