Mùa lúa chín năm nay là lúc chúng tôi dành thời gian khám phá hết vẻ đẹp của Xím Vàng – một xã nằm cao nguyên tại huyện Bắc Yên (Sơn La), là một phần của khu bảo tồn thiên nhiên Tà Xùa.
Bắt Mắt với Xím Vàng

Cư dân Mông ở Xím Vàng và những người thuộc các dân tộc Tây Bắc chỉ có một cơ hội để trồng lúa trong khoảng thời gian từ tháng 5 đến tháng 10 theo dương lịch. Khi đến Xím Vàng trong mùa này, chúng tôi được ngắm nhìn sắc vàng rực rỡ trải dài trên thửa ruộng bậc thang.
Biểu tượng của Màu Vàng
Đường từ thị trấn Bắc Yên lên Tà Xùa là một hành trình uốn lượn, đèo dốc với những khúc cua ghi chú. Sau 15km, chúng tôi bắt đầu chuyển hướng vào con đường liên xã dẫn đến Xím Vàng, Hang Chú. Đoạn đường nhỏ nhắn, nhìn xa như một sợi chỉ mảnh bám vào núi non trùng điệp. Sau khoảng 6-7km từ điểm rẽ, bông lúa chín vàng xuất hiện rải rác trên sườn núi.
Đường đi trở nên nhẹ nhàng hơn, quanh co, mềm mại theo dáng đồi với độ cao vượt quá 1.000m so với mực nước biển. Con đường này trở thành điểm ngắm tuyệt vời để nhìn thấy lúa chín. Sau hành trình gần 20km, chúng tôi đến trung tâm xã Xím Vàng, nơi mà đồng bào Mông chiếm đến 99% dân số của xã.
Cư dân Mông ở đây thường xây dựng những lán nhỏ từ gỗ, tre tại sườn ruộng bậc thang để có nơi trú mưa trú nắng khi họ đi làm nương. Lán của gia đình bà Giàng Thị Chi cũng chỉ là một kết hợp tạm thời từ vài tấm ván gỗ và một số ống tre.
Khi cơn mưa núi bất chợt đổ xuống ào ạt, chúng tôi nhanh chóng chạy vào trú chân tại lán của bà Chi. Từ đó, chúng tôi được chiêm ngưỡng bức tranh tuyệt vời của mùa lúa chín khắp nơi khi cơn mưa vừa tạnh.
Trước mắt là một bức tranh phong cảnh kỳ vĩ và quyến rũ. Khác biệt với những thửa ruộng bậc thang ở Sa Pa, Y Tý, Hoàng Su Phì, Mù Cang Chải,… dù là cuối tuần, Xím Vàng vẫn yên bình. Chúng tôi chỉ thỉnh thoảng bắt gặp vài phụ nữ cùng mấy em nhỏ người Mông đi chăn dê, thả bò.
Sau khoảnh khắc ngần ngại, chị Vàng Thị Chìa – đang chăn đàn dê trên con đường đất dẫn vào bản – dừng lại để trò chuyện với chúng tôi bằng tiếng Việt lơ lớ.
Chị Chìa cho biết, lúa ở các bản Mông Xím Vàng thường bắt đầu chín từ nửa cuối tháng 9 đến trung tuần tháng 10 theo lịch dương, một số ruộng lúa chín muộn hơn thường lệ do bà con Mông phải đợi trời mưa đủ nước mới cày cấy. Bức tranh thảm vàng của lúa chín như một tác phẩm nghệ thuật được thêm vào bởi màu xanh, hoặc xanh bắt đầu chuyển sang màu vàng.

Trọn vẹn niềm vui trong hành trình thăm ruộng và gặt lúa
Nửa cuối tháng 9 âm lịch, cư dân Mông tại Xím Vàng bắt đầu hành trình cộng đồng ra đồng thăm và gặt lúa. Nhiều phụ nữ đưa theo cả em bé gắn bên sau, cuốc bộ qua những cánh đồng lúa để chiêm ngưỡng vẻ đẹp của ruộng chín vàng.
Khi chúng tôi xuất hiện tại bờ ruộng, chị Thào Thị Sú chia sẻ rằng họ phải di chuyển khoảng 6km theo dốc núi để đến khu vực ruộng của gia đình.
Chị nói: “Năm nay có vẻ như sẽ là một mùa tốt!”. Khi thấy tôi nâng máy ảnh lên, chị không quên nhắc thêm: “Chụp ảnh cho tôi nhé!”. Một số thanh niên Mông đi thăm ruộng đồng thời mang theo công cụ nông nghiệp để làm đất, kiểm tra tình trạng lúa...
Lũ trẻ cũng thích thú chạy ra cánh đồng gần nhà để vui đùa. Khi chúng tôi xuất hiện, bọn trẻ liên tục cười vui vẻ, những cô bé nhỏ tỏ ra e ấp và ngại ngùng. Họ lớn lên tự nhiên như cỏ cây hoang sơ trên núi rừng Tây Bắc.
Đứa lớn một chút thì tự chơi, đứa nhỏ thì bám sau lưng mẹ tham gia vào việc gặt lúa. Ở những ruộng lúa chín rộ, bà con nhanh chóng ra gặt. Nhiều phụ nữ Mông vẫn diện chiếc váy xòe thổ cẩm truyền thống, họ cười đùa vui vẻ với nhau.
“Mùa này, hạnh phúc tràn ngập, ai cũng phấn khởi” – một thanh niên Mông nói.
Từ Xím Vàng tiếp tục hành trình sang Hang Chú, đi qua các bản làng và những ngọn núi, ngoài vẻ đẹp của mùa lúa vàng, chúng tôi khám phá rừng xanh với nhiều con suối và thác nước hoang sơ, tạo nên khung cảnh tuyệt vời. Đặc biệt, thác ngầm Háng Năng giống như dải lụa trắng trải dài từ đỉnh núi xuống.
Sau đó, bãi đá cổ tại khu Khe Hổ (xã Hang Chú) với 9 khối đá granit khổng lồ nằm rải rác trong thung lũng. Trên bề mặt đá, có nhiều vết khắc với hình thù độc đáo. Những hình khắc này phản ánh quan điểm thế giới sơ khai của người xưa về vũ trụ, miêu tả cuộc sống hàng ngày, lao động, sản xuất và tâm linh.
Qua vùng ruộng lúa chín đẹp mê hồn, bên cạnh những khung cảnh hoang sơ tuyệt vời, trải nghiệm nét văn hóa độc đáo của cư dân Mông khiến hành trình ba ngày trở nên ngắn ngủi. Mọi người không muốn rời khỏi, tiếp tục đắm chìm trong vẻ đẹp của vùng đất này.
Một số lưu ý khi đến Xím Vàng và Hang Chú
– Từ Hà Nội, bạn có thể đi xe máy theo quốc lộ 32, sau đó chuyển sang quốc lộ 37 để đến thị trấn Bắc Yên. Sau đó, rẽ lên xã Tà Xùa trước khi chuyển sang xã Xím Vàng, Hang Chú. Nên kiểm tra xe, xăng và mang theo đồ nghề sửa chữa để phòng tránh những sự cố trên đường.
– Có thể bắt xe khách tại bến Yên Nghĩa, Mỹ Đình để đến thị trấn Bắc Yên với giá từ 120.000-150.000 đồng/vé, phụ thuộc vào loại xe. Tại Bắc Yên, bạn cũng có thể thuê xe máy với giá khoảng 150.000-200.000 đồng/ngày (xăng tự đổ) để đi lên Xím Vàng, Hang Chú.
– Kỳ nghỉ ngắm lúa ở Xím Vàng đẹp nhất từ ngày 20-9 đến 10-10 (dương lịch). Nhưng đừng quên mang theo đồ ăn và nước khi tham quan trong ngày vì ở đây quán ăn rất hiếm. Một bữa cơm bụi có giá khoảng 50.000 đồng/suất.
– Ở Xím Vàng, Hang Chú chưa có các khách sạn hoặc nhà nghỉ, do đó, du khách cần ra xã Tà Xùa để thuê homestay với giá khoảng 50.000 đồng/người/đêm hoặc 150.000-200.000 đồng/người/đêm/phòng cho 2 người (nếu chọn nhà nghỉ giá bình dân).
Theo Hải Dương, Nguyễn Duy/Tuổi Trẻ
***
Tham khảo: Hướng dẫn du lịch Mytour.com
XinChao.vnNgày 18 tháng Mười, 2017