Buzz
Hãy thử một bài kiểm tra nhỏ, nếu chiếc iPhone 7 bạn muốn mua đang có giảm giá mạnh, bạn sẽ chọn: A/ Mua, hay B/ Không mua. Lựa chọn của bạn là?
Vẫn câu hỏi đó, hãy thay đổi câu trả lời một chút, A/ Mua, B/ Không mua, để tiết kiệm tiền cho chuyến đi Đà Lạt. Lựa chọn của bạn là?
Sau 2 lần hỏi này, tôi đoán rằng câu trả lời của bạn sẽ thay đổi từ A sang B. Tại sao tôi biết? Bởi vì bản chất của lựa chọn luôn giữ nguyên, và cuốn sách Quyết Đoán sẽ giải mã điều đó, đúng là mua iPhone 7 hay không nhỉ?
Trong một thí nghiệm được minh họa trong cuốn sách, các sinh viên Đại học Yale đã đối mặt với một tình huống rất khó khăn khi được hỏi: Nếu giá của DVD bộ phim yêu thích của họ giảm, họ sẽ chọn A/ Mua hay B/ Không mua. 75% đã chọn A, 25% đã chọn B.
Tuy nhiên, với một nhóm khác, khi câu hỏi được điều chỉnh một chút thành: A/ Mua B/ Không mua, để dành 500 nghìn để mua những thứ khác, thì có đến 45% quyết định không mua. Bạn có thể nhận ra, sinh viên Yale không khác gì chúng ta. Trong cuốn Quyết Đoán, 2 anh em nhà Health đã chỉ ra rằng không chỉ có sinh viên Yale, Harvard, mà tôi, bạn, và loài người chúng ta, đều mắc phải những sai lầm một cách thường xuyên khi ra quyết định, và trong trường hợp của iPhone 7, câu hỏi quan trọng là: “Mình đang đánh đổi cái gì để mua iPhone 7?”
Bạn có thể nghĩ rằng trong hàng ngàn lựa chọn trong cuộc đời, từ việc quyết định ăn gì tối nay đến chọn trường đại học, bạn đã là một người giỏi trong việc ra quyết định. Nhưng thực tế, ai cũng hối tiếc về những quyết định của mình. Mọi người hối tiếc về việc chọn làm kinh doanh thay vì trở thành nhạc sĩ, lựa chọn cưới cô Linh thay vì cô Quỳnh, hay thậm chí là quyết định đọc bài viết này hay tiếp tục lướt Facebook. Cuối cùng, khi nằm trên giường bệnh, mọi người hối tiếc vì không chọn một cuộc sống khác.
Quyết đoán cung cấp những chiến thuật giúp bạn ra quyết định tốt hơn. Bước đầu tiên quan trọng nhất có lẽ là mở rộng lựa chọn của bạn. Khi bạn cảm thấy bế tắc hoặc lúng túng, bạn thường tend to hẹp cách quan sát ra chỉ có 2 phương án: A hoặc không A: Nhảy cầu Long Biên hay sống khổ sở, Phá thai hay nghe thầy đồng, Đỗ đại học hay là một viên gạch, Thoát khỏi công việc hay tiếp tục… Tuy nhiên, đời không bao giờ đơn giản như vậy, vì ngoài lựa chọn 'có hay không' còn có nhiều phương án khác mà chúng ta thường không để ý đến.
Ví dụ, khi xem xét việc mua iPhone 7, bạn đã xem xét lựa chọn mua một chiếc iPhone cũ hơn, tính năng không kém cạnh mà giá rẻ hơn vài triệu chưa? Luôn có những phương án khác ngoài 'có hay không' mà chúng ta thường xuyên bỏ qua.
Có nhiều cách để tạo thêm lựa chọn, và những cách đó đơn giản hơn bạn nghĩ. Thậm chí đơn giản đến mức hiển nhiên, như việc xem xét chi phí cơ hội trong quyết định mua sắm. Tuy nhiên, như thí nghiệm ở Yale đã chỉ ra, đa số người mua sắm lại không suy nghĩ theo cách này. Rõ ràng không ai bị buộc phải quyết định 'có hay không' mua một bộ phim này, vì có nhiều lựa chọn khác ngoài đời, nhưng tập trung vào quyết định 'có hay không' này đã làm mất tầm nhìn của những người tham gia. Vậy nên chỉ cần nhớ chi phí cơ hội là bạn đã mở rộng lựa chọn của mình rất nhiều.
Một cách khác để có thêm lựa chọn là tưởng tượng rằng các lựa chọn ban đầu của bạn đã biến mất. Nghe có vẻ lạ lẫm, nhưng như những người đi trước dạy rằng, “cái khó ló cái khôn,” nếu bạn không thể sử dụng những phương án bạn đã có, bạn buộc phải nghĩ ra những phương án khác. Nếu những phương án hiện tại của bạn đột nhiên biến mất thì sao? Nếu không thể du học, cũng không thể vào FTU, thì bạn phải nghĩ ra điều gì khác?
Nhìn vào những phương pháp mở rộng lựa chọn này, bạn có thể tự hỏi rằng cuối cùng, đây chỉ là những cách tạm gỡ. Bộ đôi tác giả cho rằng việc tạm gỡ không phải là điều xấu, thậm chí còn giúp hoàn thiện quyết định bằng cách áp dụng ưu điểm và loại bỏ nhược điểm của từng phương án. Bạn có nghĩ rằng việc mua một chiếc điện thoại rẻ hơn có phải là một lựa chọn tốt, vừa đáp ứng nhu cầu mà không khiến bạn phải tiết kiệm đến mức phải ăn mì gói hàng ngày trong vài tháng tới không?
Quyết Đoán được viết một cách rất thực tế, rõ ràng và dễ hiểu cho những ai muốn cải thiện kỹ năng quyết định (điều mà thực ra ai cũng cần). Nếu bạn muốn trở nên quyết đoán, đây là nơi bạn nên bắt đầu.
Hãy đọc cuốn sách này và áp dụng những ví dụ cụ thể ở phần cuối cuốn sách, nơi bạn có thể thực hành quyết định. Bạn sẽ được hướng dẫn từng bước để làm quen với quy trình tư duy quyết định, bao gồm mở rộng lựa chọn, thử nghiệm giả thuyết trong thực tế, tránh bị ảnh hưởng bởi cảm xúc khi quyết định, và khi đã quyết định, hãy sẵn sàng cho trường hợp sai lầm.
Bạn đã biết rằng bạn có nhiều lựa chọn hơn iPhone 7, bước tiếp theo là kiểm tra thực tế bằng cách đọc review của người dùng khác và thử trực tiếp tại cửa hàng, nhưng đừng để những người bán hàng ảnh hưởng đến cảm xúc của bạn. Hãy giữ vững danh sách những điều bạn cần ở một chiếc điện thoại, đừng để cảm xúc chiếm ưu thế. Và khi bạn đã mua, đừng quên giữ phiếu bảo hành cẩn thận.
Nếu bạn áp dụng hệ thống Quyết Đoán vào mọi quyết định quan trọng, biến nó thành một thói quen như đánh răng rửa mặt buổi sáng, bạn sẽ loại bỏ hàng loạt sai lầm quyết định phổ biến. Hệ thống này không đảm bảo mọi quyết định luôn thành công, nhưng đảm bảo bạn sẽ ra quyết định thông minh hơn, dũng cảm hơn.
Thanh Huệ / Mytour
