Buzz
Mytour giới thiệu tài liệu Soạn văn 12: Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi, mời bạn đọc tham khảo nội dung chi tiết dưới đây.
Soạn bài Nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi
I. Lý thuyết
1. Xác định đề bài và lập kế hoạch ý tưởng
Đề 1: Phân tích truyện ngắn Tinh thần thể dục của Nguyễn Công Hoan.
Đề 2: So sánh sự khác biệt về ngôn ngữ và phong cách giữa hai tác phẩm Chữ người tử tù (Nguyễn Tuân) và Hạnh phúc của một tang gia (trích Số đỏ, Vũ Trọng Phụng). Lý giải nguyên nhân tạo ra những khác biệt đó.
Gợi ý cho cuộc thảo luận:
Đề 1.
a. Khám phá bài toán
- Khi nghiên cứu một câu chuyện ngắn, bạn đang thảo luận về quá trình chính (không phải duy nhất) mà cần áp dụng.
- Một bài văn luận cần kết hợp phân tích, nhận xét, giải thích, và chứng minh...
- Đối tượng nên phân tích: câu chuyện ngắn Tinh thần thể dục
b. Tạo kết cấu
* Khởi đầu: Giới thiệu về truyện ngắn Tinh thần thể dục
* Nội dung chính:
- Đặc điểm đặc biệt của cấu trúc truyện
- Xung đột và sự hài hước trong truyện
- Đặc điểm ngôn ngữ của tác phẩm
- Ý nghĩa thực tế và nhân văn
* Kết luận: Đánh giá tổng quan về truyện ngắn Tinh thần thể dục
Đề 2.
a. Nắm bắt nội dung
- Sự đa dạng về ngôn từ và phong cách viết trong hai tác phẩm.
- Thể hiện sự tử tế của người tử tù: tác giả sử dụng nhiều từ Hán Việt cổ, ngôn ngữ cổ để mô tả các bức tranh, nhân vật của thời kỳ suy tàn. Bằng cách viết trang trọng, truyền thống, tác giả nói về những con người có tài năng, trung dung, nhưng hiện chỉ còn là “hồn bóng một thời”.
- Hạnh phúc trong tang thương: tác giả sử dụng ngôn từ phong phú, trò chơi ngôn ngữ để châm biếm, chế giễu tính giả tạo, phô trương, đê tiện của tầng lớp thượng lưu ở thành thị thập niên trước Cách mạng Tháng Tám.
- Nguyên nhân:
- Sử dụng từ ngữ, ngôn ngữ phù hợp với chủ đề của truyện và thể hiện tư tưởng, tâm trạng của tác giả.
- Sự khác biệt trong cách viết của từng nhà văn.
b. Xây dựng kế hoạch
* Khởi đầu: Văn học cần sự đa dạng và phong phú để thể hiện đa dạng các khía cạnh của cuộc sống. Nghệ thuật sử dụng ngôn từ và phong cách viết cũng đóng góp vào sự phong phú, đa dạng đó.
* Nội dung chính:
- Sự khác biệt về từ ngữ được sử dụng trong hai văn bản (minh chứng, chứng minh).
- Sự khác biệt về cách viết trong hai văn bản (minh chứng, chứng minh).
* Kết luận: Đánh giá tổng quan về sự khác biệt về từ ngữ, cách viết trong hai văn bản.
2. Dựa trên các đề bài và gợi ý trên, bạn hãy đề cập đến đối tượng và nội dung của bài luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn bản.
- Đối tượng mục tiêu:
- Giá trị về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm nói chung.
- Một góc nhìn, một khía cạnh về nội dung hoặc nghệ thuật của tác phẩm hoặc các tác phẩm, đoạn trích khác nhau.
- Nội dung chính:
- Giới thiệu về tác phẩm/đoạn trích cần thảo luận.
- Phân tích giá trị về nội dung, nghệ thuật hoặc một số khía cạnh đặc biệt theo yêu cầu của đề bài.
- Đánh giá tổng quan về tác phẩm, đoạn trích.
=> Tóm tắt:
- Phạm vi của bài luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi rất đa dạng: có thể là giá trị về nội dung và nghệ thuật của tác phẩm nói chung, có thể chỉ là một góc nhìn, thậm chí một khía cạnh về nội dung hoặc nghệ thuật của tác phẩm hoặc các tác phẩm, đoạn trích khác nhau.
- Bài văn nghị luận về một tác phẩm, một đoạn trích văn xuôi thường bao gồm các phần:
- Giới thiệu về tác phẩm hoặc đoạn trích văn xuôi cần thảo luận.
- Phân tích giá trị về nội dung và nghệ thuật theo yêu cầu của đề bài hoặc một số khía cạnh đặc biệt theo yêu cầu của đoạn trích, tác phẩm.
- Đánh giá tổng quan về tác phẩm, đoạn trích.
II. Thực hành
Đề bài: Nghệ thuật châm biếm, phê phán trong truyện ngắn Vi hành của Nguyễn Ái Quốc.
Gợi ý:
a. Nắm bắt nội dung
- Trong bài nghị luận, chúng ta sẽ tập trung vào nghệ thuật châm biếm và phê phán trong truyện ngắn Vi hành của Nguyễn Ái Quốc.
- Phương pháp: kết hợp nhiều phương tiện như phân tích, minh chứng, nhận xét...
b. Xây dựng kế hoạch
* Khai mạc:
- Giới thiệu về tác giả Nguyễn Ái Quốc và tác phẩm ngắn “Vi hành” để đặt bối cảnh cho cuộc trò chuyện sắp diễn ra. Bước này giúp người đọc hiểu rõ hơn về ngữ cảnh và tác động của tác phẩm trước khi bắt đầu thảo luận chi tiết.
- Giới thiệu mục tiêu của bài nghị luận: nghiên cứu về nghệ thuật châm biếm và phê phán trong tác phẩm. Việc làm này giúp xác định phạm vi của cuộc thảo luận và làm rõ mục đích cuối cùng của bài viết.
* Thân bài:
- Tóm lược về bối cảnh sáng tạo của tác phẩm “Vi hành”. Việc này không chỉ giúp đưa ra một cái nhìn tổng quan về ngữ cảnh lịch sử, xã hội mà còn giúp người đọc hiểu sâu hơn về cách tác giả phản ánh thế giới qua tác phẩm của mình.
- Phân tích nghệ thuật châm biếm, phê phán qua các góc nhìn chính:
Tình cảnh hiểu lầm trong tác phẩm: hiểu lầm về nhân vật “tôi” là vua Khải Định
- Xây dựng hình tượng nhân vật Khải Định với tính chất hài hước, châm biếm: từ ngoại hình, hành động đến cử chỉ.
- Sử dụng ngôn từ, phong cách viết hài hước châm biếm.
- Đánh giá về tác dụng của nghệ thuật châm biếm, phê phán trong tác phẩm: tiết lộ bản chất đê tiện, phản bội, ngụy tạo của Khải Định và bè lũ thực dân Pháp.
* Tổng kết:
- Đánh giá thành tựu của nghệ thuật châm biếm, phê phán trong tác phẩm.
- Khẳng định lại ý nghĩa của tác phẩm.
