Buzz
Soạn bài Thực hành đọc hiểu: Du hành qua xứ Nghệ (Sơn Tùng), Ngữ văn lớp 7 - Cánh Diều
Soạn bài Du hành qua xứ Nghệ
I. Chuẩn bị
1.1. Tác giả Sơn Tùng
- Sơn Tùng (1928 - 2021), quê ở Nghệ An.
- Là một người viết văn nổi tiếng của Việt Nam, với nhiều tác phẩm về Hồ Chí Minh và các danh nhân văn hóa, danh nhân cách mạng Việt Nam.
- Một số tác phẩm tiêu biểu: 'Bên khung cửa sổ' (1974), 'Nhớ nguồn' (1975), 'Búp sen xanh' (1981), 'Vườn nắng' (1997),...
1.2. Trích đoạn từ 'Dọc đường xứ Nghệ'
- Đoạn trích này xuất phát từ tiểu thuyết 'Búp sen xanh' của nhà văn Sơn Tùng. Tác phẩm lịch sử này miêu tả cuộc đời của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
- Đoạn trích mô tả giai đoạn tuổi thơ của Bác Hồ. Cậu bé Nguyễn Sinh Côn và anh trai Nguyễn Sinh Khiêm đã theo cha vào kinh thành Huế sau khi ông đỗ Phó bảng. Ông Sắc, cha của họ, vinh quy về quê. Đoạn trích sau đây kể về chuyến thăm bạn bè, mà hai cha con đã cùng nhau tham gia.
II. Đọc hiểu
2.1. Trong khi đọc
1. Tập trung vào những quan sát và câu hỏi mà cậu bé Côn đặt ra trong phần (1).
- Cậu bé Côn mô tả những quan sát về dãy núi xa xôi, cảm nhận rằng núi biến hóa theo tưởng tượng của mình. Hòn lèn gần nhất, nằm giữa cánh cổng, bát ngắt màu xanh, trông như một con người cụt đầu đứng hiên ngang giữa bầu trời.
=> Cậu bé Côn thể hiện tâm hồn tinh tế thông qua những quan sát về thiên nhiên.
- Câu hỏi của cậu bé: 'Thưa cha, con muốn cha giảng về sự tích ngôi đền ni, về tên của các núi, đặc biệt là Thành Cổ Loa ở đâu thưa cha?', 'Người xưa có thể bịa chuyện, chẳng lẽ nàng Mỵ Châu kiếm đủ lông ngỗng để rải khắp con đường dài ấy cha?'.
=> Côn thể hiện sự ham học hỏi về lịch sử dân tộc qua những câu hỏi quan tâm.
2. Cậu bé Côn đánh giá điều gì và đặt giá trị ở nhân vật vua Thục?
- Cậu bé phê phán sự không chuẩn bị cho sự xâm lược của giặc: 'Nhưng vua nước ta lại không đề phòng sự gian giảo, bội ước của vua nhà Triệu'.
- Cậu bé Côn đánh giá cao An Dương Vương:
+ Là người trọng chữ tín và thành thật 'Nhìn chung, vua nhà Thục nước ta lại trọng chữ tín, thành thật mong muốn hai nước kề nhau hòa thuận để dân chúng sống yên ổn và làm ăn'.
+ Vị tướng Thục được đánh giá là người công minh 'Tuy nhiên, câu chuyện làm nổi bật một điều không khỏi khiến người ta cảm thấy bất trọng: Vua Thục đã đành phải chấp nhận việc phải giết con gái và tự vẫn bằng cách nhảy xuống biển, tất cả để tránh mất nước chứ không một lần nào suy nghĩ đến việc đầu hàng kẻ thù'.
Bài soạn mẫu: Soạn bài Dọc đường xứ Nghệ (Sơn Tùng), Ngữ văn lớp 7, Cánh Diều, Thực hành đọc hiểu
3. Ý nghĩa của những địa danh được đề cập là gì?
- Các địa danh như hòn núi Hai Vai, vùng Yên Thành, núi Mã Phục, làng Yên Mã, hòn Trống Thủng, núi Cờ Rách được đề cập mang ý nghĩa sâu sắc: 'Bà cụ vừa nói xong, đầu vị tướng quân rơi xuống đất. Ông biến thành hòn Hai Vai. Ngựa của ông chạy thêm một đoạn lên vùng Yên Thành, biến thành núi Mã Phục, tại làng Yên Mã. Trống, cờ cũng hóa thành núi Trống Thủng, núi Cờ Rách...'.
- Ý nghĩa: Các địa danh kết nối với sự hi sinh của vị tướng trong cuộc chiến vì bảo vệ dân tộc. Anh ta dũng cảm chiến đấu và hy sinh, nhưng tinh thần vẫn bay cao về Diễn Châu. Việc biến hóa thành những địa danh lịch sử là sự hiện thân của khát vọng quê hương trong trái tim con người: 'Dáng núi non quê ta thường thể hiện khát vọng của con người'.
2.2. Sau khi đọc
1. Truyện được kể từ ngôi kể nào? Tác dụng của việc chọn ngôi kể đó trong truyện là gì?
- Câu chuyện được kể từ ngôi thứ ba, giúp tạo ra sự linh hoạt trong cách diễn đạt, giúp độc giả có cái nhìn khách quan hơn về câu chuyện.
- Tác dụng của ngôi kể thứ ba là tạo linh hoạt trong cách kể chuyện, giúp độc giả có cái nhìn khách quan hơn về câu chuyện.
2. Các câu hỏi và giải đáp về sự kiện lịch sử thể hiện tâm hồn và suy nghĩ của Côn như thế nào? Em nhận xét gì về tính cách của nhân vật này?
Các câu hỏi và giải đáp về sự kiện lịch sử cho thấy Côn là một cậu bé yêu quê hương, suy nghĩ thấu đáo, chín chắn. Các câu chuyện thể hiện cái nhìn và đánh giá chính xác về nhân vật và câu chuyện.
=> Côn là cậu bé điềm đạm, thông minh, hiểu biết và ham muốn khám phá lịch sử dân tộc.
3. Trong đoạn trích, cụ Phó bảng đã hướng dẫn con chăm sóc bản thân và tu dưỡng làm người như thế nào? Em đánh giá thế nào về tính cách của nhân vật cụ Phó bảng?
- Trong đoạn trích, cụ Phó bảng đã giáo dục bằng cách đưa con đi khắp nơi và dạy con làm người qua các bài học về lịch sử dân tộc.
- Tính cách của cụ Phó bảng: Qua cách giáo dục con, cụ Phó bảng tỏ ra điềm tĩnh, nhẹ nhàng và am hiểu về lịch sử dân tộc.
4. Câu chuyện 'Dọc đường xứ Nghệ' mang lại cho em những suy nghĩ, cảm xúc gì?
Câu chuyện 'Dọc đường xứ Nghệ' mở ra những suy nghĩ sâu sắc về quá khứ lịch sử của dân tộc. Sự gian khổ và chiến công của cha ông trong cuộc sống và trong lịch sử khiến chúng ta trân trọng hơn, tự hào hơn về di sản văn hóa. Cách cụ Phó bảng kể chuyện và truyền đạt kiến thức cho con cháu là nguồn động viên mạnh mẽ để chúng ta giữ gìn và phát huy truyền thống tốt đẹp. Qua đó, chúng ta học được cách nuôi dưỡng phẩm chất đạo đức, trở thành công dân có ích, giữ vững bản sắc dân tộc từ thế hệ này sang thế hệ khác.
Qua bài soạn mẫu, mong rằng các em sẽ nhận thức đúng về tầm quan trọng của lịch sử dân tộc. Hi vọng, sự yêu mến và biết ơn về những giá trị truyền thống sẽ trở thành động lực để học tập và phấn đấu. Chúc các em hành trang vững bước trên con đường học vấn!
Các bài soạn văn mẫu lớp 7 khác trong sách Cánh Diều có nhiều điểm đặc sắc như:
- Soạn bài Viết về một sự kiện lịch sử, Ngữ văn lớp 7, Cánh Diều
- Soạn bài Trình bày ý kiến về văn hóa nghệ thuật, Ngữ văn lớp 7, Cánh Diều, Nói và nghe
