Rát ở khu vực hậu môn: nguyên nhân và cách khắc phục

1. Rát ở khu vực hậu môn là do điều gì?

Không phải mọi trường hợp bị đau rát ở vùng hậu môn đều là biểu hiện của bệnh lý, trong đó có không ít trường hợp do nguyên nhân sinh lý hoặc do thói quen sinh hoạt, cách điều trị tiêu biểu.

Rát ở hậu môn là triệu chứng phổ biến

1.1. Rát ở hậu môn do nguyên nhân sinh lý

Thường gặp các nguyên nhân sau:

Do thường xuyên tiêu thụ thức ăn cay nóng

Nhiều người có thói quen ăn nhiều thực phẩm, gia vị cay nóng mạnh, đặc biệt là vào mùa đông nhưng điều này gây ra nhiều vấn đề về tiêu hóa. Hệ tiêu hóa không thể hoàn toàn phân hủy các gia vị cay nóng, phần còn lại sẽ được đào thải ra ngoài qua đường tiêu hóa. Hậu môn và niêm mạc hậu môn rất nhạy cảm, dễ bị tổn thương do kích thích từ cặn dư của thực phẩm cay nóng gây ra cảm giác đau rát không dễ chịu.

Nhức mắt hậu môn xuất phát từ việc tiêu thụ thực phẩm cay nóng, thường dễ phát hiện khi thực hiện hành động đi vệ sinh hàng ngày.

Do thói quen kìm nén phân

Có không ít người vì lối sống bận rộn hoặc thói quen kìm nén khi đi vệ sinh, dẫn đến việc phân ở lại trong ruột già lâu dài, gây ra tình trạng mất nước và táo bón. Tình trạng táo bón càng trầm trọng, mỗi lần đi tiêu càng khó khăn hơn, gây ra cảm giác đau rát ở hậu môn. Bên cạnh đó, phân cứng còn làm tổn thương niêm mạc hậu môn, dẫn đến tình trạng chảy máu, nhiễm trùng, tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn gây bệnh phát triển.

Vì quan hệ tình dục qua hậu môn

Việc quan hệ tình dục qua đường hậu môn không được khuyến khích vì có thể gây ra nứt hậu môn, cảm giác đau khi đi tiêu. Ngoài ra, hoạt động quá mạnh còn có thể gây tổn thương, nứt rạn ở hậu môn, tăng nguy cơ bị nhiễm trùng,... Vì vậy, cần hạn chế thói quen không tốt này để bảo vệ sức khỏe tốt hơn.

1.2. Cảm giác đau rát ở hậu môn do nguyên nhân bệnh lý

Cảm giác đau rát ở hậu môn do nguyên nhân bệnh lý thường xuất hiện sau khi đi tiêu xong,  dưới đây là một số bệnh lý phổ biến:

Vấn đề về da liễu

Vùng da ở hậu môn khá nhạy cảm và có thể mắc các bệnh về da như: mụn, vẩy nến, nấm,... gây ngứa, chảy máu, đau rát khó chịu. Các bệnh da liễu thường khó điều trị triệt để, đặc biệt là ở vùng da hậu môn thường xuyên tiếp xúc với tình trạng ẩm ướt, không khô ráo hoàn toàn. Cần phải tiến hành xét nghiệm sinh thiết của vùng da bị ảnh hưởng để chẩn đoán bệnh lý và nguyên nhân gây bệnh một cách chính xác.

Bệnh trĩ ngoại

Bệnh trĩ là một vấn đề phổ biến hiện nay, ước tính có hơn 50% dân số Việt Nam mắc phải tình trạng này với mức độ từ nhẹ đến nặng. Đặc điểm chung của trĩ là vùng tĩnh mạch ở hậu môn bị căng và sưng to gây ra cảm giác đau đớn, chảy máu khi đi vệ sinh cũng như trong tình trạng bình thường. 

Trong trĩ có hai loại chính:

• Trĩ nội thường ít gây ra cảm giác đau nhưng thường gây chảy máu trong hậu môn.

• Trĩ ngoại gây ra cảm giác đau rát ở hậu môn nhiều hơn, đặc biệt khi có sự cọ xát hoặc khi đi tiêu.

Trĩ thường là nguyên nhân gây đau rát ở hậu môn liên tục

Bệnh trĩ thường xuất hiện ở những nhóm người sau: phụ nữ mang thai, những người có chế độ ăn uống thiếu rau xanh và chất xơ, những người phải ngồi lâu một chỗ thường xuyên,... Nếu cảm thấy đau rát ở hậu môn do trĩ, cần phải duy trì chế độ ăn uống lành mạnh, sinh hoạt khoa học kết hợp với điều trị tích cực, nếu không bệnh có thể trở nên nghiêm trọng và gây ra biến chứng.

Rạn nứt hậu môn

Rạn nứt hậu môn xảy ra khi da ở vùng hậu môn bị tổn thương bởi sự căng trải do táo bón hoặc thiếu chất xơ trong khẩu phần ăn, hoặc do các hoạt động tình dục hoặc các tổn thương khác. Vết rách, tổn thương da ở vùng hậu môn dễ bị nhiễm trùng, gây ra cảm giác đau đớn, ngứa rát mỗi khi đi tiêu. Trong nhiều trường hợp, rạn nứt hậu môn có thể gây ra chảy máu tươi kèm theo phân hoặc được phát hiện trên giấy vệ sinh.

Đau rát hậu môn do áp lực và rò hậu môn

Áp lực và rò hậu môn cũng là nguyên nhân phổ biến gây ra cảm giác ngứa rát ở hậu môn. Những ổ áp lực gần hậu môn và trực tràng thường chứa đựng nhiều mủ, là nguồn cung cấp tuyến bã bị nhiễm trùng, tạo ra nhiều triệu chứng khó chịu khác như: sưng đỏ, tiết chất dịch mủ ở hậu môn,...

Khi gặp vấn đề về hậu môn, phẫu thuật để thoát khỏi cảnh áp xe mủ là biện pháp cần thiết và cấp bách để tránh những biến chứng nguy hiểm.

Tiêu chảy kéo dài và tăng tần suất đi đại tiện có thể dẫn đến sự kích ứng và viêm nhiễm ở khu vực hậu môn.

Viêm nhiễm ở hậu môn do tiêu chảy kéo dài

Sự tiêu chảy kéo dài cũng là nguyên nhân gây ra cảm giác đau rát ở hậu môn, đặc biệt khi tiêu chảy diễn ra thường xuyên, từ 5 đến 10 lần mỗi ngày. Việc can thiệp điều trị kịp thời là cần thiết để tránh tổn thương niêm mạc hậu môn do việc đi đại tiện quá nhiều.

2. Phương pháp giảm đau rát ở hậu môn là gì?

Có thể thấy, có nhiều nguyên nhân gây ra tình trạng đau rát ở hậu môn, đặc biệt là khi xuất hiện trong và sau khi đi đại tiện. Nếu không phải là do bệnh lý cần điều trị, bạn có thể tự cải thiện bệnh bằng cách sau:

• Uống đủ nước: Cần uống từ 2-3 lít nước mỗi ngày để cải thiện quá trình tiêu hóa, làm mát đường ruột và giúp đi đại tiện dễ dàng hơn.

• Chế độ ăn giàu chất xơ hỗ trợ tiêu hóa: bao gồm trái cây, rau xanh, củ, nước ép hoa quả, sinh tố,...

• Hạn chế những hoạt động có thể gây tổn thương cho hậu môn: tránh sử dụng giấy vệ sinh quá cứng, không gãi trực tiếp vào hậu môn, tránh sử dụng xà phòng hoặc chất tẩy rửa mạnh,...

Nên điều chỉnh chế độ ăn lành mạnh để giảm đau rát ở hậu môn

Nếu tình trạng đau rát ở hậu môn không được cải thiện sau các biện pháp phòng tránh và triệu chứng bệnh ảnh hưởng tiêu cực đến sức khỏe, việc đi khám để xác định nguyên nhân và điều trị là cần thiết. Đau rát hậu môn do bệnh lý sẽ cần phải điều trị lâu dài với phương pháp thích hợp, bệnh nhân không nên bỏ qua vì biến chứng bệnh có thể xảy ra.

Trên đây là một số thông tin về nguyên nhân và cách khắc phục triệu chứng đau rát ở hậu môn. Khoa Tiêu hóa, Bệnh viện Đa khoa Mytour là địa chỉ y tế được nhiều bệnh nhân lựa chọn khi gặp các vấn đề về hậu môn, trực tràng. Quy trình khám bệnh hậu môn trực tràng bao gồm các bước sau:

• Quan sát các biểu hiện ở hậu môn trực tràng bằng mắt.

• Xác định mức độ của bệnh bằng cách đưa ngón tay trỏ vào hậu môn và kiểm tra mức độ đau.

• Tiến hành siêu âm hoặc nội soi để hỗ trợ chẩn đoán bệnh.