Buzz
Gần 300 triệu công nhân Trung Quốc có thể bị thay thế bởi cuộc cách mạng công nghệ trong ngành sản xuất.
Robot thay thế lao động con người
Một nhóm kỹ sư đang thử nghiệm thiết bị sản xuất thế hệ mới tại tầng trên của nhà máy Zongwei ở Tô Châu, nơi mà các cỗ máy hoạt động liên tục.
Những kỹ sư này là một phần trong nhiều đội ngũ nghiên cứu và phát triển trên toàn Trung Quốc, đang đẩy nhanh tiến độ giải quyết vấn đề mà 6 triệu nhà sản xuất phải đối mặt: duy trì tính cạnh tranh khi chi phí lao động gia tăng và dân số lao động suy giảm.
Không giống các dây chuyền cơ khí truyền thống, dây chuyền sản xuất tự động của Zongwei thay đổi tốc độ và hướng của sản phẩm qua các trạm làm việc dọc hệ thống băng tải từ, mang lại sự linh hoạt và hiệu quả cao.
Nhóm này cam kết sẽ rút ngắn đáng kể thời gian sản xuất, với khách hàng chính gồm China Tobacco, BYD (nhà sản xuất xe điện) và các đối tác của Apple như Foxconn và Luxshare.
Quan trọng hơn, Zongwei đang phát triển công nghệ 'sản xuất thông minh', sử dụng robot để thay thế lao động con người.
Theo FT, Trung Quốc đã chấp nhận 'cuộc cách mạng robot' như một giải pháp để đối phó với tình trạng thiếu hụt lao động, đồng thời cung cấp các ưu đãi thuế và trợ cấp để khuyến khích đầu tư và mua sắm. Tuy nhiên, thành công sẽ phụ thuộc vào khả năng của lực lượng lao động hiện tại — liệu họ có đủ kỹ năng để vận hành các máy móc phức tạp này hay không.
Trung Quốc đã trở thành quốc gia dẫn đầu thế giới trong lĩnh vực robot công nghiệp. Năm ngoái, nước này đã lắp đặt hơn 276.000 robot, chiếm hơn một nửa tổng số robot toàn cầu, theo Liên đoàn Robot quốc tế.
Trước đây, các công ty Trung Quốc chủ yếu nhập khẩu robot từ Nhật Bản, Đức và Mỹ. Tuy nhiên, hiện nay họ đã chuyển sang sử dụng các sản phẩm robot trong nước, thường có giá chỉ bằng một phần nhỏ so với các mẫu quốc tế.
Mặc dù việc sử dụng robot giúp giảm chi phí, vấn đề lớn đặt ra là cần phải đào tạo lực lượng lao động để sử dụng chúng. Các máy móc phức tạp yêu cầu kiến thức chuyên môn về kỹ thuật, bao gồm khả năng sửa chữa các bộ phận hỏng và hiểu biết về phần mềm điều khiển máy móc.
Ngành sản xuất của Trung Quốc phụ thuộc vào khoảng 300 triệu công nhân nhập cư, những người rời bỏ vùng nông thôn để tìm việc làm trong các nhà máy ở các thành phố ven biển, nơi có mức lương cao hơn.
Các nghiên cứu chỉ ra rằng những công nhân di cư có nguy cơ bị thay thế bởi robot. 'Ở những nơi robot được áp dụng nhiều, lượng công nhân di cư sẽ giảm', Osea Giuntella, phó giáo sư kinh tế tại Đại học Pittsburgh chia sẻ.
Hiện nay, người lao động di cư đang dần chuyển sang làm việc trong lĩnh vực dịch vụ như giao đồ ăn. Theo thống kê chính thức, vào năm 2023, 28% người lao động di cư làm việc trong ngành sản xuất, trong khi 54% làm việc trong ngành dịch vụ, thường có mức lương thấp hơn.
Những chuyên gia trong ngành cho rằng robot đang thay thế những công việc mà ngày càng ít công nhân muốn làm. Henry Han, chủ tịch ABB Robotics China, cho biết robot 'khéo léo đảm nhận những công việc nhàm chán, bẩn thỉu và nguy hiểm mà khó có thể tuyển dụng lao động cho'.
Chuyển đổi hoặc rút lui
Để thay thế lao động bằng robot, vấn đề quan trọng là phải đào tạo những công nhân có kỹ năng còn lại để làm quen với các công nghệ mới này.
Jack Xu, Phó tổng giám đốc Zongwei, cho biết công ty đã cử các kỹ sư đến lắp đặt sản phẩm và hướng dẫn khách hàng cách sử dụng phần mềm điều khiển dây chuyền sản xuất.
'Chúng tôi tự phát triển phần mềm,' ông nói. 'Nó phải thật đơn giản để sử dụng. Khách hàng không có nhiều thời gian để học hỏi từ các nhà cung cấp, vì vậy nếu không biết cách dùng, họ sẽ phải liên hệ với chúng tôi.'
Xu cũng cho biết sự cạnh tranh khốc liệt tại Trung Quốc đã thúc đẩy yêu cầu dịch vụ hậu mãi thực tế hơn từ khách hàng, tạo ra động lực mạnh mẽ để phát triển các máy móc dễ sử dụng và giảm chi phí phải gửi kỹ sư ra nước ngoài.
Chẳng hạn, Tusk Robots, một công ty có trụ sở tại Quảng Châu chuyên sản xuất các loại máy tự động di chuyển pallet trong kho và nhà máy, thay thế xe nâng vận hành bằng tay, hiện đang tích cực đào tạo khách hàng sử dụng sản phẩm của mình.
Michael Zhang, đồng sáng lập Tusk, chia sẻ rằng khách hàng đầu tiên của công ty tại Trung Quốc, Bosch, tập đoàn kỹ thuật Đức, đã mua gần 30 robot để thay thế hơn 50 công nhân vận hành xe nâng tại nhà máy sản xuất phụ tùng ô tô ở Tây An.
Tusk sở hữu đội ngũ kỹ sư chuyên nghiệp, được cử đến hỗ trợ các khách hàng lớn, cùng với mạng lưới các nhà phân phối có kiến thức chuyên môn, phục vụ các khách hàng nhỏ hơn, với chương trình đào tạo kéo dài khoảng hai tuần.
Trong khi một số quốc gia coi tự động hóa như mối đe dọa đối với công việc ổn định, các nhà làm chính sách ở Trung Quốc lại xem đây là công cụ giúp duy trì lợi thế cạnh tranh trong lĩnh vực sản xuất của quốc gia.
Báo cáo của NBER chỉ ra rằng người lao động phản ứng với tự động hóa bằng cách nghỉ hưu sớm hoặc tham gia các khóa đào tạo kỹ thuật để nâng cao kỹ năng và giành lợi thế cạnh tranh so với máy móc.
"Kinh tế đang thay đổi và người lao động phải đưa ra lựa chọn rõ ràng: học hỏi thêm kỹ năng mới để tiếp tục tồn tại trong thị trường lao động, hoặc chọn nghỉ hưu", Giuntella cho biết.
