
Nhà văn G.I. Uspensky từng nhận định về V.M.Garshin: “Một số truyện rất ngắn của ông, chỉ vài trang nhỏ, đã phản ánh sâu sắc cuộc sống của chúng ta”.
Tập truyện Bông hoa đỏ gồm 10 truyện ngắn hay nhất, được tuyển chọn từ các giai đoạn khác nhau trong sự nghiệp sáng tác của nhà văn Garshin. Tập truyện này thể hiện phong cách đặc biệt của tác giả trong việc viết truyện ngắn.
Chiến tranh đã ghi lại dấu ấn sâu đậm trong tâm hồn và sự sáng tạo của Garshin. Những truyện ngắn có cốt truyện và cấu trúc đơn giản đã thu hút độc giả bởi chúng mở ra thế giới cảm xúc phức tạp của các nhân vật, phản ánh mâu thuẫn con người trong thời đại tri thức đối diện với chiến tranh.
Trong truyện ngắn Bốn ngày, người đọc đã được chứng kiến những khoảnh khắc khó khăn nhất của một con người trong chiến tranh, khi nhân vật chính gặp phải vết thương nặng và đối diện với cái chết. Anh ta trải qua cảm giác sợ hãi, đau đớn và lo lắng trước sự tiến gần của tử thần, đồng thời chịu đựng những kí ức, ham muốn và suy tư đau đớn.
Trong câu chuyện Bốn ngày, tác giả lấy cảm hứng từ kinh nghiệm của mình trong thời gian tham gia chiến tranh.
Dấu ảnh chiến tranh vẫn hiện hữu trong các truyện ngắn như Một Cuộc Tình Vội Vã, Kẻ Yếu Đuối… Mặc dù không trực tiếp đề cập đến chiến tranh, nhưng mỗi nhân vật trong truyện ngắn của Garshin luôn đối diện với những thách thức giữa nỗi sợ hãi, lý tưởng, thử thách và trốn tránh. Bất kể viết như thế nào, những câu chuyện của ông luôn phản ánh một không khí u ám, suy tư và đầy hy vọng.
Tác giả, dù luôn chống chiến tranh, nhưng cũng không ngần ngại tham gia chiến trường, vì ông muốn ở gần với nhân dân. Tư tưởng đó của Garshin được thể hiện rõ trong truyện ngắn Kẻ Yếu Đuối. Trong đó, những tình huống của con người trong chiến tranh được mô tả rất cụ thể, và tạo ra nhiều cảm xúc trong người đọc.
Garshin cũng rất quan tâm đến tư tưởng của những nghệ sĩ như ông. Khi viết Những Người Họa Sĩ (1879), nhà văn đã đặt ra vấn đề về vai trò của nghệ thuật trong xã hội, suy ngẫm về sự cần thiết của nghệ thuật hiện đại. Truyện này tập trung vào cuộc đấu tranh giữa hai người họa sĩ tài năng Ryabinin và Devod, thể hiện rõ sự đan xen giữa quan niệm 'nghệ thuật vì nghệ thuật' và 'nghệ thuật vì cuộc sống' thông qua sự khác biệt giữa hai nhân vật.
Tác giả thường sử dụng hình ảnh cây cỏ và động vật để tượng trưng cho các nhân vật trong truyện ngắn của mình, như cây cọ trong truyện Attalea princeps (1880), hoặc con ếch trong Một Chuyến Du Hành (1887)… Điều này giúp ông thể hiện được suy tư và ý kiến về cuộc sống.
Garshin đã dành rất nhiều công sức để viết truyện ngắn nổi tiếng nhất của mình, Bông Hoa Đỏ (1883). Đó là một tác phẩm đầy cảm xúc, sâu sắc và kịch tính. Qua câu chuyện này, Garshin truyền đạt một tinh thần quyết liệt về sự ác độc của thế giới, nơi mà cả những hiện tượng đời thường nhất, như những bông hoa anh túc đỏ, cũng trở thành biểu tượng của sự đau khổ.
Bông Hoa Đỏ được coi là một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất của ông, kể về một người điên bị giam trong một bệnh viện tâm thần và hành trình tự hủy diệt của anh ta. Mọi suy tư của anh được trình bày qua lời kể u uất, bi thương và buồn bã.
Bệnh nhân đặc biệt này đã không thể ngủ suốt mười ngày, với những lời nói mê loạn và tiếng kêu rống vô nghĩa. Trong suốt câu chuyện (ngoại trừ những nhận thức tạm thời của anh ta), anh ta đã nhận ra những điều vô nghĩa, miêu tả chúng một cách vô lý nhưng rất uyển chuyển, theo lý lẽ riêng của mình. Anh ta không ngừng đi lại trong ngôi nhà, không thể ngủ, trừ khi được tiêm thuốc.
Một ngày nọ, anh chú ý đến một bông hoa đỏ đặc biệt trong khu vườn của trại thương điên. Anh coi bông hoa đỏ là biểu hiện của sự ác và cảm thấy cần phải ngắt bỏ nó ngay lập tức, để thoát khỏi thế giới. Anh cảm thấy những bông hoa đó làm ám ảnh, áp đặt lên mình và thúc đẩy mình gần đến bước ngoặt. Sau những lần tỉnh giấc, anh chỉ tập trung vào cách ngắt bỏ hết ba bông hoa đỏ kia.
Bằng cách cắt bỏ những bông hoa và giữ chúng trong lòng, bệnh nhân tin rằng anh ta đã loại bỏ đi những điều ác, và đã hy sinh bản thân để kết thúc sự lan tràn của điều ác trên thế giới, giống như một chiến binh trung thực. Câu chuyện có thể xem là một loại tự truyện của tác giả, rất giống với cuộc đời của Garshin, trong cuộc đấu tranh với bệnh tâm thần và rồi tự tử ở tuổi 33 tại Petersburg (năm 1888). Nó thể hiện một cuộc đấu tranh dai dẳng và bế tắc của tác giả với những điều xấu xa trong cuộc sống, nhưng rồi chính ông cũng không thể tìm được lối thoát nào khác ngoài cái chết.

Cái chết của Garshin đã gây ra một làn sóng lớn trong cộng đồng độc giả Nga thuộc nhiều tầng lớp khác nhau. Danh hoạ I.E. Repin đã vẽ bức chân dung cuối cùng của nhà văn khi nằm giữa những bông hoa đỏ, thể hiện sự thương tiếc.
Tác phẩm của Garshin không được đánh giá cao trong giới phê bình khi phát hành. Người ta chỉ trích ông vì giọng điệu u ám và bi quan trong các truyện của ông. Các nhà phê bình dân tuý dùng tác phẩm của ông để mô tả sự đau khổ và nỗi lương tri của giới trí thức lúc bấy giờ. Tuy nhiên, hiện nay, các tác phẩm ít ỏi mà ông để lại được coi là những tác phẩm truyện ngắn xuất sắc, và Garshin được công nhận là một trong những nhà văn tiên phong trong quá trình phát triển truyện ngắn ở Nga, thậm chí còn tiên phong hơn cả A.P.Chekhov.
Nguồn: https://goo.gl/9sdiBV
