Buzz
' Muôn vàn câu chuyện về một thời Ông Tạ… '
Trong ngõ Con Mắt, ngõ Cổng Bom, hẻm 158, hẻm Bác Sĩ Bảy…, trong cư xá Tự Do, cư xá Bắc Hải, cư xá Thoại Ngọc Hầu… và dọc các đường phố chính lẫn những hẻm hóc quanh co, chật chội của vùng đất ấy, tác giả Cù Mai Công – một người con Ông Tạ, sinh ra và lớn lên ở Ông Tạ - đã ghi lại sống động từng ngôi nhà, cửa tiệm, từ tiệm vàng, nhà sách… đến sạp rau, gánh cháo, thúng xôi…
Bạn có thể khó tin rằng chỉ trong tập sách này, hàng ngàn nhân vật, gia đình, cửa tiệm, hàng quán, sự kiện… nổi bật trong vùng đều hiện diện với từng nét tính cách riêng.
Đó là vô số nhà văn, nhà thơ, nhạc sĩ, ca sĩ, nhà báo, họa sĩ, nhiếp ảnh gia, nhà sử học, nhà nghiên cứu… tài năng nổi tiếng khắp cả nước. Những tác giả của các nhạc phẩm vẫn được vang lên khắp nơi mỗi mùa Giáng sinh, Phật đản và Tết.
Đó là vị cựu thứ trưởng khiêm tốn được nhiều người Sài Gòn yêu quý; là gia đình một doanh nghiệp tầm cỡ quốc gia vẫn sống trên con đường nhỏ hẹp vùng Ông Tạ; là chị Bính bán cháo nhân hậu đầu hẻm Tư Lì; là cụ Phương làng Chiền luôn dạy con cháu “Ăn mặn, uống nước đỏ da – Nằm đất nằm cát, Đức Bà lại thương…”; và cả tay trùm du đãng Sơn Đảo khét tiếng Sài Gòn – Gia Định xưa vẫn sáng sáng ra trước nhà đánh xổ sống với cô con gái nhỏ.
Thật kỳ diệu khi ở vùng Ông Tạ, bao năm qua, bà con Bắc – Trung – Nam, Công giáo – Phật giáo – đạo Mẫu, người giàu kẻ nghèo… vẫn sống cạnh nhau hòa thuận, kính trên nhường dưới. Một nét đẹp của Sài Gòn – Gia Định xưa vẫn rõ ràng hiện diện nơi đây. Đây là vùng đất mà cư dân yêu thương và gắn kết với nhau sâu sắc. Họ biết từng ngôi nhà, từng ngõ hẻm của nhau. Dù còn ở đây hay đã chuyển đi nơi khác, định cư nước ngoài hàng chục năm, họ vẫn tìm lại nhau, chia sẻ bao niềm vui, nỗi buồn…
Có lẽ đây là tập sách “độc nhất vô nhị” khi hình ảnh của nhiều con người trong cả một vùng đất được tác giả tả thực đến từng chi tiết, như lần từ ngoài vô trong: “Lá xanh, bông trắng, lại chen nhụy vàng – Nhụy vàng, bông trắng, lá xanh…”
Vùng đất nhỏ mà nhiều người xem là “địa linh nhân kiệt” này không phải ngẫu nhiên: nằm gọn trong khu vực đại đồn Chí Hòa 1861 rộng ba cây số vuông. Không phải ngẫu nhiên mà vị tướng Nguyễn Tri Phương đã chọn nơi đây để dựng đại đồn, và sau này Ngã ba Ông Tạ nằm ngay cổng chính của đại đồn.
' Gần một nửa văn nghệ sĩ nổi tiếng trước 1975 xuất thân từ vùng Ông Tạ '
Ông Tạ là vùng đất duy nhất mà đất đai và dân cư bao gồm cả ba khu vực Sài Gòn – Gia Định và Chợ Lớn. Một vùng đất có sự giao thoa địa kinh tế, địa quân sự, địa chính trị, cực kỳ đặc biệt của Sài Gòn – Gia Định - Chợ Lớn xưa. Vì vậy, không khó hiểu khi trước 1975, Ông Tạ được coi là “thủ phủ kinh tế” trù phú nhất trong hơn 300 khu định cư Bắc 54 toàn miền Nam, nơi tập trung đông đảo tướng tá, chính trị gia trước và sau 1975.
Sự giao thoa ấy cũng tạo ra một vùng địa văn hóa phong phú: gần một nửa văn nghệ sĩ nổi tiếng miền Nam trước 1975 xuất thân từ vùng Ông Tạ – trên một vùng đất mà khu trung tâm hiện nay là các phường 3, 5, 6, 7 và một phần phường 1, 2, 4 quận Tân Bình, chỉ rộng trên dưới hai cây số vuông. Một tỉ lệ dày đặc hơn bất kỳ vùng đất nào của Sài Gòn – Gia Định, thậm chí cả nước, với mật độ dân cư gần 50.000 người/km2 từ khi hình thành đến nay. Trước đó, đây chỉ là một vùng đầm lầy, kinh rạch, gần 15 bãi tha ma, nghĩa địa của chiến trường Chí Hòa năm 1861; dân cư thưa thớt, không chợ búa, chùa chiền…
Khi hàng vạn người dân Bắc di cư năm 1954 đến đây, Ông Tạ đã bùng lên sức sống mãnh liệt. Những cư dân mới vừa gan góc chịu đựng nắng mưa, đầu trần chân đất khai phá, vừa yêu thương chia sẻ với nhau từ những ngày đầu mái lá, lều tranh, nền đất… đến tận hôm nay.
Đó cũng là “gánh nặng ngàn cân” với tác giả khi thực hiện tập sách.
Vùng Ông Tạ: một góc văn hóa tươi đẹp của Sài Gòn – Gia Định xưa cần được trân trọng và gìn giữ với bao con người vẫn còn đây: “Dân Ông Tạ đó!”.
Nếp văn hóa ấy bùng lên mỗi dịp Tết. Chương đầu tiên trong tập sách chính là “Tết ở Ông Tạ” với không khí vui tươi, nhộn nhịp.
Sách do Công ty First News – Trí Việt và Nhà xuất bản Tổng hợp thực hiện; gồm nhiều chương, dày 288 trang, bìa đẹp lộng lẫy, nhiều hình ảnh minh họa.
Trước đó, với tập 1, dù chỉ phác họa sơ nét, tập sách nhỏ 174 trang này đã khiến nhiều bạn đọc trong và ngoài nước bất ngờ. Hơn 30 tờ báo, tạp chí, đài phát thanh, truyền hình trong và ngoài nước đã giới thiệu, đưa tin về tập sách, chỉ sau ba ngày phát hành đã phải tái bản. Hàng ngàn cuốn đã “tự” sang Mỹ, Pháp, Nhật, Đức, Úc, Canada…
“Sài Gòn một thuở - Dân Ông Tạ đó!” tập 2 là cuốn sách thứ hai sau “Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương” của series sách mà First News – Trí Việt phối hợp với tác giả Cù Mai Công thực hiện. Sắp tới sẽ là “Sài Gòn một thuở - Dân Ông Tạ đó!” tập 3…
Đặc biệt, lần đầu tiên sau 25 năm, sáu tập “Sài Gòn by night” sẽ được tái bản. Đây là những tập sách best seller liên tục từ năm 1997 – 2002 của tác giả Cù Mai Công, từng gây “chấn động” dư luận thời bấy giờ. Mỗi lần in 15.000 – 20.000 bản đã hết ngay trong một tuần. Dù có nhiều đề nghị tái bản nhưng do nhiều lý do, tác giả đã không thực hiện. Các tập sách này đã được đưa vào giảng dạy môn phóng sự ở nhiều trường đại học, cao đẳng ở Việt Nam và đại sứ Mỹ tại Việt Nam lúc ấy cũng phải tìm mua.
Lần tái bản đầu tiên này, không chỉ in lại những bài báo về một Sài Gòn về đêm của giới trẻ “ăn chơi” thời đó mà còn lần đầu tiên, tác giả công khai “bí mật hậu trường” của những bài phóng sự ấy.
Về tác giả
Cù Mai Công tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh với số điểm xếp hạng 4 trên gần 200 sinh viên khóa 1980 - 1984.
Từ 1985 đến nay, Cù Mai Công làm phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn cho các tòa báo: Khăn Quàng Đỏ, Mực Tím, Tuổi Trẻ, Tuổi Trẻ Cười, Tuổi Trẻ Online. Anh ghi nhận và phản ánh những hoạt động phong trào của Đoàn, Đội, Hội và lối sống của giới trẻ TP.HCM.
Hai lĩnh vực trong nghề báo mà Cù Mai Công được độc giả biết đến nhiều nhất là khi anh giới thiệu nhân vật 'Anh Cỏ Cú', phụ trách một chuyên mục tại báo Mực Tím từ số 1 đến số 89 (1988 - 1993) và thực hiện gần 200 bài viết, phóng sự về cuộc sống về đêm của giới trẻ TP.HCM trên báo Tuổi Trẻ từ 1994 - 2004. Với những đóng góp tích cực trong nghề báo, năm 2005, Cù Mai Công được bình chọn là một trong 30 'Gương mặt trẻ của thành phố 30 năm' tại Đại hội Thanh niên tiên tiến Thành phố Hồ Chí Minh.
Các tác phẩm đã xuất bản: “Sài Gòn by night” tập 1, 2, 3, 4, 5, 6; “Tuổi mực tím Sài Gòn”; “Sài Gòn một thuở: Dân Ông Tạ đó”.
