Soạn bài Lời tiễn dặn SGK Ngữ văn 11 tập 1 Kết nối tri thức - chi tiết

Nội dung chính

Trước khi đọc 1

Câu 1 (trang 102, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Chia sẻ một chút về một truyện thơ bạn từng biết hoặc đọc (tiêu đề, tác giả, nội dung tóm tắt...)

Phương pháp giải:

Dựa vào kiến thức của bạn để trả lời câu hỏi này. 

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Trong tác phẩm thơ Lục Vân Tiên của tác giả Nguyễn Đình Chiểu là một truyện thơ mà tôi đã biết. Nội dung của tác phẩm kể về cuộc sống đầy bi thương của Lục Vân Tiên và mối tình lãng mạn của anh với Kiều Nguyệt Nga. Truyện thơ này mang đậm ý nghĩa nhân văn về nhân quả của cuộc sống.

Trước khi đọc 2

Câu 2 (trang 102, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Hãy nhớ lại một tác phẩm (thuộc bất kỳ thể loại) mà câu chuyện tình yêu đã thực sự làm bạn ấn tượng. Bạn nghĩ điều gì đã làm cho tình yêu trở thành một chủ đề vô cùng phong phú trong văn học?

Phương pháp giải:

Dựa vào kiến thức của bạn để trả lời câu hỏi này.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

 Tác phẩm mà tôi nhớ về câu chuyện tình yêu là tác phẩm thơ Lục Vân Tiên, một câu chuyện tình yêu đầy cảm xúc của Lục Vân Tiên và Kiều Nguyệt Nga.

- Theo tôi, tình yêu trở thành một chủ đề vô cùng phong phú trong văn học không chỉ bởi nó là một cảm xúc đẹp như tình yêu đôi lứa, tình yêu gia đình... mà còn vì những giá trị ẩn sau những tình cảm ấy. Trong truyện Lục Vân Tiên, Kiều Nguyệt Nga yêu Lục Vân Tiên nhưng phải chịu nhiều khó khăn và thử thách, nhưng nàng vẫn luôn trung thành và kiên định với tình yêu của mình, thậm chí khi phải đối mặt với cái chết, nàng vẫn không từ bỏ tình yêu. Và tấm lòng kiên định của nàng đã được đáp trả bằng một kết cục hạnh phúc cho cả hai.

Trong khi đọc 1

Câu 1 (trang 103, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Hãy tưởng tượng về bối cảnh của câu chuyện.

Phương pháp giải:

Đọc kỹ đoạn một của tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Bối cảnh của câu chuyện là hai người yêu nhau nhưng không thể ở bên nhau. Cô gái phải kết hôn với người khác và chàng trai muốn đưa cô đi với tấm lòng buồn bã. Họ ngồi lại trên cánh đồng và trò chuyện, mỗi người đều mang theo nỗi buồn khi phải chia xa.

Trong quá trình đọc 2

Câu 2 (trang 103, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Chú ý cách miêu tả đầy hình ảnh về tâm trạng của cô gái.

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần đầu của tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

Cách 1:

Ở khổ đầu, tác giả sử dụng hình ảnh lá ớt, lá cà, lá ngón – tất cả đều là loại lá độc để diễn đạt tâm trạng đau đớn, buồn bã của cô gái trên đường về nhà chồng nhưng vẫn quay đầu lại nhìn người yêu. Hình ảnh này thể hiện sự hỗn loạn, đau đớn và mong ngóng của cô gái khi phải đi lấy chồng vì trách nhiệm và bị tách rời với người yêu.

Trong quá trình đọc 3

Câu 3 (trang 103, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Chú ý cách hành động lạ lùng nhưng hoàn toàn lý trí của chàng trai.

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần tiếp theo từ “Xin hãy cho anh kề … khi góa bụa về già.”

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Không có được cô gái, chàng trai thậm chí còn nghĩ đến cái chết đau đớn nhưng vẫn không quên người yêu (lửa xác đượm hơi). Rồi suy nghĩ về việc sẽ đảm nhận việc chăm sóc con của cô ấy, với quan điểm rằng tất cả những đứa trẻ sinh ra từ người yêu của mình đều đẹp đẽ và đáng quý, dù bất kể về đạo đức. Thậm chí, chàng còn mong muốn một ngày nào đó sẽ kết hôn với người mình yêu, dù phải đợi rất lâu, kể cả khi đã già.

→ Dù những suy nghĩ của chàng trai có vẻ không hợp lý, nhưng có thể hiểu được rằng đó là biểu hiện của tình trạng tuyệt vọng, sâu thẳm trong tâm hồn chàng trai khi người yêu đã chồng về. Vì thế, chàng nghĩ rằng mọi thứ liên quan đến cô gái đều đáng yêu, đáng quý. 

Trong quá trình đọc 4

Câu 4 (trang 104, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Cảm nhận sự thương xót của chàng trai khi chứng kiến tình cảnh của người yêu tại nhà chồng.

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần hai của tác phẩm.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Chàng trai cảm thấy đau đớn khi nghĩ về cô gái ở nhà chồng. Không phải chàng là người gọi cô gái dậy, cột tóc cho cô và xây dựng gia đình cùng cô gái. Bây giờ, chàng chỉ có thể tưởng tượng cô gái đã về nhà chồng, trở thành vợ của người khác và chàng chỉ có thể ngồi đây, tưởng tượng về cuộc sống của cô gái tại nhà chồng. Điều này thực sự làm đau đớn và đáng thương cho chàng trai, một tình yêu trong sáng, mãnh liệt nhưng không được đáp lại. 

Trong quá trình đọc 5

Câu 5 (trang 105, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Cách diễn tả lời thề nguyền trung thành như thế nào? 

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần hai của tác phẩm. 

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Lời thề nguyền trung thành được thể hiện qua cấu trúc điệp văn nghệ thuật: Chết…

→ Chàng trai mong ước được ở bên cô gái dù bất cứ lúc nào, ở đâu, dưới bất kỳ hoàn cảnh nào, chàng trai vẫn muốn ở bên cô gái như được thể hiện trong đoạn điệp khúc Chết ba năm… Chết thành sông… Chết thành đất… Đoạn điệp này đã thể hiện rằng dù có chuyện gì xảy ra, sống hay chết, trở thành bất kỳ thứ gì, chàng trai vẫn một lòng một dạ, trung thành với người yêu. 

Sau khi đọc 1

Câu 1 (trang 106, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Từ hai Lời tiễn dặn trong đoạn trích, người đọc có thể suy luận được điều gì về bối cảnh của câu chuyện?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ bài truyện thơ để trả lời câu hỏi này.

Lời giải chi tiết:

Cách 1

Từ hai lời tiễn dặn trong đoạn trích, người đọc có thể dễ dàng hiểu được tình huống của hai nhân vật chính trong câu chuyện. Đó là câu chuyện về chàng trai và cô gái yêu nhau, nhưng vì gia đình cô gái không đồng ý nên cô gái phải kết hôn với người khác. Thời gian ở rể đã hết, cô gái phải về nhà chồng, và chàng trai (người yêu của cô) đã đến tiễn cô gái về nhà chồng.

Sau khi đọc 2

Câu 2 (trang 106, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Trong đoạn trích, lời kể là của chàng trai, người yêu của cô gái. So với một số tác phẩm viết bằng văn xuôi, cách lời kể ở đây khác biệt ở chỗ nó là lời kể của chính nhân vật trong câu chuyện. Điều này làm tăng tính chủ quan của lời kể, thể hiện được cảm xúc sâu sắc của chàng trai đối với cô gái.

Sau khi đọc 3

Câu 3 (trang 106, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Trong đoạn trích, chúng ta có thể nhận thấy tâm trạng của cô gái trước và sau khi về nhà chồng thông qua lời tiễn dặn của chàng trai. Trước khi về nhà chồng, cô gái đau đớn, bứt rứt trong lòng vì không thể đáp lại tình cảm sâu đậm của chàng trai. Sau khi về nhà chồng, cô gái quay trở lại trạng thái bình thường và làm tròn nghĩa vụ của một người vợ và người con dâu.

Sau khi đọc 4

Câu 4 (trang 106, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Qua đoạn trích, chúng ta thấy hình ảnh của chàng trai là một người thủy chung, sẵn lòng hy sinh cho tình yêu của mình. Biểu hiện xúc động nhất của nhân vật này là khi anh mong muốn được bồng bế những đứa con của cô gái, thể hiện lòng yêu thương chân thành và không điều kiện của anh đối với cô gái.

Sau khi đọc 5

Câu 5 (trang 106, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

So sánh nội dung của hai lời thề nguyền trung thành và cách chúng được thể hiện trong hai lời tiễn dặn. Cả hai đều thể hiện tình cảm sâu đậm và lòng trung thành của chàng trai đối với cô gái. Tuy nhiên, lời thề thứ nhất dựa trên sự hy sinh và chết chóc, trong khi lời thề thứ hai thể hiện hy vọng và niềm tin vào một tương lai hạnh phúc bên nhau.

Sau khi đọc 6

Câu 6 (trang 107, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Từ tìm hiểu đoạn trích và phần giới thiệu về tác phẩm Tiễn dặn người yêu, có thể nhận xét về sự khác biệt giữa một bài thơ trữ tình và một truyện thơ. Dù cả hai đều sử dụng hình thức thơ, nhưng truyện thơ thường thể hiện cảm xúc và tâm trạng của nhân vật một cách chân thực hơn, trong khi đó, bài thơ trữ tình thường sử dụng hình ảnh và từ ngữ hoa mỹ hơn để truyền đạt thông điệp tình cảm.

Sau khi đọc 7

Câu 7 (trang 107, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Đoạn trích cho thấy sự phong phú và đa dạng trong không gian tồn tại và đời sống văn hoá tinh thần của người dân tộc Thái, chủ nhân của truyện thơ Tiễn dặn người yêu. Họ luôn khao khát hạnh phúc trong tình yêu, thể hiện sự thủy chung và lòng hiếu kỳ, và mong muốn tình yêu của mình được thể hiện một cách sâu sắc, thắm thiết.

Viết

Câu hỏi (trang 107, SGK Ngữ Văn 11, tập một):

Viết một đoạn văn ngắn (khoảng 150 chữ) phân tích một đoạn thơ trong văn bản Lời tiễn dặn đã để lại ấn tượng sâu sắc trong bạn.