Buzz
| Bài viết này có sử dụng các ký hiệu cờ vua đại số để mô tả các nước đi. |
Quân Mã (♘ ♞) còn được gọi là Ngựa, là một trong hai loại quân cờ chủ lực nhẹ trên bàn cờ vua (loại còn lại là Tượng), Quân Mã đại diện cho hình tượng hiệp sĩ (kỵ binh mặc giáp).
Mỗi người chơi bắt đầu ván đấu với hai quân Mã và vị trí ban đầu của nó là nằm giữa Xe và Tượng; hoặc các ô b1, g1 đối với Trắng và b8, g8 đối với Đen từ mặt ký hiệu đại số.
Di chuyển
Cách di chuyển của Quân Mã có sự khác biệt so với những quân cờ khác. Nó di chuyển giống như hình chữ L và có thể di chuyển theo mọi hướng trên bàn cờ. Giả sử vị trí của Quân Mã đang nằm ở góc của một hình chữ nhật 2x3 ô, thì nó có thể di chuyển tới ô góc đối diện. Quân Mã có thể 'nhảy' qua đầu các quân khác, bất kể của bên nào, để đến điểm đến; và đây là đặc tính duy nhất của Quân Mã trên bàn cờ. Sau khi ăn quân đối phương, Quân Mã sẽ được đặt tại vị trí của quân đã ăn. Kỹ năng 'nhảy qua đầu' giúp Quân Mã trở thành quân cờ mạnh nhất trong các tình huống phức tạp, có nhiều quân cờ. Cách di chuyển này của Quân Mã đã tồn tại từ rất lâu, không thay đổi từ trước thế kỷ 7 cho đến nay. Quân Mã di chuyển lần lượt đến các ô trắng và đen (nếu đang ở ô đen thì không thể di chuyển tới ô đen khác, và tương tự với ô trắng).
Về tổng quan, mọi quân cờ đều mạnh hơn nếu đặt gần trung tâm bàn cờ, và điều này đặc biệt đúng với Quân Mã. Một Quân Mã ở cạnh bàn (cột hoặc hàng ngoài cùng; cột a, h và hàng 1, 8) chỉ có thể tấn công hoặc kiểm soát 3 hoặc 4 ô, và với Quân Mã ở góc thì chỉ có 2 ô. Hơn nữa, việc di chuyển Quân Mã từ xa trung tâm đến bên cánh đối diện bàn cờ tốn nhiều nước đi hơn so với Tượng, Xe và Hậu. Vì vậy, nguyên tắc quan trọng cho người mới học cờ là hạn chế di chuyển Quân Mã xa khỏi trung tâm, đặc biệt là ra các góc và cạnh bàn cờ. Quân Mã cần luôn có mặt gần hoặc tại những 'điểm nóng' trên bàn cờ, những nơi đang diễn ra giao chiến.
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Quân Mã là quân duy nhất có thể di chuyển mà không cần phải di chuyển Tốt trước, cho phép người chơi di chuyển Quân Mã ngay từ nước đầu tiên, điều mà không thực hiện được với các quân cờ khác (ngoại trừ Tốt). Do lý do này, nước đi đầu tiên của Quân Mã thường hướng về phía trung tâm. Quân Mã thường nhập cuộc sớm hơn so với Tượng và rất sớm so với Xe và Hậu.
Với cách di chuyển độc đáo, Quân Mã là một quân cờ đặc biệt vô cùng lợi hại (tấn công hai hoặc nhiều quân đối phương cùng lúc).
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Trong bức tranh này, mỗi con số trên các ô biểu thị số lượng nước tối thiểu cần để Mã ở f5 có thể di chuyển tới những ô đó.
Giá trị của Mã
Mã được cho là có sức mạnh và giá trị gần tương đương với Tượng. Tượng có khả năng di chuyển xa nhưng bị hạn chế chỉ đến một nửa số ô vuông trên bàn cờ. Do có khả năng nhảy qua các quân khác, Mã thường có giá trị cao hơn trong những tình huống phức tạp trên bàn cờ. Mã đạt sức mạnh cao nhất khi chiếm được một ô 'tiền đồn' – một vị trí an toàn để tấn công từ xa. Với Mã ở hàng ngang thứ 4, nó có thể sánh ngang với Tượng, ở hàng thứ 5, Mã thường mạnh hơn Tượng, và ở hàng thứ 6, đó có thể là yếu tố quyết định. Một quân Mã nếu không thể thực hiện công dụng gì ở hàng thứ 6, điều đó có nghĩa là nó không đặt ở vị trí lý tưởng.
Đặc điểm của Mã
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Tốt là những quân quấy rối Mã hiệu quả nhất vì giá trị của chúng thấp hơn và có phương pháp di chuyển khác biệt. Khi Tốt tấn công Mã, nó không thể bị Mã phản công. Mã hiệu quả nhất khi được đặt ở những ô yếu trong cấu trúc Tốt của đối thủ, tức là những ô không thể bị Tốt đối thủ tấn công. Trong tranh, Mã Trắng ở d5 là vô cùng mạnh mẽ, mạnh hơn rất nhiều so với Tượng Đen ở g7.
Trong khi hai Tượng có thể bù đắp cho nhau, hai Mã thường không phối hợp hiệu quả. Vì vậy, một cặp Tượng thường được coi là mạnh hơn một cặp Mã (Flear 2007:135). Nhà Vô địch Thế giới José Raúl Capablanca cho rằng một Hậu và một Mã thường là một sự kết hợp tốt hơn so với một Hậu và một Tượng. Tuy nhiên, Glenn Flear không tìm thấy bất kỳ ván đấu nào của Capablanca hỗ trợ quan điểm này (Flear 2007:135). Trong tàn cuộc không có Tốt và các quân khác, hai Mã có nhiều cơ hội hơn để đối đầu với một Hậu hơn là hai Tượng hoặc một Mã và một Tượng (xem pháo đài (cờ vua)).
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Trong tàn cuộc, Mã thường không hiệu quả như Tượng. Khả năng di chuyển của Mã bị hạn chế hơn, do đó trong tàn cuộc mà Tốt trải rộng ở hai cánh, Mã không phải là quân lý tưởng. Tuy nhiên, điều này không còn quan trọng nếu Tốt chỉ tập trung ở một phía của bàn cờ. Hơn nữa, một quân Mã có thể kiểm soát được các ô màu khác nhau, trong khi một Tượng thì không. Tuy nhiên, một nhược điểm của Mã so với các quân khác là nó không thể tự di chuyển để đưa đối phương vào tình thế zugzwang (xem triangulation và temp). Trong tình huống hình bên, Nước Trắng không thể chiến thắng nếu đi trước và Mã của họ nằm trên ô trắng; tương tự với việc Mã Trắng nằm trên ô đen và Nước Đen đi trước. Trong hai trường hợp còn lại, Trắng sẽ thắng. Nếu thay Mã bằng Tượng bất kỳ, Trắng sẽ thắng bất kể bên nào đi trước (Mednis 1993:7–8).
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
| 8 | 8 | ||||||||
| 7 | 7 | ||||||||
| 6 | 6 | ||||||||
| 5 | 5 | ||||||||
| 4 | 4 | ||||||||
| 3 | 3 | ||||||||
| 2 | 2 | ||||||||
| 1 | 1 | ||||||||
| a | b | c | d | e | f | g | h | ||
Trong giai đoạn cuối của ván cờ, khi một bên có một Vua và một Mã, bên còn lại có một Vua, kết quả sẽ là hòa vì chiết hết là không thể. Trường hợp một Vua đơn độc đối đầu với một Vua và hai Mã, chiết hết chỉ xảy ra khi bên yếu (có một Vua) mắc lỗi nghiêm trọng (blunder) bằng cách đưa Vua vào vị trí có thể bị chiết hết ở nước tiếp theo, nếu không thì hai Mã không thể chiến thắng. Tuy nhiên, với một Tượng và một Mã hoặc hai Tượng, bên mạnh có thể ép bên yếu vào tình huống chiết hết. Tuy nhiên, việc ép chiết hết bằng hai Mã đôi khi có thể xảy ra nếu bên yếu có thêm một Tốt, mặc dù điều này thú vị nhưng ít có giá trị thực tế (xem Tàn cuộc hai Mã). Một quân Tượng có thể bẫy một quân Mã khiến nó không thể di chuyển (Mã c1 trong hình bên), đặc biệt trong tàn cuộc.
Mã Unicode
Unicode định nghĩa hai mã codepoint:
♘ U+2658 Mã Trắng (HTML ♘)
♞ U+265E Mã Đen (HTML ♞)
- Chiếu hết bằng Tượng và Mã
- Quân cờ vua
- Giá trị tương đối của quân cờ vua
- Biểu đồ Mã
- Hành trình của Mã
- Bộ cờ vua Staunton
- The exchange (cờ vua) - đổi Mã (hoặc Tượng) lấy Xe
- Tàn cuộc hai Mã
Chú thích
- Brace, Edward R. (1977), An Illustrated Dictionary of Chess, Hamlyn Publishing Group, tr. 155, ISBN 1-55521-394-4
- Barden, Leonard (1980), Play better Chess with Leonard Barden, Octopus Books Limited, tr. 10, 11, ISBN 0-7064-0967-1
- Flear, Glenn (2007), Practical Endgame Play: beyond the basics, Everyman Chess, ISBN 978-1-85744-555-8
- Mednis, Edmar (1993), Practical Knight Endings, Chess Enterprises, ISBN 0-945470-35-5
Các quân cờ vua | |
|---|---|
| Nguyên bản |
|
| Biến thể |
|
| Liên quan |
|
Giá trị tương đối | |
Cờ vua | |
|---|---|
| Tổng quan |
|
| Trang thiết bị |
|
| Luật chơi |
|
| Thuật ngữ |
|
| Chiến thuật |
|
| Chiến lược |
|
| Khai cuộc |
|
| Tàn cuộc |
|
| Liên quan |
|
