Buzz
Tác phẩm Phú sông Bạch Đằng thể hiện lòng yêu nước và niềm tự hào dân tộc trước chiến công trên sông Bạch Đằng. Tác giả cũng ca ngợi truyền thống anh hùng bất khuất, đạo lí nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam.
Dưới đây là tài liệu giới thiệu về tác giả Trương Hán Siêu và nội dung của tác phẩm Phú sông Bạch Đằng. Mời bạn đọc cùng tham khảo.
Trải Nghiệm Phú sông Bạch Đằng - Trương Hán Siêu
Phiên âm
Khách mời đến:
Một số bạn, trải qua cuộc đời đầy sóng gió,
Lang thang dưới ánh trăng trải dài biển khơi.
Sáng sớm vẫy chèo về hướng Nguyên Tương,
Chiều tìm về Vũ huyệt với bước chân không mệt.
Cửu Giang, Ngũ Hồ, Tam Ngô, Bách Việt,
Những nơi mà ai đi qua cũng biết.
Đọt trái mơ mộng Vân Mộng dày,
Trải lòng bốn phương còn ngẩng cao đầu.
Giữa dòng sông, thuyền lướt nhẹ,
Điều Học Tử Trường mang theo niềm vui.
Qua cửa Đại Than, ngược về Đông Triều,
Đến sông Bạch Đằng, hành trình không mỏi mệt.
Ngàn dặm sóng kình đầy cùng,
Trĩ thong thả như một màu.
Nhân cảnh thiên nhiên, ba mùa cùng hiện về,
Bờ sát bên, bến nối nhau.
Sông lấp ló, gãy gánh xương khô,
Buồn vì cảnh đẹp, đứng đây chẳng rời.
Tưởng niệm những anh hùng xa xôi,
Nhớ lại dấu vết vẫn còn lưu.
Bên sông, lão người hỏi:
'Bạn đến đây với ý định gì?'
Có người đem gậy lê trước, có người thuyền bè sau.
Đáp rằng:
'Đây là chiến trường của hai vị thánh, nơi họ bắt đầu cuộc chiến,
Cũng là nơi mà Ngô chúa xóa tan Hoằng Thao.'
Thời điểm này:
Thuyền đang dần xuôi lên, biển trời mênh mông.
Sáu quân cương kích,
Chống lại tuyến Bắc Nam.
Mặt trời và mặt trăng mờ mịt,
Thiên địa rơi vào bóng tối.
Ở đây: Quyền lực mạnh mẽ, kế thảo của Lưu Cung,
Một lần gieo rẻ, cả vùng Nam sạch sẽ.
Thế nhưng:
Thời tiết ủng hộ, quân giặc không thể sử dụng.
Bắt đầu trận Xích Bích, quân Tào Tháo tan hoang tan vỡ,
Trận Hợp Phì, quân Bồ Kiên hủy diệt toàn bộ.
Đến nay, dòng sông vẫn chảy,
Nhưng kẻ thù đã không còn.
Nhìn lại công lao, ngợi ca từ ngàn xưa.
Thế nhưng: Vũ trụ vẫn tồn tại, sông biển không ngừng trải dài.
Đó là do sự tín nhiệm vào thiên tai hiểm trở,
Và những con người kiên trì giữ vững.
Có ai còn nhớ đến cuộc chiến lịch sử này không?
Còn nhớ đến những anh hùng đã làm nên lịch sử không?
Tin nhắn này không chỉ nói về ngày hôm nay,
Mà còn nói về những người dũng cảm của quá khứ.
Dịch thơ
Khách có thế:
Thuyền buông gió chơi vơi,
Chèo lướt ngang trăng soi.
Sáng về tiếng chèo quyết,
Chiều trở, chân không mệt.
Cửu Giang, Ngũ Hồ, Tam Ngô, Bách Việt,
Mỗi nơi chứa người biết.
Thú vui tận hưởng, khám phá,
Đến chỗ nào cũng đầy thú vị.
Giữa sông, thuyền lắc lư,
Điều dạ Học Tử mang theo vui chơi.
Về Đại Than, ngược Đông Triều,
Bạch Đằng, địa danh một thời.
Trùng trùng sóng kình dậy,
Nhìn xa một màu sáng.
Trời đất, ba mùa thay,
Bờ sát, bến dẫn đường.
Sông lở ngọn gãy, đọng cạn xương khô.
Nhìn cảnh, lòng hoài niệm lâu.
Nhớ anh hùng xa xưa,
Ngày xưa, tấm lòng vẫn còn.
Người lão bên sông hỏi:
'Đến đây với mục đích gì?'
Có người cầm gậy trước, có người thuyền sau.
Trả lời:
'Đây là chiến trường trận Bạch Đằng,
Nơi quân Ngô chốt lại thắng lợi.'
Hiện tại:
Thuyền dần trôi, trời cao mênh mông.
Sáu quân dũng mãnh,
Chống lại cả Bắc Nam.
Mặt trời, mặt trăng không rõ ràng,
Thiên địa rơi vào tối tăm.
Ở đây: Quyền lực vững mạnh, mưu mô của Lưu Cung,
Một lần tấn công, cả nước Nam sạch sẽ.
Thế nhưng:
Thiên hạ hướng thuận, quân giặc không tự nhiên.
Xích Bích vang dội, quân Tào Tháo tan tác bay biển,
Hợp Phì tiếp, quân Bồ Kiên đều kêu gào chết trận.
Giờ đây sông nước vẫn trôi,
Nhưng kẻ thù đã hết.
Người ta tưởng về lại sự kiện,
Về những người dũng cảm đã từng tồn tại.
Thế nhưng: Vũ trụ không bao giờ thay đổi,
Luôn có người đi qua sông biển.
Đó là sự tin tưởng vào thiên tai,
Và lòng dũng cảm của con người!
I. Sơ lược về Trương Hán Siêu
- Trương Hán Siêu (? - 1354), tự là Thăng Phú, quê ở làng Phúc Am, huyện Yên Ninh (nay là phần của thành phố Ninh Bình).
- Ông ban đầu là một môn khách (khách trong nhà) của Trần Hưng Đạo, trong thời Trần Anh Tông, ông đảm nhận chức vụ Hàn lâm học sĩ.
- Vào năm 1351, ông được thăng cấp lên Tham tri chính sự. Sau khi qua đời, ông được vua tặng các danh hiệu Thái bảo và Thái phó, cùng được tôn vinh tại Văn Miếu (Hà Nội).
- Trương Hán Siêu có tính cách kiên trì, uyên thâm về tri thức, được vua nhà Trần tin tưởng và nhân dân kính trọng.
- Các tác phẩm còn sót lại của ông không nhiều: Bạch Đằng giang phú, Cố tích thần từ bi ký, Dục Thúy sơn, Hóa Châu tác…
II. Giới thiệu về Bạch Đằng giang phú
1. Thể loại
- Phú là một dạng văn viết có sử dụng vần hoặc xen kẽ giữa văn vần và văn xuôi, thường được dùng để miêu tả cảnh vật, phong tục, kể chuyện, bàn luận về đời sống…
- Một bài phú thường bao gồm bốn phần: mở đầu, giải thích, bình luận, kết luận.
2. Hoàn cảnh sáng tác
- Sông Bạch Đằng là một phần của dòng sông trải dài ra biển Đông, nằm giữa vùng đất Quảng Ninh và Hải Phòng, nơi ghi dấu nhiều chiến công vĩ đại trong lịch sử bảo vệ tổ quốc. Những trận đánh nổi tiếng như chiến thắng của Ngô Quyền năm 938 đánh tan quân Nam Hán, và chiến thắng của Trần Quốc Tuấn năm 1288 tiêu diệt quân Nguyên Mông đều diễn ra tại đây.
- Nhiều tác phẩm đã viết về dòng sông này, trong đó có tác phẩm nổi tiếng của Trương Hán Siêu với Phú sông Bạch Đằng.
- Thời điểm sáng tác của bài phú không rõ, nhưng có thể xảy ra khoảng 50 năm sau chiến thắng lịch sử trước quân Mông - Nguyên.
3. Bố cục
Bao gồm 4 phần:
- Phần 1. Từ đầu đến “Tiếc thay dấu vết luống còn lưu”: Tâm trạng của nhân vật “khách” khi thăm quan sông Bạch Đằng.
- Phần 2. Tiếp theo đến “Nghìn xưa ca ngợi”: Buổi gặp gỡ và trò chuyện của các bà lão.
- Phần 3. Tiếp theo đến “Nhớ người xưa chừ lệ chan”: Nhận xét của các bà lão về chiến công ngày xưa.
- Phần 4. Phần còn lại. Sự khẳng định về phẩm hạnh của con người.
4. Nội dung
Tác phẩm Phú sông Bạch Đằng đã thể hiện tình yêu nước và niềm tự hào dân tộc trước những chiến công trên sông Bạch Đằng, đồng thời tôn vinh truyền thống anh hùng kiên cường và đạo lý nhân nghĩa của dân tộc Việt Nam.
5. Nghệ thuật
Văn học thời Trung đại Việt Nam đã đạt tới đỉnh cao của nghệ thuật thể phú.
