Rời trường đại học về quê làm 'công tử' xưởng điêu khắc

Dù từng coi việc học điêu khắc chỉ là để giải trí sau khi bỏ học đại học, nhưng Trần Duy đã dành 7 năm để chăm chỉ theo đuổi nghề này và đã có một lượng fan đáng kể trên mạng xã hội.

'Một ngày nọ, khi đang nằm trên đỉnh núi xa xôi ở Thái Lan, tôi nhận ra rằng cuộc sống không chỉ là đi lang thang mà còn cần để lại dấu ấn. Đó là lý do tôi quyết định quay về và tập trung vào nghề của mình.'

Năm 2018, tôi quyết định trở về quê và tập trung vào nghề. Đó là một năm khó khăn, với ít công việc và nhiều thách thức. Nhớ lại, năm đó tôi phải đối mặt với nhiều khó khăn và đau thương...'

Trần Duy, 25 tuổi, chia sẻ về hành trình gắn bó với nghề điêu khắc gỗ của mình. Anh là chủ nhân của kênh TikTok @duyaulac và là người sáng lập kênh YouTube Nghệ Nhân Âu Lạc, chủ yếu chia sẻ về nghề điêu khắc gỗ. Anh không chỉ tạo ấn tượng với công chúng với những tác phẩm truyền thống mà còn với những bức tượng của các nhân vật hoạt hình và trong phim ảnh.

Rời bỏ giảng đường đại học để trở về làm 'công tử' xưởng điêu khắc

Từ khi còn nhỏ, Duy đã bắt đầu quen thuộc với tiếng đục đẽo, không khí mùi gỗ trong xưởng điêu khắc của gia đình. Ba anh, một người gốc Huế, đã chuyển đến Quảng Nam và thành lập một xưởng nhỏ sau này. Tuy nhiên, Duy không hề có đam mê với nghề này và không hề nghĩ đến việc tiếp tục nghiệp gia đình.

Vào năm 18 tuổi, sau khi tốt nghiệp cấp 3, Duy quyết định theo học tại trường Đại học Mỹ thuật Huế. Tuy nhiên, chỉ sau một tháng, anh đã quyết định bỏ học vì không cảm thấy phấn khích với cuộc sống sinh viên. Thay vào đó, Duy quyết định theo đuổi nghề điêu khắc gỗ vì... không có lựa chọn nào khác.

Duy từng trốn tránh việc điêu khắc vì không yêu thích

'Thực ra, khi tôi học nghề chỉ để có bằng chứ không yêu thích. Lúc đó, tôi thực sự lười biếng và sợ công việc vất vả. Tôi sợ bụi, sợ gỗ, sợ cưa, sợ mùn cưa,... tôi sợ mọi thứ. Người ta vẫn nghĩ tôi là một công tử bột dù thực ra không phải như vậy. Và tôi luôn cố gắng trốn tránh việc ở xưởng, tìm mọi cách để rời xa và làm những công việc khác ngoài trời hoặc ở nhà.'

Mặc dù vậy, tôi nhận ra rằng nếu không học cái gì đó thì chắc chắn tôi sẽ chỉ là một người cù bất cù bơ. Vì vậy, trong khi bạn bè tôi dành 4 năm để học ở trường đại học, tôi cũng dành 4 năm để tự rèn luyện. Tôi học tiếng Anh, học marketing, học viết nội dung,... mặc dù không biết sẽ áp dụng chúng vào công việc gì. Với tư cách là một người học điêu khắc, tôi cũng không biết bao giờ mới trở thành một nghệ nhân thực thụ, đi làm và nhận lương. Nhưng lúc đó, tôi tin rằng một ngày nào đó tôi sẽ cần tất cả những kỹ năng đó cho một mục đích nào đó' - Duy chia sẻ.

Nhận ra cần nghiêm túc với nghề điêu khắc trong khi du lịch

Một trong những lý do khiến tôi thường trốn tránh xưởng điêu khắc là vì tôi đam mê du lịch. Mặc dù không có nhiều tiền, tôi vừa học nghề vừa làm việc phục vụ trong quán cà phê để kiếm tiền đi du lịch. Sau hơn một năm tích luỹ, tôi đã có được 8 triệu đồng và quyết định lên đường du lịch trong một tháng ở một số quốc gia Đông Nam Á như Lào, Thái Lan, Malaysia,...

Và trong một đêm nằm trại trên đỉnh cao nhất của Thái Lan, tôi nhận ra rằng đã đến lúc phải nghiêm túc với nghề điêu khắc. 'Khoảnh khắc đó giống như tôi đang trò chuyện với chính bản thân mình và quyết định phải quay về' - chàng trai chia sẻ.

Tuy nhiên, không phải lúc nào cũng có kết quả ngay lập tức, đặc biệt là với một nghề thủ công như điêu khắc gỗ. Tôi cho biết nếu chỉ học nghề thì mỗi người thường mất khoảng 2 - 3 năm nhưng để trở thành một nghệ nhân có thể cần mất hàng chục năm. Không có một con số cụ thể nào, chỉ biết rằng cần phải rèn luyện rất nhiều.

Tuy nhiên, theo tôi, tố chất quan trọng nhất của một nghệ nhân điêu khắc là năng khiếu và tôi thường sử dụng từ 'cảm quan' hơn. 'Ví dụ, khi bạn muốn khắc một nhân vật nào đó, bạn phải cảm nhận được đặc điểm của nhân vật. Sau khi 'cảm' xong, bạn mới có thể tìm cách thể hiện nó trên gỗ như thế nào' - nghệ nhân trẻ nhấn mạnh.

Với bản thân của tôi, những năm đầu tiên học nghề thật sự là thử thách lớn. Lý do quan trọng nhất là tôi bắt đầu một cách chần chừ, không thực sự đam mê với điêu khắc. Kết quả là quá trình học của tôi gặp rất nhiều khó khăn: 'Khi các anh và các thầy dạy, tôi không chú ý nên mắc phải nhiều lỗi hơn gấp 10 lần so với người bình thường. 

Có một người thầy dạy nghề cho tôi còn nói rằng tôi phải siêng năng, cần cù để bù đắp cho khả năng. Lúc đó tôi thấy điều đó đúng nhưng tôi vẫn trả lời: 'Tôi biết nhưng tôi lười lắm. Tôi chỉ học cho qua môn thôi'. Trong lớp học đó, có 15 người bạn và tôi đứng thứ 13, và có hơn 2 người còn lại là học viên khuyết tật'.

Sau khi 'quay lại' với nghề điêu khắc gỗ, tôi dành toàn bộ thời gian và tâm huyết cho các sản phẩm của mình. Tôi cẩn thận và yêu thích mọi sản phẩm mà tôi tạo ra. Một số sản phẩm có thể mất 2 - 3 tháng để hoàn thành nhưng tôi vẫn kiên nhẫn, từng bước tiến triển mỗi ngày cho đến khi hoàn thành.

Bất ngờ nổi tiếng trên mạng xã hội sau khi gặp khó, tải video lên... đỉnh

Vì xưởng là của gia đình, ngoài việc học nghề, tôi còn phụ trách nhiều lĩnh vực khác như marketing, xây dựng các kênh mạng xã hội hoặc chăm sóc khách hàng nước ngoài. Ban đầu, tôi chỉ đăng video lên Facebook nhưng một ngày nào đó, tôi nhận ra rằng mọi người đang chia sẻ lại video của tôi trên YouTube nên tôi cũng lập kênh của mình. Sau được đón nhận tích cực từ mọi người, vào giữa năm 2019, tôi nghiên cứu kỹ hơn và làm kênh YouTube một cách chuyên nghiệp và có một loạt video về các tượng khổng lồ khá phổ biến.

Tuy nhiên, điều giúp video của tôi thu hút ngày càng nhiều lượt xem là sự độc đáo, mới mẻ và hiện đại. Bởi không chỉ điêu khắc theo phong cách truyền thống, tôi còn tạo ra các mô hình của các nhân vật nổi tiếng như Songoku (7 Viên Ngọc Rồng), Luffy (One Piece), Giáo sư Snape (Harry Potter), Doctor Strange,... Việc trở nên nổi tiếng với các nhân vật hoạt hình, phim ảnh này cũng xảy ra với tôi một cách không ngờ nghệch.

'Mỗi video chỉ kéo dài vài phút nhưng để tạo ra một sản phẩm thì tốn rất nhiều thời gian, có thể mất vài tháng. Trong khi đó, việc làm YouTube yêu cầu phải có nội dung liên tục, đều đặn một video mỗi tuần hoặc mỗi vài tuần nên sau một thời gian, tôi đã hết ý tưởng để đăng. Gặp khó khăn, tôi quyết định đăng video về việc làm Songoku và các nhân vật hoạt hình của mình. Ban đầu, tôi lo ngại rằng mọi người sẽ chỉ trích hoặc ảnh hưởng đến hình ảnh của nghệ nhân Việt Nam với kiểu 'Nghệ nhân lại làm những nhân vật hoạt hình nước ngoài' nhưng may mắn thay, mọi người lại đón nhận tích cực. Từ đó, tôi đã chuyển hướng sang làm các nhân vật như vậy' - Duy chia sẻ.

'Điểm Khởi Đầu' của Gia Đình và Ước Mơ Mang Nghệ Nhân Điêu Khắc Gỗ Việt Nam Ra Thế Giới

Năm 2020, tôi thành lập trang Woodart Vietnam. 'Năm 2020, tôi cùng với những người bạn thân thử những điều mới mẻ, sau những tháng năm bên lũy tre làng. Tên Woodart Vietnam được ra đời, để bạn bè trên khắp các châu lục dễ nhớ, dễ nghe. Một cái tên đơn giản nhưng tự hào, yêu nghề, yêu nước,...' - tâm sự của tôi.

Tuy nhiên, chính vì cái tên tiếng Anh này, tôi nhận được rất nhiều ý kiến trái chiều từ cộng đồng mạng. Có người hỏi tại sao tôi - người Việt lại đặt tên bằng tiếng Anh, thậm chí cho rằng vì đã sinh sống ở nước ngoài nên mới làm như vậy. Tuy nhiên, tôi không để lòng bị xúc phạm vì ngay dưới những bình luận đó là những phản hồi bênh vực, đồng hành với mục tiêu của tôi. 'Người thanh niên này muốn đưa nghệ thuật điêu khắc gỗ của người Việt ra thế giới thì không thể dùng tiếng Việt để giới thiệu được!'.

Không chỉ dừng lại ở việc sáng tạo ra các tác phẩm mới và thay đổi cách nhìn về nghệ thuật điêu khắc gỗ, Duy còn muốn tổ chức các tour trải nghiệm để mọi người có thể đến tham quan. Tại đây, mọi người sẽ được trải nghiệm không khí làm việc của các nghệ nhân và nghe những câu chuyện thú vị về các tác phẩm. 'Có rất nhiều tác phẩm mang đậm nét văn hóa Việt Nam, có ý nghĩa sâu sắc và lịch sử. Khách tham quan cũng có thể tham gia tự tay tạo ra những bức tượng nhỏ với sự hướng dẫn của các nghệ nhân' - Duy chia sẻ với sự hào hứng.

Tất cả mọi thành công mà Duy đạt được, đang có và sẽ có đều nhờ vào 1 'bệ phóng' quan trọng không thể thiếu, đó chính là gia đình: 'Nếu tôi làm việc một mình, tôi sẽ phải bán những tác phẩm của mình để kiếm sống. Khi có đơn hàng mới, tôi sẽ không thể tự mình hoàn thành mà phải thuê người và mở rộng xưởng, nhân sự, nhưng hiện tại tôi đã có tất cả'.

Và gia đình chính là lý do khiến Duy quyết định rằng không, khi được hỏi liệu anh có muốn kêu gọi thêm người trẻ tham gia vào ngành này hay không. Anh giải thích: 'Người ta thường nghĩ về điêu khắc gỗ như một cách kiếm sống, và hầu hết họ từ bỏ vì không thể kiếm đủ sống bằng nghề này. Các khóa học điêu khắc gỗ trước đây mà tôi tham gia đã mất đi khá nhiều người, chỉ còn lại 1 - 2 người.'

Nhưng tôi lại khác biệt. Tôi thấy thoải mái khi làm việc này, trong khi những người khác thường bị áp đặt bởi nhu cầu kiếm tiền. Đó là lý do tại sao họ phải kiên nhẫn và tích luỹ kinh nghiệm qua nhiều năm, và đó cũng chính là lý do tại sao tôi không thể kêu gọi thêm người, chỉ những người đam mê thực sự mới có thể theo đuổi'.

Ảnh + clip: NVCC