Soạn bài Tả cảnh trong truyện SGK Ngữ văn 6 tập 2 Cánh diều chi tiết

Nội dung chính

Chuẩn bị 1

Trả lời câu 1 (trang 66 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Truyện kể về việc gì? Thời gian và địa điểm xảy ra câu chuyện?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ văn bản và chú ý thời gian, địa điểm.

Lời giải chi tiết:

- Truyện kể về: câu chuyện của người anh và em gái có tài hội họa, và sự nhận ra của người anh về phần hạn chế của mình.

- Thời gian và địa điểm xảy ra câu chuyện: diễn ra tại cuộc thi triển lãm tranh, nơi mà em gái giành giải nhất.

Chuẩn bị 2

Trả lời câu 2 (trang 66 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Truyện có những nhân vật nào? Ai là nhân vật chính? Nhân vật chính là người thế nào?

Phương pháp giải:

Nhớ lại các nhân vật xuất hiện trong truyện.

Lời giải chi tiết:

- Các nhân vật trong truyện: người anh trai, em gái Kiều Phương, chú Tiến Lê, bố, mẹ.

- Nhân vật chính: người anh trai.

- Người anh trai đố kị với tài năng của em gái, tự ti về bản thân và sau đó hối hận về những gì mình đã làm.

Chuẩn bị 3

Trả lời câu 3 (trang 66 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Truyện kể theo ngôi kể thứ mấy và tác dụng của ngôi kể ấy?

Phương pháp giải:

Nhớ lại hai ngôi kể đã học:

- Ngôi thứ nhất xưng “tôi”.

- Ngôi thứ ba giấu mình.

Lời giải chi tiết:

- Truyện kể theo ngôi thứ nhất. 

- Việc lựa chọn ngôi kể như vậy rất phù hợp với chủ đề, giúp bày tỏ cảm xúc, suy nghĩ của nhân vật chính một cách chân thành, đáng tin cậy hơn.

Chuẩn bị 4

Trả lời câu 4 (trang 66 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Truyện đề cập đến vấn đề gì? Vấn đề đó có liên quan đến cuộc sống hiện nay và cá nhân của em như thế nào?

Phương pháp giải:

Chú ý nội dung truyện để nhận biết vấn đề chính.

Lời giải chi tiết:

- Truyện nói về: Tình cảm trong sáng, lòng nhân hậu cao đẹp hơn bản chất ghen ghét, đố kị. Cần vượt qua tự ti, ám ảnh để trưởng thành hơn.

- Vấn đề này có liên quan chặt chẽ đến cuộc sống hiện nay vì nhiều người vẫn tỏ ra ích kỷ, ghen ghét như em đôi khi cũng vậy. Văn bản giúp em và những người khác tự cải thiện bản thân và yêu quý gia đình hơn nữa.

Chuẩn bị 5

Trả lời câu 5 (trang 66 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Trước khi đọc truyện Bức tranh của em gái tôi: tìm hiểu thêm về tác giả Tạ Duy Anh.

Phương pháp giải:

Đọc trước nội dung SGK và tìm hiểu thêm thông tin về tác giả qua sách vở, Internet.

Lời giải chi tiết:

Thông tin về tác giả Tạ Duy Anh:

- Tạ Duy Anh sinh năm 1959, quê ở Chương Mĩ, tỉnh Hà Tây (nay thuộc Hà Nội). Ông từng làm cán bộ giám sát chất lượng bê tông ở Nhà máy thủy điện Hòa Bình, trung sĩ bộ binh ở Lào Cai. Sau đó Tạ Duy Anh tham gia học ở Trường viết văn Nguyễn Du. Trải qua 4 năm học, ông đỗ đầu và được giữ lại làm giảng viên. Là cây bút trẻ trong thời kì đổi mới.

- Hiện ông là biên tập viên tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn. Tạ Duy Anh trở thành hội viên Hội nhà văn Việt Nam từ năm 1993.

- Trong 20 năm sự nghiệp, ông đã xuất bản sáu tiểu thuyết và hàng chục tập truyện ngắn, tản văn, truyện thiếu nhi…

- Tạ Duy Anh được đánh giá là một cây bút sáng tạo, trung thực với nhiều tìm tòi đổi mới. “Tạ Duy Anh không lúc nào không nghĩ về sự “thay đổi”, thay đổi để tiếp tục sáng tạo, dù có gặp những sự bài xích đi chăng nữa, để rồi mỗi cuốn sách lại có một cuộc đời riêng có với cách cấu trúc và ngôn ngữ của mình”.

Đọc hiểu 1

Trả lời câu 1 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Từ nhan đề và hình minh họa, em có thể đoán nội dung chính của truyện này nói về việc gì?

Phương pháp giải:

Quan sát bức tranh và chú ý tên nhan đề.

Lời giải chi tiết:

Từ nhan đề và hình minh họa, em có thể đoán nội dung chính của truyện này nói về bức tranh của người em gái.

Đọc hiểu 2

Trả lời câu 2 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Người kể câu chuyện ở ngôi nào? Kể với ai?

Phương pháp giải:

Nhớ lại hai ngôi kể đã học:

- Ngôi thứ nhất xưng “tôi”.

- Ngôi thứ ba giấu mình.

Lời giải chi tiết:

Người kể ở ngôi thứ nhất xưng “tôi” và kể cho mọi người nghe về câu chuyện của mình.

Đọc hiểu 3

Trả lời câu 3 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Tại sao nhân vật “tôi” lại bí mật theo dõi em gái?

Phương pháp giải:

Đọc kĩ tình tiết trong đoạn văn.

Lời giải chi tiết:

Nhân vật “tôi” bí mật theo dõi em gái vì nhận ra em gái “tôi” đang tạo ra thuốc vẽ.

Đọc hiểu 4

Trả lời câu 4 (trang 67 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Phần thứ hai giúp người đọc hiểu điều gì?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần thứ hai

Lời giải chi tiết:

Phần thứ hai giúp người đọc hiểu được cô bé Kiều Phương có năng khiếu hội họa.

Đọc hiểu 5

Trả lời câu 5 (trang 68 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Chú ý sự thay đổi của nhân vật 'tôi' qua tâm trạng, suy nghĩ và hành động trong phần ba.

Phương pháp giải:

Các em đọc kỹ phần ba.

Lời giải chi tiết:

Sự thay đổi của nhân vật 'tôi' qua tâm trạng, suy nghĩ và hành động trong phần ba:

+ Tôi cảm thấy tự ti và bị tỏ ra ngoài.

+ Tôi không nhận ra bất kỳ tài năng nào ở mình.

+ Một sai lầm nhỏ làm tôi tức giận.

Đọc hiểu 6

Trả lời câu 6 (trang 68 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Trong phần bốn, sự kiện nào khiến cho câu chuyện tiếp tục hấp dẫn? Sự hấp dẫn nằm ở điểm nào?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần bốn và xem có gì bất ngờ.

Lời giải chi tiết:

Sự kiện trong phần bốn khiến cho câu chuyện tiếp tục hấp dẫn. Hấp dẫn ở:

+ Cô bé Phương tham gia cuộc thi vẽ quốc tế.

+ Với chủ đề: 'Hãy vẽ điều gì gắn bó nhất với bạn' và Kiều Phương nhận giải nhất.

+ Em muốn cả anh trai đi nhận giải với em.

+ Thật bất ngờ, bức tranh mà em vẽ chính là anh trai khiến anh trai sững sờ.

Đọc hiểu 7

Trả lời câu 7 (trang 69 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Chú bé trong bức tranh được miêu tả thế nào?

Phương pháp giải:

Quan sát bức tranh.

Lời giải chi tiết:

Chú bé trong bức tranh được miêu tả: một chú bé ngồi nhìn ra ngoài cửa sổ, nơi trời xanh biếc. Gương mặt chú bé tỏa ra một tia sáng rất đặc biệt. Từ đôi mắt của chú bé, tư thế ngồi không chỉ thể hiện sự suy tư mà còn rất mơ mộng.

Đọc hiểu 8

Trả lời câu 8 (trang 69 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Chú ý sự thay đổi tâm trạng của nhân vật 'tôi'.

Phương pháp giải:

Đọc kỹ phần kết thúc truyện.

Lời giải chi tiết:

- Cảm xúc: khi đứng trước bức tranh của em, anh trai tôi lúng túng, sau đó là hãnh diện, rồi xấu hổ và muốn khóc. 

- Thái độ: không còn coi thường mà cảm thấy có lỗi với em.

- Hành động:

+ Giật mình.

+ Nắm chặt tay mẹ.

+ Chìm đắm vào dòng chữ trên bức tranh: “Anh trai tôi”.

+ Không trả lời mẹ.

=> Tất cả những cảm xúc, thái độ, hành động của nhân vật 'tôi' cho thấy anh trai đã thay đổi cái nhìn về em, anh trai cảm phục, xấu hổ và yêu quý em hơn không chỉ vì tài năng mà còn vì tấm lòng nhân hậu của em.

CH cuối bài 1

Trả lời câu 1 (trang 70 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Truyện kể về điều gì? Tóm tắt nội dung trong khoảng 8-10 dòng.

Phương pháp giải:

Từ nội dung văn bản, tóm tắt thành đoạn văn khoảng 5-7 dòng.

Lời giải chi tiết:

      Câu chuyện kể về người anh và cô em gái có tài hội họa - Kiều Phương. Cô em gái Kiều Phương có tài năng hội họa tiềm ẩn. Người anh trai đặt biệt danh cho cô bé là Mèo. Nhờ bé Quỳnh, chú Tiến Lê - họa sĩ, phát hiện ra tài năng hội họa của Kiều Phương. Cả nhà đều vui mừng trừ người anh trai, luôn ghen tỵ và mặc cảm, luôn tránh xa em gái. Một lần, khi em gái đạt giải nhất trong cuộc thi vẽ tranh với bức tranh của anh trai, người anh mới nhận ra tấm lòng nhân hậu của em và cảm thấy xấu hổ, hối hận về bản thân.

Kết luận cuối cùng của phần 3

Trả lời câu 3 (trang 70 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Người em thường được mô tả qua hành động, trong khi nhân vật người anh thường được tác giả chú ý đến tâm trạng. Hãy chỉ ra các chi tiết cụ thể để làm rõ điều này. Liên quan của ngôi kể đến cách mà hai nhân vật được miêu tả ra sao?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ các dòng văn thể hiện hành động của người em và tâm trạng của người anh.

Giải đáp chi tiết:

- Người em thường được mô tả qua hành động:

+ Sau khi hài lòng, nó rút ra từ túi ba bốn lọ nhỏ, mỗi cái có màu đỏ, màu vàng, màu xanh lục,... tất cả tự chế.

+ Canh chừng xong, nó nhét tất cả vào túi sau khi đổ màu đen vào một cái lọ và bỏ nó ra.

+ Nó ôm tôi, nhưng tôi đẩy nhẹ ra vì đang bận. Nhưng nó vẫn thì thầm vào tai tôi: 'Em muốn cả anh cùng đi nhận giải'.

- Người anh thường được mô tả qua tâm trạng:

+ Tôi luôn cảm thấy tự ti nên bị đẩy ra ngoài.

+ Ngồi bên bàn học, tôi chỉ muốn gục đầu xuống và khóc.

+ Tôi giật mình.

+ Ban đầu là ngạc nhiên, sau đó là hãnh diện, rồi lại là xấu hổ.

+ Tôi không trả lời mẹ vì muốn khóc.

- Cách sử dụng ngôi kể: rất phù hợp với đề tài, và giúp tâm trạng hối hận được thể hiện một cách chân thành hơn, đáng tin cậy hơn.

Kết luận cuối cùng của phần 4

Trả lời câu 4 (trang 70 SGK Ngữ văn 6 tập 2)

Đọc phần 5 và trả lời các câu hỏi:

a) Vì sao người anh “muốn khóc quá”?

b) Câu nói 'Không phải con đâu. Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy!' cho em hiểu gì về người anh?

c) Điều gì đã tạo nên sự bất ngờ cho kết thúc truyện?

Phương pháp giải:

Đọc lại phần (5), tập trung vào tâm trạng của người anh và trả lời.

Giải đáp chi tiết:

a. Người anh muốn khóc vì cảm thấy hối hận về những hành động của mình khi nhìn thấy bức tranh vẽ chính mình.

b. Câu nói 'Không phải con đâu. Đấy là tâm hồn và lòng nhân hậu của em con đấy!' cho thấy bản chất của người anh không xấu, người anh nhận ra tâm hồn và lòng nhân hậu của em gái, nhận thức được tình cảm của em dành cho mình và từ đó nhận ra sự xấu xa của bản thân.

c. Sự bất ngờ là từ bức tranh của em gái, về tình cảm mà em dành cho anh, và sự hối hận của anh lúc này.

Kết luận cuối cùng của phần 5

Trả lời câu 5 (trang 70 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Cuối truyện, tác giả viết: “Tôi nhìn như thôi miễn vào dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi'. Vậy mà dưới mắt tôi thì...'. Bạn hiểu nội dung ẩn sau dấu ba chấm ấy là gì? Tâm trạng của người anh được thể hiện như thế nào? Bạn đã từng trải qua tình trạng như vậy chưa?

Phương pháp giải:

Đọc kỹ câu văn và trả lời.

Giải đáp chi tiết:

- Cuối truyện, tác giả viết: “Tôi nhìn như thôi miên vào dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi'. Dưới ánh mắt của tôi thì...

- Dấu ba chấm ẩn chứa nội dung: Dưới ánh mắt của tôi thì mọi thứ không như tôi tưởng.

- Dấu ba chấm ở đây thể hiện sự nghẹn ngào, không thể diễn tả bằng lời của người anh và từ đó cũng phản ánh tâm trạng hối hận của anh vì đã có những ý kiến tiêu cực về em.

- Bạn đã từng cảm thấy như vậy rồi, đó là khi bạn hiểu lầm và nghĩ xấu về một ai đó nhưng thực ra họ là người tốt. Sau đó bạn đã thay đổi quan điểm của mình.

Phần kết của chương 6

Trả lời câu 6 (trang 70 SGK Ngữ văn 6 tập 1)

Theo tôi, truyện muốn tôn vinh, ca ngợi điều gì? Liên quan đến cuộc sống hàng ngày của mỗi người như thế nào?

Phương pháp giải:

Đọc và rút ra bài học từ nội dung truyện cho cuộc sống của chúng ta.

Lời giải chi tiết:

- Tác phẩm đề cao giáo dục nhân cách, vạch ra những điều sâu sắc về mối quan hệ, thái độ, cách ứng xử giữa con người trong cuộc sống hàng ngày. Đó có thể là tình bạn, tình anh em.

- Tình cảm trong sáng, nhân hậu luôn to lớn hơn, cao quý hơn lòng ghen ghét, đố kị. Không nên ganh ghét, ghen tỵ trước tài năng của người khác mà cần phải vượt qua tất cả những cảm xúc tiêu cực, tự ti để vươn lên bản thân.