'Quản lý Trí tuệ cảm xúc' - Khởi đầu từ sự tỉnh thức

Sau này, tôi nhận ra rằng, thế giới mà chúng ta trải qua cuối cùng cũng chỉ là sản phẩm của bộ não, được sinh ra từ thực tại vật chất; và mọi trải nghiệm và cảm xúc đều nằm trong tâm trí của chúng ta. Từ chiếc váy màu vàng-trắng đến cái nhìn về vũ trụ, đều là quyết định của não bộ. Sự biến đổi liên tục của vũ trụ cũng dẫn đến sự biến đổi trong tâm trí con người. Đôi khi, sự biến đổi này khiến tâm trí bị xao lãng, căng thẳng, mất tập trung. Làm sao để giữ cho tâm trí luôn bình tĩnh giữa vô số sự biến đổi?

Trong một buổi phỏng vấn, thiền sư Thích Nhất Hạnh đã chia sẻ: “Hơi thở là biểu hiện của ý thức. Tôi luôn nhận thức về hơi thở. Và khi tôi chú ý đến hơi thở, tôi đang sống, tôi tồn tại.” Điều này là một phần quan trọng của tỉnh thức (mindfulness), một phương pháp mà ngày càng được nhiều nhà nghiên cứu và chuyên gia tâm lý sử dụng để giúp chúng ta đạt được sự yên bình trong tâm hồn. Khi chúng ta tập trung vào một điểm cố định (thường là hơi thở) và không để suy nghĩ phân tâm chiếm lĩnh, chúng ta dễ dàng đạt được trạng thái tỉnh thức.

Trong một cuộc phỏng vấn với Alison Beard, Ellen Langer đã mở đầu cuốn sách “Tỉnh Thức' bằng cách định nghĩa tỉnh thức như việc chúng ta cần tập trung hoàn toàn vào hiện tại, nhạy bén với thực tế và bối cảnh xung quanh. Đây cũng là một trong những phương pháp cốt lõi trong bộ sách về Trí Tuệ Cảm Xúc của Harvard Business Review, với các vấn đề như hạnh phúc, thấu hiểu, và tập trung được đề cập suốt 10 cuốn sách trong bộ này. 

Theo Langer, sự tỉnh thức giúp chúng ta trở nên sản xuất hơn, nhớ tốt hơn và sáng tạo hơn. Tỉnh thức nhắc nhở chúng ta tập trung vào công việc hiện tại và làm điều đó tốt nhất có thể, thay vì lo lắng hoặc chỉ trích bản thân vì không thể hoàn thành nhiều công việc hơn. Chính việc tập trung này giúp mỗi người trở nên linh hoạt hơn trước sự thay đổi, lôi cuốn và đáng yêu hơn. 

Mặc dù khái niệm có vẻ mơ hồ, nhưng việc thực hiện tỉnh thức trong cuộc sống hàng ngày thực sự không phức tạp. Hai thói quen cơ bản nhất là tự hỏi và tự rèn luyện. Tự hỏi nghĩa là chúng ta luôn đặt câu hỏi cho bản thân và quan sát xem tâm trí chúng ta có lạc trôi không, có đang hoạt động theo thói quen không? Tự rèn luyện nghĩa là dành thời gian mỗi ngày, thậm chí chỉ 5-10 phút để rèn luyện tập trung vào hơi thở, đếm mỗi hơi thở và cố gắng tập trung hoàn toàn vào đó. Dần dần, những bài tập này sẽ giúp não bộ của bạn quen với sự tỉnh thức và biến nó trở thành một thói quen tự nhiên. 

Nghe có vẻ lý thuyết và không thực tế, nhưng việc luyện tập tỉnh thức, đặc biệt qua thiền định hoặc suy nghĩ chú tâm, có thể thay đổi cấu trúc và hoạt động của não bộ. Một nghiên cứu của Đại học British Columbia và Đại học Công nghệ Chemnitz chỉ ra rằng việc luyện tập tỉnh thức ảnh hưởng đến 8 khu vực não khác nhau. Trong số đó, hai khu vực quan trọng nhất là vỏ não trước (ACC) và hải mã - những vùng này liên quan đến tự kiểm soát và trí nhớ cảm xúc. Tỉnh thức khiến những khu vực này hoạt động hiệu quả hơn, giúp chúng ta dễ dàng đối mặt với sự thay đổi và phục hồi sau những tình huống tiêu cực trong công việc. 

Tuy vậy, tỉnh thức không phải lúc nào cũng là giải pháp cho mọi vấn đề tâm lý, cảm xúc mà chúng ta gặp phải. Đôi khi, áp lực ép buộc bản thân phải tỉnh thức và tập trung có thể gây ra mệt mỏi hơn. Tỉnh thức cũng không phải là giải pháp duy nhất để cải thiện tâm lý cộng đồng, vì nó đặt một bài toán cá nhân lên vai của toàn bộ cộng đồng. Đặc biệt với các nhà lãnh đạo, họ không thể chỉ đưa ra những bài học về tỉnh thức và đòi hỏi nhân viên thực hiện mà hy vọng sẽ giải quyết được mọi vấn đề cảm xúc.

“Tỉnh thức” không chỉ là chủ đề của một cuốn sách trong bộ sách Trí Tuệ Xúc Cảm này, mà còn là điểm nhấn quan trọng lan tỏa qua tất cả các cuốn sách khác vì tính ứng dụng rộng lớn đối với tâm lý con người. Bộ sách tổng hợp các bài viết từ các chuyên gia hàng đầu trong lĩnh vực tâm lý, não bộ, và chính sách, mang đến cái nhìn sâu sắc về các khía cạnh của Trí Tuệ Xúc Cảm. Mỗi cuốn sách tập trung vào một chủ đề riêng biệt, nhưng tất cả đều nhấn mạnh vai trò của cảm xúc trong môi trường làm việc và vai trò của lãnh đạo trong việc thúc đẩy một nền văn hóa tỉnh thức.

Bộ sách HBR Trí Tuệ Xúc Cảm không chỉ là nguồn kiến thức mà còn là người bạn đồng hành đáng tin cậy, mang đến cái nhìn sâu sắc và những lời khuyên thực tiễn. Với cách trình bày rõ ràng và đa dạng, từ những bài lý luận đến những trích dẫn phỏng vấn, bộ sách không chỉ dễ đọc mà còn dễ tiếp cận với mọi đối tượng độc giả. Những khái niệm phức tạp được giải thích một cách đơn giản, giúp bạn áp dụng kiến thức vào cuộc sống hàng ngày một cách hiệu quả.

Cảm xúc là một phần tự nhiên và quan trọng của con người, ảnh hưởng đến mọi khía cạnh của cuộc sống và công việc. Bộ sách này không nhằm mục đích trở thành một cuốn sách chuyên sâu về Trí Tuệ Xúc Cảm mà hướng đến việc giúp bạn cải thiện Trí Tuệ Xúc Cảm hàng ngày của bản thân. Nếu bạn muốn trở thành một người tự tin, tích cực và ảnh hưởng, bộ sách này chính là nguồn cảm hứng và tri thức bạn cần.