Quan điểm hệ quả luận

Hệ quả luận, còn được gọi là thuyết duy hiệu hay chủ nghĩa hệ quả (tiếng Anh: consequentialism), là lý thuyết đạo đức cho rằng kết quả của một hành động là yếu tố chính để đánh giá giá trị đạo đức của hành động đó. Theo quan điểm này, một hành động có đạo đức là một hành động mang lại kết quả tốt. Thường được hiểu là "mục đích tốt biện minh cho phương tiện."

Hệ quả luận khác biệt với nhiệm vụ luận (deontology), nơi phán xét hành động dựa trên chính bản thân hành động thay vì kết quả của nó. Nó cũng khác với luân lý luận (virtue ethics), nơi tập trung vào tính cách của người thực hiện hơn là kết quả hoặc hành động. Ba hướng tiếp cận này khác nhau ở cách đưa ra quyết định trong các tình huống đạo đức phức tạp.

Ví dụ, người theo hệ quả luận cho rằng nói dối là sai vì hậu quả xấu mà nó gây ra, trong khi người theo nhiệm vụ luận lại cho rằng nói dối luôn sai, bất kể kết quả. Người theo luân lý luận thì quan tâm nhiều hơn đến việc nói dối ảnh hưởng ra sao đến đạo đức cá nhân, thay vì hành động nói dối trong hoàn cảnh cụ thể.

Tìm hiểu thêm

• Darwall, Stephen (biên tập) (2002). Consequentialism. Oxford: Blackwell. ISBN 978-0-631-23108-0.
• Goodman, Charles (2009). Consequences of Compassion: An interpretation and Defense of Buddhist Ethics. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-537519-0.
• Honderich, Ted (2003). “Consequentialism, Moralities of Concern and Selfishness”.
• Portmore, Douglas W. (2011). Commonsense Consequentialism: Wherein Morality Meets Rationality. New York: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-979453-9.
• Price, Terry (2008). “Consequentialism”. Trong Hamowy, Ronald (biên tập). The Encyclopedia of Libertarianism. Thousand Oaks, CA: SAGE; Cato Institute. tr. 91–3. ISBN 978-1-4129-6580-4. LCCN 2008009151. OCLC 750831024.
• Scheffler, Samuel (1994). The Rejection of Consequentialism: A Philosophical Investigation of the Considerations Underlying Rival Moral Conceptions. Oxford: Oxford University Press. ISBN 978-0-19-823511-8.