Soạn bài (Nói và nghe trang 148) Lắng nghe và đưa ra phản hồi về một bài thuyết trình kết quả nghiên cứu - phiên bản ngắn nhất của Kết nối tri thức

Soạn bài Nói và nghe: Lắng nghe và phản hồi về một bài thuyết trình kết quả nghiên cứu trang 148 ngắn nhất nhưng vẫn truyền đạt đầy đủ ý được biên soạn tuân thủ sách Ngữ văn lớp 10 Kết nối tri thức với cuộc sống giúp học sinh soạn văn 10 một cách thuận lợi hơn.

Soạn bài (Nói và nghe trang 148) Lắng nghe và đưa ra phản hồi về một bài thuyết trình kết quả nghiên cứu - bản ngắn nhất của Kết nối tri thức

* Yêu cầu: 

- Hiểu rõ mục đích viết của tác giả trong báo cáo nghiên cứu.

- Hiểu rõ và đánh giá đúng các nội dung chính của bài thuyết trình (vấn đề được bàn luận, các luận điểm thay thế cho kết quả nghiên cứu đạt được…).

 - Hiểu rõ và đánh giá đúng các đặc điểm cấu trúc của bài thuyết trình cũng như quá trình viết và hoàn thiện báo cáo nghiên cứu của tác giả.

- Hiểu và đánh giá được cách mà các tác giả sử dụng các phương tiện phi ngôn ngữ như cử chỉ, biểu hiện, hình ảnh, số liệu, sơ đồ, bảng biểu... khi trình bày kết quả của nghiên cứu.

- Thể hiện sự tôn trọng đối với tác giả của báo cáo nghiên cứu và những kết quả mà tác giả đã đạt được.

1. Chuẩn bị nói và nghe.

Chuẩn bị nói:

- Mặc dù tập trung vào việc rèn luyện kỹ năng lắng nghe và phản hồi về nội dung thuyết trình kết quả nghiên cứu, nhưng phần Nói và Nghe này không thể thiếu phần nội dung nói. Nếu được giao thuyết trình, bạn cần hoàn thành đầy đủ các bước hướng dẫn trong Bài 4, bao gồm việc xây dựng một bài thuyết trình dựa trên công trình nghiên cứu đã thực hiện ở Bài 2.

- Trong quá trình thuyết trình, dựa trên văn bản đã chuẩn bị, cần nêu rõ vấn đề nghiên cứu, các luận điểm chính, bằng chứng và lý lẽ được sử dụng để minh chứng. Đặc biệt, cần nhấn mạnh những phát hiện mới về vấn đề. Để tăng tính thú vị và hiệu quả của bài thuyết trình, bạn có thể sử dụng hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu,... nhằm minh họa và hóa rõ hơn nội dung trình bày.

Chuẩn bị nghe

- Trước khi nghe bài thuyết trình kết quả nghiên cứu, bạn cần tìm hiểu về tiêu đề của nó để có cái nhìn tổng quan và định hướng nghe phù hợp. Hãy tưởng tượng cách tác giả trình bày vấn đề và giải quyết nhiệm vụ nghiên cứu để bạn có thể nhận ra sự độc đáo trong cách tiếp cận của họ.

- Ghi lại những điều bạn đã biết và muốn biết dựa trên sơ đồ KWL:

2. Thực hành nói và nghe

Người nói:

- Khởi đầu: Giới thiệu vấn đề nghiên cứu và lí do lựa chọn chủ đề đó; tổng quan về phương pháp và quá trình thực hiện nghiên cứu.

- Trình bày: Tóm tắt các điểm chính, thông tin quan trọng từ báo cáo kết quả nghiên cứu, có thể kết hợp sử dụng PowerPoint (nếu có).

- Tổng kết: Tóm lại các kết quả chính của nghiên cứu, phát biểu ý nghĩa của vấn đề nghiên cứu và đề xuất hướng tiếp cận mới.

Người nghe:

- Hiểu được mục đích nghiên cứu của người trình bày (chú ý lắng nghe phần mở đầu và kết luận của bài thuyết trình để có thông tin quan trọng).

- Nhận biết cấu trúc của bài thuyết trình kết quả nghiên cứu (điểm chính, ví dụ, dữ liệu số, ...). Khi nghe thuyết trình, ghi chú từ khóa và sử dụng kí hiệu để đánh dấu điểm chính và các liên kết giữa chúng.

- Theo dõi và đánh giá các hình ảnh, sơ đồ, bảng biểu, và biểu hiện cơ thể mà người trình bày đã sử dụng trong thuyết trình.

- Nhận diện các thông tin, dữ liệu chưa đủ tin cậy trong bài thuyết trình: kiểm tra nguồn gốc và tính chính xác của dữ liệu được trình bày, phát hiện các sự không nhất quán trong lập luận của người thuyết trình.

Bài nói mẫu:

Chào quý thầy cô và các bạn. Tôi là............, học sinh.........., từ trường............   Chèo từ lâu đã là một loại hình nghệ thuật dân gian đại diện cho tiếng nói của những người dân thường trong xã hội xưa, là hình ảnh của cuộc sống con người dưới chế độ phong kiến. So với Tuồng – một loại nghệ thuật tập trung vào nam nhân vật – Chèo tập trung vào cuộc sống xã hội, gia đình nơi phụ nữ chiếm vai trò quan trọng. Vì vậy, những vở Chèo thường kể về cuộc sống khó khăn, bất công của phụ nữ dưới thời phong kiến, như 'Quan Âm Thị Kính', 'Trương Viên', 'Kim Nham'… Trong đó, trích đoạn 'Xúy Vân giả dại' là một ví dụ nổi bật, đặc sắc về tình yêu và mâu thuẫn nội tâm của nhân vật Xúy Vân. Dân gian đã đưa hơi thở nhân văn vào tác phẩm, tạo nên nhân vật độc đáo với tư tưởng mới lạ, vượt ra khỏi truyền thống.

Giáo sư Trần Bàng đã khẳng định trong tác phẩm “Chèo – một hiện tượng sân khấu của dân tộc”: “Chèo tập trung vào cuộc sống của những con người bình thường, tôn vinh tình bạn, tình yêu chung thủy, lòng hiếu thảo, và khát vọng tự do trong tình yêu và cuộc sống. Trong Chèo, số phận của phụ nữ là trung tâm, đặc biệt là những người chịu nhiều khổ đau nhất dưới chế độ phong kiến.” Quan điểm này thể hiện tính nhân đạo và tư tưởng tiến bộ. Chèo không chỉ tôn vinh những người thể hiện đạo đức xã hội như Thị Kính, Thị Phương… mà còn đồng cảm với những nhân vật như Thị Mầu, Xúy Vân. Nhân vật trong Chèo được xây dựng với tính phức tạp và sâu sắc.

Giáo sư Hà Văn Cầu nói rằng “mỗi nhân vật chèo đều mang một ước mơ hoặc niềm tin mãnh liệt và luôn thể hiện khát vọng và niềm tin đó của mình mặc cho khó khăn.” Các nhân vật trong Chèo thường giới thiệu bản thân và tính cách của họ ngay từ khi xuất hiện. Sự ổn định trong tính cách là đặc điểm chung của các loại hình nghệ thuật sân khấu dân gian, có sự phân biệt rõ ràng giữa tốt và xấu. Trong Chèo, các nhân vật nữ được chia thành ba nhóm: nữ chính, nữ lệch và nữ pha.

Trong thực tế, không phải tất cả các nhân vật đều tuân theo quy luật định hình tính cách, chèo đã xây dựng các nhân vật có tính phức tạp và chiều sâu. Nhân vật Xúy Vân là một ví dụ điển hình. Hình ảnh của Xúy Vân từ một cô gái ngoan ngoãn đã biến thành một nữ lệch phá các, mang tư tưởng mới. Xúy Vân không chỉ truyền tải thông điệp về người phụ nữ đẹp trong xã hội xưa mà còn đặt ra nhiều suy nghĩ về khát vọng chính đáng trong cuộc sống.

Vở kịch Kim Nham kể về một học trò từ Nam Định. Với ước mơ trở thành học giả, anh ta lên Hà Nội để học, và được Huyện Tể gả con gái là Xuý Vân cho. Xuý Vân là một cô gái thuỳ mị, đảm đang với ước mơ về một gia đình hạnh phúc giản dị. Tuy nhiên, sau khi kết hôn, Xuý Vân phải đối mặt với sự lạnh lùng của nhà chồng và sự xa cách của Kim Nham. Cuộc sống cô đơn kéo dài khiến Xuý Vân mất đi ước mơ và cảm thấy tuổi thanh xuân như bị phí hoài. Khi Trần Phương gặp và hứa hẹn hạnh phúc, Xuý Vân giả điên để thoát khỏi Kim Nham. Tuy nhiên, cuối cùng nàng nhận ra thực tế đau thương và xấu hổ và tự vẫn.

Khác biệt so với nhiều người phụ nữ khác trong thế giới của chèo cổ, Xúy Vân có nguồn gốc từ một gia đình giàu có với cha là “Huyện tể, Nhà cự phú quốc gia vô địch”. Xuất thân như vậy có thể gợi lên hình ảnh về giàu có, quyền lực và địa vị. Tuy nhiên, Xúy Vân không chỉ là một đào pha nổi loạn, mà còn là hiện thân của tinh thần Tòng trong đạo đức của Nho giáo tam tòng. Dù sống trong một xã hội mà mọi quyết định về tình yêu và hôn nhân đều do cha mẹ quyết định, cuộc hôn nhân của Xúy Vân với Kim Nham không hề có tình yêu. Tại giai đoạn này, Xúy Vân là biểu tượng của vẻ đẹp phụ nữ thời xưa, phải chấp nhận trách nhiệm và hy sinh trong cuộc sống hôn nhân.

Tôi yêu em, ngày cũng yêu em

Tàn đêm trông thức chờ mong ai?

Chàng ơi! Cố gắng đi theo đuổi sự hiểu biết

Xúy Vân mong ước có một gia đình hạnh phúc, ấm áp. Nàng muốn làm một người con dâu tốt và một người vợ đảm đang. Công việc hàng ngày của Xúy Vân chứng tỏ cô ấy là một người lao động khéo léo và đẹp nết. Ước mơ của Xúy Vân là một gia đình bình thường, có tình yêu và sự ấm áp:

“Đợi đến khi lúa chín bông vàng

Anh sẽ đi gặt, em sẽ mang cơm”.

Tình duyên giữa Kim Nham và Xúy Vân ràng buộc, dẫn dắt nhưng ước mơ của họ hoàn toàn khác nhau, làm cuộc sống hôn nhân trở nên khó khăn. Tâm trạng cô đơn và bế tắc của Xúy Vân được thể hiện qua hình ảnh: “Con cá rô nằm giữa vũng chân trâu – để cho năm bảy cần câu châu vào”. Xúy Vân không thể chia sẻ nỗi ấm ức này với ai, ngay cả cha mẹ của mình.

Xúy Vân mơ ước một cuộc sống đơn giản, trong khi chồng nàng - Kim Nham lại mơ ước thành công trong học vấn và sự nghiệp. Họ không chung một ước mơ. Sự xuất hiện của những nhân vật mới như Mụ Quán, Trần Phương đã thay đổi số phận của Xúy Vân.

Xúy Vân đã phải đối mặt với cuộc sống khó khăn và đau đớn khi chọn tự do và yêu Trần Phương. Cuộc đời của nàng chỉ toàn những bất hạnh và bi kịch.

Xúy Vân đã phải trả giá đắt cho quyết định của mình. Tình yêu và tự do đã đẩy nàng đến bờ vực của điên đảo và tự vẫn.

Chèo Kim Nham mang ý nghĩa sâu sắc, vượt thời gian. Sự lựa chọn của Xúy Vân đã thể hiện rằng phụ nữ muốn tự do phải chấp nhận trách nhiệm và đau khổ.

Xin cảm ơn mọi người đã lắng nghe. Tôi rất vui mừng nếu nhận được sự chia sẻ và đánh giá về nội dung của các tác phẩm chèo khác.

3. Giao lưu 

Người nghe

- Hỏi những câu hỏi chân thành để hiểu rõ hơn về nội dung của bài thuyết trình và đề xuất người thuyết trình giải thích thêm về một số vấn đề cụ thể.

- Phản biện các điểm mơ hồ, mâu thuẫn trong bài thuyết trình một cách xây dựng, chỉ ra lỗi lặp luận và so sánh dữ liệu từ các nguồn thông tin khác nhau để hỗ trợ việc chỉnh sửa và hoàn thiện bài thuyết trình.

- Tổng quan đánh giá về nội dung và cách thuyết trình, chỉ ra những điểm tích cực và những điểm có thể cải thiện.

- Trình bày quan điểm và giải thích khác về vấn đề được thảo luận trong bài thuyết trình, có thể cung cấp tài liệu từ các tác giả khác hoặc trình bày quan điểm cá nhân.

Người thuyết trình:

- Tiếp nhận ý kiến, phản hồi và trao đổi với các thành viên khác trong nhóm hoặc lớp học với thái độ mở lòng để tiếp thu, đề xuất các cải tiến hoặc điều chỉnh.

- Để tự đánh giá và hiểu rõ một cách khách quan và toàn diện về bài thuyết trình, bạn có thể tham khảo các tiêu chí và nội dung đánh giá trong bảng dưới đây: