Quần đảo Trung Mỹ – vùng đất nơi nam giới được phép sống như phụ nữ

Nam giới có quyền trở thành omeggid, điều này có nghĩa là họ có thể thực hiện mọi hoạt động và công việc giống như phụ nữ.

Quần đảo Guna Yala – nơi nam giới được phép sống như phụ nữ

Nằm giữa vùng nước yên bình của biển Caribean, quần đảo Guna Yala (Panama) có bờ cát trắng mịn màng, được che phủ bởi hàng dừa và cọ xanh, theo BBC.

Từ lâu, vùng đất này đã chứng kiến sự tiến bộ: chấp nhận người chuyển giới. Trong khi nhiều nơi khác thường tỏ ra phân biệt hoặc kỳ thị, cư dân ở đây không có sự phân biệt đó. Họ coi đó như là điều bình thường trong cuộc sống như ăn uống hay buồn khóc.

“Mẹ đã dạy tôi làm ra những bộ quần áo thêu molas truyền thống này”, Lisa chia sẻ về kỹ năng may vá của mình. “Có những hình thù đại diện cho chim và động vật, nhưng cũng có những hình thù mạnh mẽ. Chúng sẽ bảo vệ bạn khỏi những linh hồn ma quỷ”, cô mỉm cười.

Như nhiều phụ nữ khác trên đảo, Lisa ngồi trên chiếc xuồng bày bán những sản phẩm thủ công đẹp mắt cho du khách. Ngoại trừ việc sinh ra là cậu bé, Lisa được phép sống như phụ nữ. Ở Guna, phụ nữ là người phân phối thực phẩm, chủ sở hữu tài sản và có trách nhiệm chính. Đàn ông ở đây có thể trở thành omeggid, tức là 'giống như phụ nữ', để có thể thực hiện mọi hoạt động và công việc giống như phụ nữ.

Giới tính thứ ba được coi là điều bình thường trên quần đảo này. Nếu một cậu bé thể hiện khuynh hướng nữ, gia đình sẽ chấp nhận và cho phép cậu lớn lên như vậy. Omeggid học những kỹ năng gắn liền với phụ nữ. Thực tế, hầu hết các omeggid ở đảo là bậc thầy trong việc làm ra những molas phức tạp nhất.

Diego Madi Dias, một nhà nhân chủng học nghiên cứu tại Đại học Sao Paulo, đã sống với người Guna hơn hai năm. Ông chứng kiến ​​việc phụ nữ ảnh hưởng đến đàn ông Guna như thế nào.

“Người Guna đã dạy tôi rằng trẻ em nên có tính tự chủ, khi tâm hồn chúng bắt nguồn từ bên trong và bắt đầu biểu hiện ra bên ngoài. Vì vậy, nếu một cậu bé bắt đầu thể hiện khuynh hướng khác giới, cậu sẽ không bị ngăn cản để sống đúng với bản thân”, ông nói.

Nandin Solis Garcia sinh ra và lớn lên ở Guna Yala, là một giáo viên về sức khỏe chuyển giới và hoạt động cho quyền LGBT. Cô cho biết việc trưởng thành với giới tính khác không hề khó khăn vì họ luôn nhận được sự hỗ trợ từ gia đình, bạn bè và cộng đồng. Hầu hết người chuyển giới là từ nam sang nữ, trong khi chuyển từ nữ sang nam là rất hiếm, nhưng sau này họ cũng được chấp nhận như nhau. “Từ xa xưa trong lịch sử, người chuyển giới đã luôn có mặt tại Guna”, cô nói.

Tại Đảo Cua, một trong những cộng đồng lớn nhất của Guna Yala, phụ nữ có mặt ở mọi nơi. Họ mặc những bộ đồ thêu truyền thống đẹp mắt, bán các sản phẩm thủ công và thức ăn. Khác biệt với nhiều quốc gia Trung Mỹ khác như Guatemala hoặc Nicaragua, phụ nữ Guna có vẻ cởi mở và dễ gần gũi hơn.

Theo David, một hướng dẫn du lịch trên đảo, phụ nữ ở Guna Yala có vị thế cao hơn. Trong lễ cưới truyền thống ở đây, không phải cô dâu mà là chú rể được bắt cóc, hoặc người đàn ông sẽ đến ở nhà của cô dâu sau khi kết hôn. Quyết định về việc chia sẻ của cải như cá, dừa hay chuối cho cha mẹ hoặc anh chị em của chồng sẽ do phụ nữ quyết định.

Ngay cả các dịp lễ cũng được tổ chức để tôn vinh phụ nữ. Ba lễ kỷ niệm quan trọng nhất ở quần đảo Guna Yala là sự ra đời của một cô bé, lễ mừng tuổi dậy thì và lễ thành hôn. Trong những dịp này, cộng đồng sẽ tụ tập để uống chicha – một loại bia địa phương rất nặng. Trong lễ kỷ niệm tuổi dậy thì, cô gái sẽ được đeo nhẫn vàng ở cánh mũi.

“Vàng là một biểu tượng của sự quý giá, vì vậy phụ nữ đeo vàng để thể hiện giá trị của họ”, một phụ nữ Guna lớn tuổi nói về chiếc nhẫn vàng trên mũi của mình.

Tại đây, mặc dù đàn ông thường làm nghề cá, săn bắn, nông dân hoặc đầu bếp theo truyền thống, công việc của phụ nữ vẫn được coi trọng hơn. Khi số lượng khách du lịch tăng, người Guna có thể kiếm thêm thu nhập từ nhiều nguồn khác nhau. Phụ nữ Guna có thể bán những chiếc áo len thêu thủ công hoặc winis – những vòng tay đầy màu sắc làm từ hạt thủy tinh – với giá từ 30 đến 50 USD. Trong khi đó, một người đàn ông chỉ kiếm được 20 USD mỗi ngày bằng cách làm sạch đáy thuyền buồm.

“Tôi sẽ không nói rằng Guna áp dụng chế độ mẫu hệ, vì phụ nữ hiếm khi tham gia vào chính trị hoặc lãnh đạo, mặc dù quyết định của họ rất quan trọng. Ngoài ra, ở Guna không có sự phân biệt giá trị về công việc. Câu cá, săn bắn hay nấu nướng, chăm sóc trẻ em đều được coi trọng như nhau”, Dias nói.

Tuy nhiên, đôi khi omeggid không nhận được sự công nhận rõ ràng trong xã hội Guna như phụ nữ. Garcia nói: “Khi người Guna tiếp xúc nhiều với văn hóa phương Tây, điều đáng buồn là họ bắt đầu áp dụng những hành động phân biệt đối xử với người LGBT”.

Theo Garcia, nhiều omeggid đã rời Guna Yala để đến Panama City để tìm kiếm cơ hội học hành hoặc nghề nghiệp. Mặc dù một số đã thành công, nhưng nhiều người khác gặp phải những khó khăn nghiêm trọng hơn.

“Chúng tôi đang đối mặt với vấn đề nghiêm trọng về HIV trong cộng đồng. Tại Guna Yala, không có sự giáo dục về giới tính hoặc hiểu biết về các bệnh truyền nhiễm qua đường tình dục. Kết quả là nhiều người đàn ông và omeggid bị nhiễm HIV từ các thành phố, rồi mang về quê nhà,” Garcia nói.

Mặc dù vấp phải những thách thức này, cộng đồng omeggid ở Guna Yala đang phát triển mạnh mẽ. Họ học hỏi kỹ năng may vá từ phụ nữ khác để sản xuất đồ lưu niệm, hoặc làm hướng dẫn viên du lịch và phiên dịch cho du khách. Họ được coi trọng và đối xử công bằng trong gia đình và cộng đồng Guna.

Theo Trường Đặng/Vnexpress

***

Tham khảo: Cẩm nang du lịch Mytour