Buzz
Nam giới được phép trở thành omeggid, có nghĩa là họ có thể thực hiện các hoạt động và công việc giống như phụ nữ.
Quần đảo Guna Yala – Khu vực nam giới được ưu ái sống như phụ nữ
Nằm giữa vùng nước êm đềm của biển Caribean, quần đảo Guna Yala (Panama) có bờ biển cát trắng, phủ lên bởi hàng cọ và dừa xanh, theo đại chúng kể lại trên BBC.
Từ lâu, vùng đất này đã nuôi dưỡng tinh thần tiến bộ: chấp nhận và tôn trọng người chuyển giới. Ngược lại với nhiều nơi khác, tại đây, mọi người không đặt ra sự phân biệt đối xử. Đối với họ, đây là điều tự nhiên như việc ăn, uống hay khóc khi buồn.
Guna Yala, quần đảo trôi nổi trên biển ngoài khơi bờ biển Panama. Ảnh: BBC.
“Mẹ đã dạy tôi kỹ thuật làm những bức tranh truyền thống molas đẹp mắt này”, Lisa nói, trưng bày kỹ năng may của mình. “Các hình vẽ đại diện cho chim và động vật, có những hình ảnh mạnh mẽ bảo vệ chủ nhân khỏi linh hồn ma quỷ”, cô mỉm cười.
Giống như nhiều phụ nữ trên đảo, Lisa ngồi trên chiếc xuồng bán những sản phẩm thủ công đẹp mắt cho du khách. Lisa, mặc dù sinh ra với hình dạng nam giới, nhưng ở Guna, nam giới có thể chọn trở thành omeggid, tức “như phụ nữ”, để có thể tham gia sinh hoạt và công việc như phụ nữ khác.
Việc coi giới tính thứ ba là điều hoàn toàn bình thường trên quần đảo này. Nếu một chàng trai bắt đầu thể hiện đặc điểm nữ tính, gia đình chấp nhận và cho phép chàng lớn lên như vậy. Omeggid sẽ học những kỹ năng gắn liền với phụ nữ và thực tế, hầu hết những người omeggid trên đảo là những bậc thầy làm ra những bức tranh molas phức tạp nhất.
Diego Madi Dias, nhà nhân chủng học nghiên cứu tại Đại học Sao Paulo, đã sống với cộng đồng Guna hơn hai năm. Ông chứng kiến tận mắt sự ảnh hưởng của người phụ nữ đối với đàn ông Guna.
“Người Guna đã dạy tôi rằng trẻ em nên tự chủ, vì cái tôi của họ nảy sinh từ trái tim, hoặc từ bên trong, và nhanh chóng thể hiện ra bên ngoài. Vì vậy, nếu một chàng trai bắt đầu có xu hướng nữ tính, họ không gặp ngăn trở để sống đúng với bản thân”, ông chia sẻ.
Nandin Solis Garcia, người sinh ra và lớn lên ở Guna Yala, là một giáo viên về sức khỏe chuyển giới và hoạt động vì quyền LGBT. Cô cho biết quá trình trưởng thành với giới tính khác không khó khăn vì họ luôn nhận được sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và cộng đồng. Hầu hết người chuyển giới là nam chuyển thành nữ, trong khi nữ chuyển giới là hiếm, nhưng họ đều được chấp nhận như nhau. “Từ lâu trong lịch sử, người chuyển giới luôn có vị thế trong cộng đồng Guna”, cô chia sẻ.
Giới tính thứ ba tại đảo Guna không gặp sự phân biệt đối xử. Ảnh: BBC.
Tại Cua, một trong những cộng đồng lớn nhất ở Guna Yala, phụ nữ trải đều khắp mọi nơi. Họ diện trang phục truyền thống thêu nghệ thuật, bán những sản phẩm thủ công hay thực phẩm. Khác biệt với nhiều quốc gia Trung Mỹ khác như Guatemala hay Nicaragua, phụ nữ Guna thể hiện sự mở lòng và dễ gần gũi hơn.
Theo David, một hướng dẫn viên du lịch trên đảo, phụ nữ ở Guna Yala đang đứng ở đẳng cấp cao hơn. Trong lễ cưới truyền thống ở đây, chú rể sẽ bị 'bắt cóc' thay vì cô dâu, hoặc anh chồng sẽ đến sống tại nhà của cô dâu sau hôn nhân. Quyền quyết định về việc chia sẻ của cải như cá, dừa hay chuối cho gia đình của chồng là do phụ nữ quyết định.
Ngay cả trong các dịp lễ, phụ nữ vẫn được tôn vinh. Ba sự kiện quan trọng nhất tại Guna Yala là lễ sinh nhật của cô bé, lễ bước vào tuổi dậy thì và lễ cưới. Trong những dịp này, cộng đồng tụ tập để thưởng thức chicha - một loại bia địa phương. Khi bước vào tuổi dậy thì, cô gái sẽ nhận chiếc nhẫn vàng trang trí trên cánh mũi.
“Vàng là biểu tượng quý giá, phản ánh giá trị của phụ nữ”, chia sẻ một bà lão Guna, nhìn vào chiếc nhẫn vàng trên mũi của mình.
Lisa ban đầu sinh ra với hình dạng nam giới nhưng dần chuyển hướng sang phong cách nữ khi trưởng thành. Ảnh: BBC.
Tại đây, mặc dù truyền thống quy định nam giới làm ngư dân, thợ săn, nông dân hoặc đầu bếp, công việc của phụ nữ vẫn được coi trọng hơn. Với sự gia tăng của du khách, người Guna có thêm nguồn thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau. Phụ nữ Guna có thể bán những chiếc áo len thêu tay hoặc winis - những vòng tay màu sắc làm từ hạt thủy tinh - với giá từ 30 đến 50 USD. Trong khi đó, một người đàn ông chỉ kiếm được 20 USD mỗi ngày từ công việc làm sạch đáy thuyền buồm.
“Tôi không nói rằng Guna áp dụng chế độ mẫu hệ, vì phụ nữ hiếm khi tham gia chính trị hay trở thành lãnh đạo, mặc dù quyết định của họ vô cùng quan trọng. Ở đây, không có sự phân biệt về giá trị của công việc. Câu cá, săn bắn hay nấu nướng, chăm sóc trẻ đều được coi trọng như nhau”, Dias chia sẻ.
Tuy nhiên, đôi khi omeggid không nhận được sự công nhận lớn trong xã hội Guna như phụ nữ. Theo Garcia, khi người Guna tiếp xúc nhiều với văn hóa phương Tây, họ bắt đầu thấy sự phân biệt đối xử với người LGBT là điều buồn bã.
Theo Garcia, nhiều omeggid rời Guna Yala để đến thành phố Panama để theo đuổi cơ hội học vấn và nghề nghiệp. Mặc dù mơ ước trở thành hiện thực, nhưng nhiều người khác lại phải đối mặt với những thách thức khó khăn hơn nhiều.
“Chúng tôi đang đối mặt với vấn đề nghiêm trọng với tình trạng lây nhiễm HIV trong cộng đồng. Tại Guna Yala, kiến thức về giáo dục giới tính và bệnh lây truyền qua đường tình dục là hạn chế. Kết quả là nhiều người omeggid và đàn ông bị nhiễm HIV từ thành phố, và họ không ý thức rằng họ đang đưa nó trở lại đảo”, Garcia chia sẻ.
Bất chấp những thách thức, cộng đồng omeggid tại Guna Yala vẫn đang phát triển mạnh mẽ. Họ học hỏi từ phụ nữ để trở thành nghệ nhân, bán đồ lưu niệm, làm hướng dẫn du lịch, hoặc dịch thuật cho du khách. Trong gia đình và cộng đồng Guna, họ được đối xử tôn trọng và bình đẳng.
Theo Trường Đặng trên Vnexpress
Người đăng: Đinh Phương
Từ khoá: Quần đảo Trung Mỹ – Nơi nam giới sống như phụ nữ
