
Câu 1
Đề 1. Trong những thư luận văn chương, Nguyễn Văn Siêu đã viết: 'Văn chương [...] có loại đáng thờ, có loại không đáng thờ. Loại không đáng thờ là loại chỉ tập trung vào văn chương. Loại đáng thờ là loại tập trung vào con người. Anh chị hãy phát biểu ý kiến của mình về quan niệm trên.
Lời giải chi tiết:
Chỉ dẫn:
Học sinh cần nhận biết:
a. Thể loại văn bản: thảo luận văn học.
b. Đề bài yêu cầu phân tích về sứ mạng của văn chương. Có hai xu hướng văn chương phổ biến: loại văn chương tập trung vào nghệ thuật đơn thuần, nhấn mạnh tính nghệ thuật mà bỏ qua vai trò phản ánh và thay đổi cuộc sống; một loại văn chương chú trọng vào cuộc sống con người làm đối tượng phục vụ. Nguyễn Văn Siêu, một nhà phê bình văn học cổ đánh giá cao loại văn chương thứ hai (đáng thờ).
- Lý giải:
+ Văn chương chú trọng vào văn chương: Đó là loại văn chương chỉ biết tồn tại trong chính nó, tức là tập trung vào hình thức nghệ thuật là trên hết, nhà văn khi sáng tác chỉ chú ý đến cái đẹp của hình thức, không quan tâm đến nội dung tư tưởng và không quan tâm đến cuộc sống, số phận con người.
+ Văn chương chú trọng vào con người: Đó là loại văn chương quan tâm trước hết đến cuộc sống con người vì con người, coi giá trị chủ yếu của văn chương ở việc nó có ích cho cuộc sống.
- Tại sao loại đáng thờ là loại 'Chuyên chú ở con người' chứ không phải loại 'Chuyên chú ở văn chương'?
Tác giả muốn nói đến bản chất giá trị của văn chương. Nếu văn chương không quan tâm đến con người thì văn chương sẽ mất đi bản thân mình. Văn hay phải là văn tâm huyết của nhà văn. Những tác phẩm thông thường nuôi dưỡng, phát triển tài năng.
- Nhận xét, minh chứng: các tác phẩm văn học lớn từ xưa đến nay không bao giờ rời xa cuộc sống con người. Các tác phẩm này đều lấy hiện thực của đất nước, dân tộc, nhân loại để phản ánh và chiến đấu cho quyền lợi của dân tộc, của nhân dân. Ví dụ:
+ Hịch tướng sĩ (Trần Quôc Tuấn) thuyết phục các tướng sĩ bỏ việc giải trí, tập trung vào công việc quân sự, chiến đấu bảo vệ nước nhà.
+ Bài Cáo bình Ngô (Nguyễn Trãi) phản ánh, tổng kết, ca ngợi cuộc kháng chiến kiên cường của dân tộc ta chống lại sự xâm lăng của giặc Minh và khẳng định chủ quyền của dân tộc ta, mở ra một thời đại mới
+ Truyện Kiều (Nguyễn Du) là tiếng gọi đau lòng, cũng là tiếng nói đấu tranh cho quyền sống của những người bị áp bức nói chung trong xã hội phong kiến.
Các tác phẩm đó luôn liên quan đến lợi ích của nhân dân, của dân tộc và sự phát triển của nhân loại.
- Tuy nhiên, nghệ thuật tập trung vào con người không có nghĩa là không quan trọng nghệ thuật, cần đảm bảo tính nghệ thuật để có giá trị và sức thuyết phục.
Câu 2
Đề 2: Buy-phông, tác giả Pháp nổi tiếng, đã viết: 'Phong cách chính là con người'. Anh (chị) hiểu ý kiến trên như thế nào?
Lời giải chi tiết:
Chỉ dẫn:
Học sinh cần xác định:
a. Thể loại văn bản: Thảo luận văn học.
b. Nội dung: Đề bài yêu cầu phân tích về phong cách văn chương. Theo bài học (tuần 15), phong cách được định nghĩa là đặc điểm riêng, độc đáo của mỗi nhà văn, được thể hiện qua quan điểm, cách nhìn, cách tiếp cận của mỗi tác giả. Theo Buy - phông, đó chính là bản sắc của nhà văn, không thể nhầm lẫn với bất kỳ ai khác.
- Giải thích: Phong cách là gì? Phong cách chính là đặc điểm riêng và đóng góp cá nhân của nhà văn vào cuộc sống văn học.
- Phong cách bao gồm cả khía cạnh nội dung và nghệ thuật:
+ Tính độc đáo về nội dung thể hiện qua quan điểm về cuộc sống và con người từ việc lựa chọn chủ đề, xác định đề tài, cách diễn đạt những vấn đề về cuộc sống và con người
+ Tính độc đáo về nghệ thuật thể hiện qua phong cách biểu hiện, sự chọn lựa các kỹ thuật nghệ thuật, cấu trúc tổ chức, sử dụng ngôn ngữ
=> Buy - phông đã nhấn mạnh tính cá nhân của mỗi nhà văn trong quá trình sáng tạo văn học.
- Học sinh có thể chứng minh qua phong cách của một số tác giả lớn: Hồ Xuân Hương, Nguyễn Du, Nguyễn Bính, Tố Hữu, Nguyễn Tuân...
Câu 3
Đề 3: Anh (chị) hãy thể hiện quan điểm của mình về tuyên bố của nhà văn Pháp La Bơ-ruy-e: 'Khi một tác phẩm nâng cao tinh thần của chúng ta và gợi cho chúng ta những cảm xúc cao quý và can đảm, không cần phải tìm kiếm một nguyên tắc nào để đánh giá nó: đó là một cuốn sách hay và được một nghệ sĩ sáng tác'.
Lời giải chi tiết:
Chỉ dẫn:
Học sinh cần xác định:
a. Thể loại văn bản: Thảo luận văn học.
b. Nội dung: Theo La Bơ-ruy-e, tiêu chí để đánh giá một tác phẩm hay là giá trị giáo dục mà tác phẩm đó mang lại.
- Giải thích nhận định: Theo quan điểm của La Bơ-ruy-e, tiêu chí để đánh giá một tác phẩm xuất sắc là giá trị giáo dục mà nó cung cấp.
- Ý nghĩa giáo dục của tác phẩm:
+ Nâng cao trình độ tinh thần
+ Kích thích những cảm xúc cao quý và dũng cảm.
- Học sinh tự tìm các ví dụ thích hợp từ các tác phẩm đã học để minh chứng cho quan điểm đó.
