'Sài Gòn nhớ nhung nhớ nhung'- ‘Dân Ông Tạ này kia!’ tập 3: Hương vị vùng Ông Tạ cùng nhà báo Cù Mai Công

'    “Khám phá sâu” vùng Ông Tạ với vô vàn món ngon   '

Nếu bạn đã từng biết về Cù Mai Công qua hai tập Sài Gòn nhớ nhung nhớ nhung - “Dân Ông Tạ này kia!” chắc chắn sẽ ngạc nhiên, khâm phục trước kho tàng ký ức phong phú của tác giả. Anh viết và kể, những trang sách ngày càng dày thêm, nhưng có vẻ như bất kỳ trang viết nào cũng chỉ là một phần nhỏ so với những gì đang nằm trong ký ức của anh.

Tuy nhiên, khác biệt so với những tập sách trước về Ông Tạ, trong Sài Gòn nhớ nhung nhớ nhung - “Dân Ông Tạ này kia!” tập 3, Cù Mai Công đã chọn một góc nhìn mới. Anh trở lại “khám phá sâu” vùng trung tâm của Ông Tạ và kỹ lưỡng lựa chọn những món ngon nhất để “thưởng thức” bạn đọc.

Anh viết về chiếc bánh đơn sơ ở quán bánh ven đường, anh kể về tô phở đã nổi tiếng khắp nơi. Ẩm thực của Sài Gòn - Gia Định được anh ghi chép gần 120 trang sách với biết bao sự đa dạng.

Có những món đơn giản, nhỏ nhắn nhưng từ lâu đã trở thành “biểu tượng” của một vùng đất như “Ông Tạ vương bát xôi” bà Lai, bánh rán cô Đó ngõ Con Mắt… Có món đã vươn ra biển lớn, được xếp hạng cao trong danh sách ẩm thực thế giới như Phở 79, nhà hàng hàng đầu ở quận Cam vượt qua giải thưởng danh giá James Beard - được xem là 'Oscar/Grammy về ẩm thực'. Hoặc như Bánh cuốn - bún mọc Ông Tạ ở San Jose, Bắc California đã lọt vào top ẩm thực Mỹ chỉ sau hai năm xuất hiện trên yelp.com - một trang web nổi tiếng dành cho khách hàng đánh giá chất lượng các quán ăn, nhà hàng ở Mỹ.

Rồi còn những món đặc trưng hơn, không phải để thưởng thức hàng ngày mà dành cho những dịp đặc biệt, như mâm quả bánh cưới, kẹo đậu phộng… qua đó, chúng ta được chứng kiến một đám cưới xưa như thế nào.

Theo Cù Mai Công, ẩm thực Ông Tạ có hai điểm chung là giá cả phải chăng và hương vị thơm ngon của Bắc 54 pha trộn với vị đặc trưng của Sài Gòn - Gia Định, lại mang chút dân dã của miền Tây, rồi pha trộn thêm với hương vị của Huế, vị của Quảng... Những món ăn này không “quyến rũ” khẩu vị khách ăn bằng gia vị, hương liệu mà đẹp theo cách rất cổ điển, rất truyền thống của một vùng Ông Tạ.

Như đoạn mô tả về phở, tác giả viết: “Đó là sự hòa trộn không thể thiếu, nếu muốn tồn tại và phát triển trên một vùng đất có nhiều khẩu vị khác nhau; không chỉ miệng Bắc mà còn miệng Nam cũ kỹ, và không ít miệng Trung đến Ông Tạ còn trước cả Bắc 54. Phở chỉ là một biểu hiện đẹp cho sự hòa trộn ấy, vừa có nét riêng, vừa mang nét chung. Để ai là người dân Ông Tạ đâu đâu cũng cảm nhận được”.

Qua ngòi bút của Cù Mai Công, thế giới ẩm thực của Ông Tạ hiện ra với những tông màu đa dạng mà mỗi một món, mỗi một người bán đều có “bí kíp” riêng để gây ấn tượng cho khách. Do đó, dù là bước ra biển lớn hay cố cựu ở góc vỉa hè, dù là bình diện hay đang thay đổi theo thời đại thì những món ngon của Ông Tạ vẫn để lại dấu ấn khó phai trong lòng khách gần xa.

Kể hết chuyện ăn, Cù Mai Công lại kể tiếp chuyện người. “Người Ông Tạ” cũng đa dạng lắm. Có người là đại gia của thời đó như ông chủ tiệm ảnh Á Đông với căn nhà cao nhất Ông Tạ từng có - biểu tượng và động lực kinh doanh cho cả một vùng đất khi ấy còn nhiều đầm lầy, kênh rạch, rừng cao su và cả mồ mả. Có người chỉ buôn bán nhỏ lẻ như bà Rật xóm Mắm đã dày công bán xôi chè, bánh dày, bánh cam… để nuôi con và nuôi lớn nhiều đứa trẻ Ông Tạ. Có người cả đời gắn bó với con chữ như ông giáo Dũng, có người thuộc giới võ thuật đã trải qua nhiều trận đấu lớn nhỏ như võ sĩ Lý Tiểu Quảng… Những mẩu chuyện nhỏ nhắn như lát cắt mỏng của một vùng Ông Tạ lại khiến ta đồng cảm sâu sắc, thậm chí là nghẹn ngào nhớ nhung.

'   Từ câu chuyện ăn, chuyện ở đến câu chuyện về con người, câu chuyện về cuộc sống   '

Góc nhìn về Ông Tạ dường như nhỏ bé nhưng qua lời kể của Cù Mai Công, ta được chứng kiến vô số câu chuyện, từ chuyện ăn, chuyện ở cho đến chuyện người, chuyện cuộc sống. Có cảm giác dấu chân của tác giả đã in đậm khắp Ông Tạ nên anh mới có thể quan sát và lượm lặt từng chi tiết trong những câu chuyện tưởng chừng bình dị như thế.

Cuối cùng, vượt lên trên những món ăn, những câu chuyện ấy, chúng ta thấy nổi bật lên một nét đặc trưng của những cư dân Ông Tạ đặc biệt, mà rộng hơn là lối sống của người dân miền Nam ngày xưa. Đó là sự giáo dục nghiêm túc của phụ huynh dành cho con cái, là tình cảm của giáo viên dành cho học trò, là tình đoàn kết trong xóm làng, và là tình yêu với quê hương qua hương vị của món phở, món bánh cuốn… mà nay đã lan tỏa ra khắp nơi.

Đọc Sài Gòn nhớ nhung nhớ nhung - “Dân Ông Tạ này kia!” tập 3, bạn sẽ cảm nhận được vẻ đẹp của tình người hiện hữu, dồn dập và tràn ngập trên mỗi trang sách. Đích thực cái tình đó đã kết nối bao người dân Ông Tạ với nhau. Và chính cái tình đó đã hình thành bản sắc của vùng Ông Tạ, điểm nhấn cho bức tranh về Ông Tạ với những gam màu đặc trưng, đời thường, không thể nhầm lẫn.

Ngày nay, trong bối cảnh cuộc sống hiện đại hối hả, những ký ức về Ông Tạ dường như đã trôi vào dĩ vãng, nhưng qua góc nhìn và lời kể của Cù Mai Công, chúng ta vẫn nhận thấy những hình ảnh, những câu chuyện về vùng đất ấy vẫn tỏa sáng, vẫn trường tồn trên những nỗi nhớ.

Với tài quan sát sắc bén của một nhà báo, cộng với tình cảm, tình nghĩa của một con người Ông Tạ chính hiệu, Cù Mai Công đã tỉ mỉ vẽ nên một khung cảnh mộc mạc, thân thuộc mà đẹp đẽ của một thời quá khứ. Do đó, người đọc - dù đã quen thuộc với Cù Mai Công từ lâu, đã từng sống ở vùng Ông Tạ xưa, hay thậm chí chỉ là một người xa lạ tình cờ tìm đến trang sách - vẫn cảm nhận được mình đang ở trong đó và hiểu được những cảm xúc gần gũi.

Nhìn chung, viết về một vùng đất, ai cũng có thể làm được. Nhưng viết thế nào để vùng đất ấy luôn sống động, dồi dào hương thơm và mùi vị thì không phải ai cũng thành công. Bởi cần phải yêu, phải thương một vùng đất nào đó đến tận cùng thì mới có thể quan sát và ghi nhớ nó một cách sâu sắc, chi tiết và cẩn thận như vậy.

Tuy đã đến tập sách thứ ba về vùng Ông Tạ, nhưng Cù Mai Công vẫn cảm thấy vốn kiến thức, ký ức và tình cảm của mình dành cho nơi này là không biên giới. Những câu chuyện và ý nghĩa không bao giờ cạn kiệt.

Viết với Cù Mai Công không chỉ là kể chuyện về quá khứ, mà còn là để lại dấu ấn của ký ức cho một vùng đất. Những cuốn sách sẽ được mở ra nhiều lần trong hiện tại và tương lai.

Cù Mai Công tốt nghiệp khoa Ngữ văn Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh với hạng 4 trên hơn 200 sinh viên khóa học 1980 - 1984.

Từ năm 1985, ông đã làm phóng viên, biên tập viên, thư ký tòa soạn cho các tờ báo: Khăn Quàng Đỏ, Mực Tím, Tuổi Trẻ, Tuổi Trẻ Cười, Tuổi Trẻ Online. Ông ghi nhận những hoạt động của Đoàn, Đội, Hội và lối sống của giới trẻ TP.HCM.

Hai lĩnh vực nổi bật trong nghề báo của Cù Mai Công là khi ông sáng tạo nhân vật 'Anh Cỏ Cú', phụ trách một chuyên mục trên báo Mực Tím từ số 1 đến số 89 (1988 - 1993) và thực hiện gần 200 bài viết, phóng sự về cuộc sống về đêm của giới trẻ TP.HCM trên báo Tuổi Trẻ từ 1994 - 2004. Với những đóng góp tích cực trong nghề, năm 2005, ông được bầu là một trong 30 'Gương mặt trẻ của thành phố 30 năm' tại Đại hội Thanh niên tiên tiến Thành phố Hồ Chí Minh.

Danh sách các tác phẩm đã ra mắt bao gồm: “Sài Gòn by night” tập 1, 2, 3, 4, 5, 6; “Tuổi mực tím Sài Gòn”; “Gia Định là nhớ, Sài Gòn là thương” tập 1, 2; “Sài Gòn một thuở: Dân Ông Tạ đó” tập 1, 2, 3.

Theo bản tin của First News