
Trung Sỹ nổi tiếng với các tác phẩm như Hà Nội, mũ rơm và tem phiếu, Chuyện lính Tây Nam và gần đây nhất là Nhóm trinh sát và con chó Sara. Ông thực tên là Xuân Tùng, sinh năm 1960 trong một gia đình viên chức ở Hà Nội. 18 tuổi, ông nhập ngũ, tham gia chiến tranh bảo vệ biên giới Tây Nam từ năm 1978 đến 1983.
Trung Sỹ đã tạo ra nhân vật chó Sara, đóng vai trò quan trọng, để miêu tả cảnh chiến tranh biên giới chống lại tội ác diệt chủng của Khmer Đỏ, cũng như tình đồng đội và tình yêu thương của người lính. Ông chia sẻ thêm với Zing về quá trình sáng tác cuốn sách này.
- Sau hai cuốn sách đầu tiên, tác giả quay trở lại với việc viết tiểu thuyết về thời kỳ chiến tranh. Ý tưởng cho cuốn sách 'Đội trinh sát và con chó Sara' đã hình thành từ khi nào và cuốn sách đã được hoàn thành như thế nào?
- Thực tế, cuốn Chuyện lính Tây Nam và Đội trinh sát và con chó Sara đã được viết đồng thời. Ban đầu, tôi dự định viết một câu chuyện ngắn, khoảng một trăm trang, dành cho trẻ em về những chú chó mà chúng tôi đã nuôi. Nhà văn Nguyễn Khắc Nguyệt gợi ý cho tôi in ở Nhà xuất bản Kim Đồng.
Nhưng khi viết, tôi nhận ra rằng câu chuyện của tôi liên quan đến các sự kiện và diễn biến trong cuộc chiến. Sau khi hoàn thành hai cuốn sách trước, tôi tiếp tục viết Đội trinh sát và con chó Sara dựa trên câu chuyện trước đó cho trẻ em.
Bất kỳ tác phẩm hư cấu nào, dù do trí tưởng tượng phong phú của tác giả, đều phải dựa trên cuộc sống thực tế. Chú chó Sara đại diện cho số phận của nhiều con chó khác.
Giống như Phong, Đức, và Sên, những người lính trinh sát can đảm trên chiến trường, bên cạnh tiểu sử và tính cách riêng, họ còn mang theo câu chuyện, tình yêu, và kỷ niệm cho những người lính khác đang chiến đấu xa Tổ quốc.
Có thể nói rằng đây là những câu chuyện thực tế của nhiều người lính, diễn ra trên chiến trường và được Phong, Sên và Đức thu thập và biên soạn thành các nhân vật chính trong sách.
Bạn có thể nghĩ rằng tôi là Phong, một người lính từ Hà Nội phải không? Vâng, có lẽ tôi có một phần trong con người của Phong.
- Chú chó Sara đóng vai trò rất quan trọng trong đội trinh sát. Trong câu chuyện, chú được nhân cách hóa, hành động giống con người. Tại sao ông lại chọn một chú chó làm nhân vật trung tâm trong sách?
- Trong những tiểu thuyết chiến tranh truyền thống, chúng ta thường thấy những nhân vật là người lính, có thể là sĩ quan, chiến sĩ... và câu chuyện thường xoay quanh họ.
Trên chiến trường, chúng tôi đã nuôi rất nhiều chú chó, có những con đã cứu giúp chúng tôi thoát khỏi những tình huống nguy hiểm. Vì sao không coi chúng như những “người bạn bốn chân”, một nhân vật sống động?
Hơn nữa, điều này sẽ mang đến một góc nhìn khác, tự do và sinh động hơn để miêu tả về con người, đặc biệt là những người lính tình nguyện. Ai biết, sau này, tôi có thể kể một câu chuyện về những con sáo.
- Qua cuốn tiểu thuyết chiến tranh này, ông muốn truyền đi thông điệp gì đến thế hệ sống trong thời bình?
- Trong sách, bạn nhất định sẽ thấy không chỉ các người lính tình nguyện, mà còn những người dân Khmer hiền lành, thân thiện.
Không ai mong muốn chiến tranh, không ai muốn rời xa quê hương, không một ai muốn cuộc sống của mình bị đặt vào trong một xã hội tan rã, thực thi chính sách diệt chủng.
Trong cuộc chiến đầy máu và nước mắt, tình yêu là người bạn đồng hành và an ủi vô song của con người, không một ranh giới nào có thể ngăn cản được.
- Sau cuốn sách này, bạn có kế hoạch gì cho tác phẩm tiếp theo không? Liệu đó sẽ tiếp tục là chủ đề về chiến tranh hay bạn sẽ chọn một hướng đi khác?
- Tôi vẫn tiếp tục sáng tác, chủ yếu là những câu chuyện ngắn xoay quanh hậu chiến. Đó cũng là cách tôi tổng hợp và làm sâu sắc hơn để có thể viết một cuốn sách dày dạn hơn về đề tài này.
