Hướng dẫn thực hiện:
I. CẦN GHI NHỚ KIẾN THỨC
1. Để bày tỏ suy nghĩ, cảm xúc về cuộc sống xung quanh, hãy áp dụng phương pháp tự sự và miêu tả để làm nổi bật đối tượng biểu cảm và truyền đạt cảm xúc.
2. Tự sự và miêu tả ở đây nhằm kích thích cảm xúc, vì cảm xúc chi phối thay vì mục đích kể chuyện, miêu tả chi tiết sự kiện, cảnh đẹp.
Ví dụ: - Trong bài Ca ngợi ngôi nhà bị gió thu phá, nghệ sĩ tài năng đã khéo léo sử dụng phương thức tự sự và miêu tả để tạo điểm nhấn cho đối tượng biểu cảm (ngôi nhà tranh bị gió thu phá nát) và truyền đạt cảm xúc (uất ức và ước mơ cao cả của tác giả ở cuối bài). Tương tự, để thể hiện lòng đồng cảm sâu sắc và tình thương dành cho cha, Duy Khán đã tập trung vào việc mô tả và kể về ngón chân, bàn chân và cuộc sống lao lực của cha, bằng đôi chân ấy. Cả thơ và văn đều sử dụng yếu tố tự sự và miêu tả không để kể chuyện và mô tả sự kiện (hoặc cảnh vật), mà chủ yếu để kích thích cảm xúc, nơi cảm xúc chi phối nét biểu cảm của văn bản.
II. THỰC HÀNH - LUYỆN TẬP
A. Hướng dẫn thực hiện bài tập trong SGK
1. Hãy tự thực hiện bài tập này. Lưu ý áp dụng yếu tố tự sự và miêu tả một cách sáng tạo, tạo ra biểu cảm trong một bài văn xuôi. Kết hợp cả biểu cảm gián tiếp (qua tự sự và miêu tả) với biểu cảm trực tiếp ở phần cuối của bài.
2. Đây là bài tập mô phỏng từ một bài viết của người khác thành bài viết của mình theo cách diễn đạt độc đáo của từng em. Yêu cầu ở đây là phải kết hợp tự sự và miêu tả để biểu cảm:
- Tự sự: Chuyện thay đổi kiểu tóc gian khổ để lấy kẹo mầm ngày xưa.
- Miêu tả: Cảnh chải tóc của người mẹ ngày xưa, với những đặc điểm độc đáo.
- Biểu cảm: Hồi tưởng về người mẹ được ghi sâu trong trái tim ấm áp.
(Chú ý: Mô phỏng không phải là sao chép, không sao chép văn bản có sẵn).
B. Bài tập bổ sung
Tìm kiếm thêm đoạn văn xuôi biểu cảm sử dụng yếu tố tự sự, miêu tả để học cách suy nghĩ, tạo ý và viết của các tác giả. Sao chép những đoạn đó vào sổ tay văn học.
Xem thêm các bài soạn để học tốt môn Ngữ Văn lớp 7
- Soạn bài Khung cảnh buổi tối, Rằm tháng giêng
- Soạn bài Thành ngữ
