Buzz
Toàn bộ câu chuyện diễn ra trong vòng 5 tháng của học kỳ đầu tiên của Sanshirō: một sinh viên 23 tuổi mới tốt nghiệp từ Kyushu, đi tàu đến Tokyo học văn. Truyện bắt đầu khi anh ta ngủ trên tàu và mở mắt ra, chứ không giống với cuộc sống trước đây. Chỉ trong chuyến tàu 3 ngày 3 đêm đó (và anh ta ngủ dọc đường 2 lần), tương lai rõ ràng trước những gặp gỡ tình cờ này, dẫn đến những gì sẽ xảy ra sau đó. Độc giả, những người từng trải qua những chuyến đi xa nhà, từng tham gia vào những chuyến tàu từ quê nhà lên thành phố để học đại học sau khi tốt nghiệp cấp ba, đặc biệt là những người là sinh viên văn học, sẽ nhìn thấy bản thân trong hành trình của nhân vật chính.
Trong tiểu thuyết này, người đọc sẽ gặp một nhân vật đặc biệt của thể loại “bildungsroman,” mô tả quá trình phát triển từ giai đoạn trưởng thành qua một loạt thử thách và vấn đề, nơi nhân vật chính, thường đơn độc đối mặt với thế giới và học hỏi về xã hội xung quanh.
Sanshirō không phải là một nhân vật tích cực tìm kiếm tri thức hay bản sắc cá nhân. Trong môi trường hoàn toàn xa lạ, phản ứng đầu tiên và duy nhất của Sanshirō, từ đầu đến cuối câu chuyện, là sự ngây thơ quan sát và lý tưởng hóa một cách đơn giản, từ hình tượng của người phụ nữ anh cảm đáng quý, đến hình ảnh của một giáo sư dấn thân vào khoa học. Sự giản đơn của Sanshirō hiện diện và lan rộng ở mọi khía cạnh: từ việc nghe giảng, đọc sách, đi vào thành phố, ngưỡng mộ một giáo sư nọ, hâm mộ cuộc sống của một giáo sư khác, cho đến việc mù quáng tham gia vào phong trào lật đổ một giáo sư nước ngoài để thay thế bằng một giáo sư người Nhật, đầy chủ nghĩa dân tộc của Yorijō (Sōseki dựa trên kinh nghiệm cá nhân của mình để xây dựng chiến dịch này).
Toàn bộ câu chuyện của 'Sanshirō', không phải là sự sụp đổ của ngây thơ cũ, mà là sự phô bày nó. Chính vì thế, khi kết truyện, khác hẳn với các nhân vật văn học phương Tây, như Stephen Dedalus trong 'Chân dung chàng nghệ sĩ thời trẻ,' của James Joyce, với quyết tâm sắt đá lưu vong khỏi quê hương để hiểu hơn cuộc đời, Sanshirō vẫn chỉ là Sanshirō, chàng trai ngủ gà gật trên cái chuyến tàu mùa hè lên Tokyo đó. Anh không đổi thay, không quyết tâm cai trị thế giới, không hận thù chiếm lại người yêu, mà chỉ lẩm bẩm, 'Cừu hoang, cừu hoang' như một cú nhún vai với cuộc thất bại tình ái của chính mình. Liệu lời lẩm bẩm ấy có báo hiệu một sự đoạn tuyệt với cái thế giới cũ? Có chỉ ra sự thức tỉnh của nhân vật chính? Có cho thấy Sanshirō va đập với hiện thực phũ phàng mà đánh mất sự ngây thơ? Tiểu thuyết Sanshirō chấm dứt ở đúng cái thời điểm đó, kéo theo một loạt các câu hỏi còn bỏ ngỏ. Sanshirō là ai, có phải là con cừu hoang-kẻ dạt vòm không lý tưởng?
Natsume Soseki, với giọng văn tinh tế, nhẹ nhàng mà lại sâu sắc, phơn phớt hài hước, đã khắc họa rất thành công một lát cắt thanh thiếu niên của chàng sinh viên khoa văn, của một Sanshirō đang nằm ở trạng thái luân chuyển. Đó là giai đoạn hình thành tính cách và bản dạng, là một thì hiện tại tiếp diễn, của những lý tưởng và giản đơn, của ngây thơ và những nỗi buồn nho nhỏ đầu đời. Nhưng đồng thời, câu chuyện lại ẩn chứa những mâu thuẫn ở lớp vỉa sâu hơn, giữa thế giới cũ-mới, giữa hiện thực và thần tượng hóa, giữa bóng tối và ánh sáng, giữa một luồng sáng rực rỡ lan tỏa khắp tuổi trẻ của Sanshirō, và những thực tế đen tối chờ đón sau đó. Cái bầu trời ấy, với những đám mây cừu hoang, sẽ có lúc vần vũ chuyển đục chứ không giữ mãi cái gam tươi sáng trong mắt ai.
