Sau khi cổ phiếu giảm xuống đáy trong 2 năm, vị thế dẫn đầu của Tesla trong lĩnh vực xe điện đang bị đe dọa và CEO bị chỉ trích về việc quản lý: Tương lai của Tesla sẽ đi về đâu?

Mọi sự chú ý đều tập trung vào Elon Musk. Việc mua lại Twitter đã ảnh hưởng đến vai trò lãnh đạo của ông tại Tesla, đặc biệt vào thời điểm quan trọng trong sự phát triển ngắn ngủi của công ty.

Hãng sản xuất ô tô có giá trị nhất thế giới đang phải đối mặt với một loạt vấn đề. Điều này làm nổi bật những “khó khăn” trong việc Tesla trở thành tên đứng đầu về công nghệ trong lĩnh vực sản xuất ô tô, khiến các nhà phân tích và nhà đầu tư đặt câu hỏi liệu hãng có thể tiếp tục thống trị thị trường xe điện hay không.

Musk đã tập trung quá nhiều vào Twitter chưa?

Tesla đang cố gắng nâng cao khả năng sản xuất tại các nhà máy mới ở Austin, Texas và ngoại ô Berlin. Các quy định về Covid và sự gián đoạn trong chuỗi cung ứng đã khiến nhà máy của Tesla ở Thượng Hải phải liên tục đóng cửa.

Khi lãi suất tăng và nguy cơ suy thoái kinh tế toàn cầu đang hiện hữu, nhu cầu về xe Tesla dường như đang giảm đi. Chỉ cách đây vài tháng, người mua vẫn chịu đợi hàng tháng để sở hữu một chiếc Tesla. Nhưng hiện nay, những chiếc xe này có thể được giao chỉ trong vài ngày, điều này cho thấy tình trạng giảm nhu cầu, các nhà phân tích cho biết.

Tuy nhiên, Musk lại quá tập trung vào Twitter – một công ty mà ông thừa nhận mua lại với giá quá cao. Cuối tuần trước, ông đã tạo bảng thăm dò dư luận trên mạng xã hội này về việc liệu ông nên từ chức CEO Twitter hay không và hầu hết đều chọn “có”.

Theo Axel Schimidt, giám đốc điều hành cấp cao tại công ty tư vấn Accenture, việc quản lý Tesla “không phải là công việc bán thời gian trong thời điểm đầy biến động và thách thức này.”

Musk vẫn là một nhân vật được ngành sản xuất ô tô ngưỡng mộ, nhờ cách ông chứng minh rằng xe chạy bằng pin vẫn có thể mang lại kiểu dáng thời thượng, nhiều tính năng thú vị và quan trọng là có khả năng sinh lời. Thành công của Tesla đã thúc đẩy các hãng lớn như General Motors, Ford và Daimler phải nỗ lực cạnh tranh bằng cách tung ra những mẫu xe điện riêng của họ.

Tesla mang nhiều dấu ấn cá nhân của Musk, giống như cách Henry Ford đã “nhân cách hóa” nhà sản xuất ô tô mang tên ông. Là đồng sáng lập, CEO và cổ đông lớn nhất, Musk có thể ra quyết định nhanh chóng và đã giúp Tesla dẫn đầu về công nghệ pin và phần mềm so với các hãng ô tô truyền thống.

Tuy nhiên, không ai biết ai đang thay thế Musk trong việc điều hành Tesla khi ông “bận rộn” với Twitter. Tesla chỉ liệt kê 3 giám đốc điều hành cấp cao, bao gồm Musk, CFO Zachary Kirkhorn và phó chủ tịch cấp cao chịu trách nhiệm về kỹ thuật Andrew Baglino.

Garrett Nelson – nhà phân tích cổ phần tại CFRA, một công ty nghiên cứu đầu tư, cho biết: “Dấu ấn cá nhân của Musk quá lớn, nên nhiều người cho rằng công ty sẽ suy giảm nếu thiếu ông và không có gì xảy ra nếu không có sự ủng hộ từ ông.” Tuy nhiên, Nelson không đồng ý với quan điểm đó.

Niềm tin của nhà đầu tư giảm

Trong khi đó, giá cổ phiếu Tesla đã giảm đến 66% so với mức cao nhất vào tháng 11/2021 vào cuối phiên giao dịch ngày 21/12. Điều này cho thấy nhà đầu tư đang mất niềm tin vào cả công ty và Musk. Chỉ trong ngày 20/12, cổ phiếu của hãng xe điện này đã giảm 8%.

Một phần nguyên nhân là do lo ngại về việc Musk có thể phải bán thêm nhiều cổ phiếu Tesla để tiếp tục chi trả cho thương vụ mua lại Twitter. Để thâu tóm công ty mạng xã hội này, Musk đã phải bán cổ phiếu Tesla trị giá 23 tỷ USD, gây bất ổn trên thị trường và đẩy giá cổ phiếu đi xuống.

Tesla không còn một mình thống trị thị trường xe điện

Và hiện tại, khi các hãng sản xuất ô tô truyền thống cũng tung ra những mẫu xe điện chất lượng tốt, thì thị trường này không còn là của Tesla một mình nữa.

Tại Mỹ, xe điện của Ford, General Motors và Hyundai đã vượt mặt Tesla. Sự cạnh tranh còn trở nên khốc liệt hơn trong năm nay với sự ra mắt của các mẫu xe như Cadillac Lyriq và Nissan Ariya.

Biến động tiêu cực này cũng là dấu hiệu cho thấy các nhà đầu tư không còn tin vào lời hứa của Musk rằng Tesla sẽ bán được 20 triệu xe/năm vào năm 2030, ngang bằng với VW và Toyota cộng lại. Chính ước mơ này đã giúp Tesla đạt mức vốn hóa 1 tỷ USD, nhưng hiện chỉ còn một nửa. Mới đây, Musk nói rằng giá cổ phiếu Tesla giảm do lãi suất cao và nguy cơ suy thoái kinh tế.

Ở Trung Quốc, Tesla đối mặt với thách thức từ các nhà sản xuất trong nước như BYD – hãng năm nay đã ngừng sản xuất xe động cơ đốt trong để tập trung hoàn toàn vào xe điện và đã vượt mặt Tesla về doanh số xe bán ra. Trong khi đó ở châu Âu, Volkswagen và các công ty con như Audi đã bán được nhiều xe điện hơn Tesla, mặc dù Model Y và Model 3 vẫn là hai mẫu xe điện phổ biến nhất.

Trong một ngành công nghiệp phát triển mạnh nhờ vào các sản phẩm mới, Tesla vẫn chưa giới thiệu một chiếc xe cá nhân nào kể từ Model Y - mẫu xe thể thao đa dụng, vào năm 2020. Công ty này thông báo sẽ bán Cybertruck vào năm 2023. Tuy nhiên, chiếc bán tải này vẫn ra mắt sau các sản phẩm từ Ford, Rivian và GM.

Musk vẫn nổi tiếng là một ông chủ “sáng nắng chiều mưa”, nhưng phong cách lãnh đạo của ông trở nên rõ ràng hơn kể từ khi ông tiếp quản Twitter. Musk yêu cầu sa thải hoặc cho nghỉ không lương hơn một nửa số nhân viên và nói rằng những người ở lại phải làm việc “cường độ cao”.

Những vấn đề ở Twitter đã ảnh hưởng đến danh tiếng của ông. Thậm chí, những dòng tweet kích động của ông có thể khiến những người mua tiềm năng của Tesla né tránh thương hiệu này.

Joya Banerjee – một cố vấn tài chính về vấn đề bạo lực giới tại tổ chức nhân đạo CARE ở Washington, đã suy nghĩ về việc mua một chiếc Tesla khi cô có kế hoạch sở hữu xe điện vào năm ngoái. Tuy nhiên, ngay cả trước khi Musk mua lại Twitter, cô đã từ bỏ ý định vì nhận thấy Musk có “cái tôi” quá lớn, phân biệt giới tính và quá nhiều quyền lực. Cô đã lựa chọn chiếc Ford Mustang Mach-E.

Mặc dù Tesla vẫn dẫn đầu về doanh số bán xe điện ở Đức, nhưng thị trường này đang dần được chiếm bởi những tên khác. Sự tiêu cực với Musk bắt đầu ảnh hưởng đến những người sở hữu xe ở quốc gia này. Đa số cho biết việc tỷ phú này tiếp quản Twitter đã ảnh hưởng tiêu cực đến hình ảnh của Tesla, đặc biệt là với phụ nữ và người cao tuổi.

Theo Puls – một công ty nghiên cứu thị trường ở Nuremberg (Đức), gần một nửa trong số 1.010 người Đức tham gia khảo sát vào những tuần đầu tiên của tháng 12 đang cân nhắc hoặc tìm mua ngay một chiếc ô tô mới, cho biết việc ông chủ Tesla mua Twitter khiến họ không còn muốn mua xe của hãng.

Nhà máy mới của Tesla ở ngoại ô Berlin sản xuất 3.000 chiếc Model Y vào tuần trước, nhưng vẫn thấp hơn nhiều so với mục tiêu mà Musk đề ra.

Musk vẫn là một nhân vật được nhiều người hâm mộ ở Trung Quốc, được xem là CEO nước ngoài kiểu mẫu. Tuy nhiên, nhiều dấu hiệu cho thấy sự cạnh tranh khốc liệt trên thị trường xe điện của Trung Quốc có thể gây ra hậu quả nghiêm trọng. Vào tháng 10, Tesla đã giảm giá ô tô ở thị trường này lên đến 9% và nói rằng họ làm như vậy chỉ vì chi phí sản xuất đã giảm.

Doanh số bán xe của Tesla tại Trung Quốc tính đến tháng 11 tăng hơn 59% so với cùng kỳ năm trước, theo dữ liệu từ Hiệp hội Ô tô chở khách Trung Quốc. Tuy nhiên, con số trên chậm hơn so với mức tăng chung của “xe năng lượng mới” – bao gồm các xe chạy điện hoàn toàn và hybrid. Doanh số của hạng mục này đã tăng gấp đôi và BYD là cái tên dẫn đầu thị trường.

Tesla đã “chậm chân” so với các đối thủ ở Trung Quốc trong việc ra mắt các mẫu xe và tính năng mới. Hãng đã ra mắt Model 3 ở đại lục gần 3 năm trước và Model Y là khoảng 18 tháng trước. Và ở thị trường này, việc không có các mẫu xe mới là sự tụt hậu và trở thành cơ hội cho các hãng khác.

Đọc thêm trên New York Times